Hoofdstuk 4
Japan
Natuurrampen
Hoofdstuk 4
Japan
Natuurrampen
B97: Endogene en exogene krachten
Opbouw aarde
Binnenkern
IJzer en Nikkel (metalen)
Hoge druk
Meer dan 5000 graden
Vaste metalen bol
Buitenkern
IJzer en Nikkel (metalen)
Lagere druk
Rond de 3000 graden
Vloeibaar
Aardmantel
Stroperig gesteente
Magma
Langzame beweging: convectiestromen
Aardkorst
Bestaat uit platen
Vast gesteente
Continentaal
Oceanisch
B100: Platentektoniek
De aardkorst bestaat uit verschillende platen / schollen.
breuken: barsten / scheuren tussen die platen
De stukken aardkorst bewegen ten opzichte van elkaar
Aardkorst
Oceanische korst
Relatief dun (8 km)
Gesteente: basalt
Zwaar
Continentale korst
Relatief dik (30-40 km)
Gesteente: graniet
Licht
B101: 3 hoofdbewegingen
Ring van Vuur
Ring van Vuur - gebied rond de Grote Oceaan, in de vorm van een boog, met veel vulkanisme en aardbevingen.
Japan
Japan ligt op het grensgebied van 3 platen: Euraziatische (continentaal) , Pacifische (oceanisch) en de Filipijnse (oceanisch)
De platen bewegen naar elkaar toe (convergentie)
De oceanische plaat buigt onder de continentale korst omdat deze zwaarder is
De oceanische korst smelt (gesteente wordt magma) er vormt zich druk
Er ontstaan stratovulkanen
Vulkanisme Japan
Een trog is een smalle en erg diepe kloof in de zeebodem
B106: Aardbevingen
Convergentie
Platen bewegen naar elkaar toe
Spanning bouwt op
Energie komt vrij
Platen schieten los: aardbeving
Hoe dieper, hoe zwaarder!
Transform
Platen bewegen langs elkaar
Veel wrijving
Beweging met horten en stoten
Energie komt vrij
Veel lichte aardbevingen
B106: Aardbevingen
Momentmagnitudeschaal
Schaal die de energie van de aardbeving laat zien
Magnitude: vrijgekomen energie
Magnitude + beweging plaat + lengte breuk
We meten de kracht van een aardbevingen niet meer met de schaal van Richter (B107 hoef je niet te leren!)
B109: Tsunami’s
Tsunami is een hoge golf die wordt veroorzaakt door een beving in de zee: zeebeving
Voorwaarde voor het ontstaan van een tsunami is een ondiepe kust
Hoe was de situatie ook weer in Japan?
B102: Vulkanisme
Vulkanisme ontstaat bij twee plaatbewegingen:
1. Subductie vaak hevige uitbarstingen zoals bij Japan
2. Divergentie mid-oceanische ruggen zoals tussen Noord-Amerika en West-Europa
B102: Vulkanisme
Bij subductie:
De oceanische plaat schuift onder de continentale plaat, er ontstaat een trog;
De oceanische plaat smelt - magma gaat druk opbouwen
Magma zoekt zich een weg naar boven Ontstaan vulkanisme
B103: Soorten vulkanen
Stratovulkaan
- bij subductie
- dik, stroperig magma
- explosieve uitbarstingen
Grote pyroclastische stroom (gloedwolk)
B103: Soorten vulkanen
Calderavulkaan (Caldeiravulkaan)
- oude vulkaan
- brede krater doordat magmakamer snel leeggelopen is
- vaak met een kratermeer
B102: Vulkanisme
Bij divergentie:
Twee platen schuiven uit elkaar;
Er ontstaat een opening. Door deze opening kan magma zich makkelijk naar boven verplaatsen
Er ontstaat een onderwatergebergte: mid-oceanische rug met vulkanen.
B103: Soorten vulkanen
Schildvulkaan
- bij divergentie
- dun, vloeibaar magma
- rustige uitbarstingen
Waarom bewegen aardplaten nu?
Push ridge: duwkracht
Slab Pull: trekkracht
Juist of onjuist?
1. Japan ligt in een gebied met veel natuurrampen.
2. Endogene krachten komen van buiten de aarde.
3. Exogene krachten komen van buiten de aarde.
4. De binnenkern van de aarde is vloeibaar.
5. De buitenkern bestaat uit gesmolten metaal.
6. De aardmantel bestaat uit stilstaand gesteente.
7. De aardkorst bestaat uit grote platen.
8. Platentektoniek betekent dat de aardplaten stil liggen.
9. De oceanische korst is dikker dan de continentale korst.
10. Oceanische korst bestaat vooral uit basalt.
11. Continentale korst bestaat vooral uit graniet.
12. De Ring van Vuur ligt rond de Atlantische Oceaan.
13. In de Ring van Vuur komen veel aardbevingen en vulkanen voor.
Juist of onjuist?
14. Japan ligt op de grens van meerdere aardplaten.
15. In Japan bewegen de platen uit elkaar.
16. Bij Japan duikt een oceanische plaat onder een andere plaat.
17. Magma ontstaat doordat gesteente smelt.
18. Stratovulkanen ontstaan vaak bij subductie.
19. Een trog is een diepe kloof in de zee.
20. Aardbevingen ontstaan doordat spanning plots vrijkomt.
21. Bij convergentie bewegen platen van elkaar af.
22. Transforme plaatgrenzen zorgen alleen voor zware aardbevingen.
23. De kracht van aardbevingen wordt gemeten met de momentmagnitudeschaal.
24. De schaal van Richter wordt tegenwoordig altijd nog gebruikt.
25. Een tsunami kan alleen ontstaan bij een diepe kust.
Voordelen vulkanisme
Hazard Management
Maatregelen om de schade van natuurrampen zo veel mogelijk te voorkomen
Drie onderdelen:
1. de aanleg van waarschuwingssystemen
2. het nemen van bouwtechnische
maatregelen
3. het opstellen van rampenplannen
Aardbevingen voorspellen
Seismologen maken kaarten met de kans op een aardbeving
Maken van evacuatieplannen
Aardbevingsbestendig maken van gebouwen
Beveiligen van gasleidingen
En bij een tsunami?
En bij een vulkaan?