Taalverzorging meervouden, verwijswoorden, meervouden, afkortingen, tussenletters



Welkom

Nederlands

1 / 64
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 3

This lesson contains 64 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 90 min
Report this lesson

Items in this lesson



Welkom

Nederlands



Welkom

Nederlands




Stop! Even lezen voor je begint...

Welkom bij deze LessonUp! 

Ik ben er vandaag niet, maar deze les is te belangrijk om over te slaan. 

Waarom?

Deze les staat voor je klaar, zodat je volgend jaar tijdens het examen niet in de stress schiet. 

We gaan aan de slag met Taalverzorging - Verwijswoorden & Meervouden. 

Succes!


Groetjes,

Mevrouw Nuis

Wat moet je hiermee?




De harde waarheid: 

Volgend jaar in klas 4 zit je bij je examen Nederlands achter een computer waar de spellingcontrole uit staat. 

Rode golflijntjes onder je woorden? Die bestaan niet tijdens het examen! 

Als je de regels nu kent en kunt toepassen, dan hoef je je daar volgend jaar geen zorgen over te maken.

Wat ga je doen?

     Warm-up:       Herhaling van wat je al kunt + opdrachten in je digitale boek. -> dia 6 t/m 18

     Level up:         Je leert de regels voor meervoud + opdrachten in je digitale boek -> dia 19 t/m 37


  • Lees de theorie aandachtig. 

  • Als je de regels snapt, maak je minder fouten en ben je sneller klaar.


Aan het werk: 

Laat de invaller zien dat je dit zelfstandig kunt fixen. 

Succes!

Bezittelijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden

Ik heb een fiets -> het is MIJN fiets -> het is m'n fiets

Jij hebt een fiets -> het is JOUW fiets 

Hij heeft een fiets -> het is ZIJN fiets 

Zij heeft een fiets -> het is HAAR fiets

Wij hebben een fiets -> het is ONZE fiets

Wij hebben een huis -> het is ONS huis

Jullie hebben een fiets -> het is JULLIE fiets

Zij hebben een fiets -> het is HUN fiets

U hebt een fiets -> het is UW fiets

Trucje:

JOUW - JOU ???

UW - U ??


Vul het woord MIJ/MIJN in

MIJN = UW / JOUW


Het woordje HUN

Het woordje HUN kan NOOIT een onderwerp zijn!

Je gebruikt het woordje HUN als een BEZITTELIJK VOORNAAMWOORD of als MEEWERKEND VOORWERP.

Hun zeggen = FOUT

ZIJ geven HUN geld

ZIJ maken HUN fiets


Je gebruikt 'hun' als je 'AAN HEN' of 'VOOR HEN' bedoelt, zonder dat het woordje 'aan' of 'voor' er echt staat.


Ik geef HUN een cadeau. (Ik geef aan hen een cadeau).

Ik wens HUN veel succes. (Ik wens aan hen veel succes).


Let op: Zodra je het woordje 'aan' of 'voor' wél opschrijft, verandert 'hun' in 'hen'.



        De docent heeft ... werk nagekeken.

A

jou

B

jouw

C


D



De jongens hebben ..... huiswerk niet gemaakt.

A

hen

B

ze

C

zijn

D

hun

Leg uit hoe je erachter komt of je JOUW/JOU moet invullen in de volgende zin: Morgen moet jij JOU/JOUW huiswerk afhebben.

Verwijswoorden die/deze/dit/dat

DezE / diE -> verwijzen naar DE-woorden

DiT/ daT-> verwijzen naar HET-woorden



Check het woord, waarnaar je verwijst. 

Welk lidwoord hoort erbij? DE of HET?


Het meisje dat achterop de fiets zat.


De jongen die/dat in klas drie zit, neemt 

dat/die meisje mee achterop zijn fiets.

A

dat, dat

B

die, die

C

dat, die

D

die, dat


De stoel dat/die daar staat, heeft mijn moeder 

gevonden bij die/dat leuke bedrijf.

A

dat, dat

B

die, die

C

dat, die

D

die, dat

Met wie/waarmee

WIE gebruik je voor mensen

WAARMEE gebruik je voor dingen/dieren


De jongen MET WIE ik naar het feest ging.

Het meisje BIJ WIE ik achterop de fiets stapte.

De Lego WAARMEE ik speelde.

De cadeautjes WAARMEE ik naar het feest ging.

Het konijn WAARMEE ik fijn kon knuffelen.

De kinderen MET WIE ik speelde.



Het meisje waarmee/met wie ik naar school fietste, 

kreeg onderweg een ongeluk

A

waarmee

B

met wie

C


D



Vorige week ging mijn zusje wandelen met 

het hondje van de buren, waarmee/met wie ze 

daarna nog heerlijk heeft gespeeld in de tuin.

A

waarmee

B

met wie

C


D



Gisteren ging ik met mijn zusje, waarmee/met wie 

ik die dag nog knallende ruzie had, naar het 

dorp om een ijsje te kopen.

A

waarmee

B

met wie

C


D


Tijd voor actie: Aan de slag in je e-boek!

Je hebt de theorie nu herhaald, tijd om te checken of het is blijven hangen. 

Pak je laptop erbij en open je digitale boek.


Laptop -> Nieuw Nederlands -> e-book -> Blz. 108 en 109. -> Maak opdracht 1 t/m 4.


Klaar? 

Ga verder -> dia 19 t/m 36


Meervouden

In dit deel van de LessonUp leer je:

  • verschillende manieren waarop woorden in het                                             meervoud kunnen worden gevormd.

  • de regels voor het vormen van meervouden.


Meervouden: Het is meer dan alleen een 's'.

Je denkt waarschijnlijk: 

"Meervoud? Dat is toch makkelijk?" 

Maar wist je dat er in het Nederlands veel verschillende manieren zijn om een woord in het meervoud te zetten?


Kijk en leer

Op de volgende slide staat een samenvattingsfilmpje. 

Hierin komen alle regels voorbij. Kijk en luister goed.

Tip: Let goed op de uitzonderingen. 





Meervouden 'S

Je krijgt 'S als het enkelvoud eindigt op één
van de volgende letters: I,O,U,A,Y


Ezelsbruggetje:
Ik hOU vAn Ys

De E telt NIET 

mEE


Welk woord is fout geschreven?

A

lades

B

aortaas

C

aroma's

D

ijsco's


Welk woord is juist geschreven

A

cameraas

B

skies

C

dicté's

D

ski's

Schrijf het meervoud op van de volgende woorden: 1. tobbe 2. baby 3. piano 4. dame 5. lama 6. accu 7. radio 8. drama

-ën of -n

  • Valt de klemtoon valt op -ie?

  • Er komt -ËN bij 

  • Fan|ta|sie -> fantasieËN

  • Fo|bie -> fobieËN

  • Valt de klemtoon NIET op -ie?

  • Er komt -N bij

  • De klemtoon komt op de E die er al stond

  • Po|rie -> poriëN

  • Bac|te|rie -> bacteriëN

Spreek het woord in gedachten uit. Verdeel het woord in lettergrepen en spreek steeds een andere lettergreep met meer nadruk uit. 

Op welke manier klinkt het woord het best? Dan weet je op welke lettergreep de klemtoon valt.

MElodie / meLOdie / melodDIE


Achter welk woord zet je -ën in het meervoud?

A

bacterie

B

porie

C

fobie

D


Als je 's in het meervoud achter een woord zet. Op welke letters mag zo'n woord dan eindigen? Je mag het trucje ook noteren.

Waarom schrijf je 'bacteriën' op deze manier?

woorden op -ici

Als een zelfstandig naamwoord eindigt op -ICUS? 

Wat doe je dan in het meervoud?


Haal -icus eraf en plak -ICI erachter.


Eén politicus, één technicus, één musicus

Twee politici, twee technici, twee musici

Wat is het meervoud van 'criticus'?

Leg uit waarom je melodieën schrijft en geen melodiën.

               gevallen

  • Sommige zelfstandige naamwoorden hebben GEEN meervoud.

  • Vb. regen, sinas, koffie, onweer, melk

  • Sommige zelfstandige naamwoorden hebben een BIJZONDER meervoud

  • Vb. zeeman - zeelui 

  • Sommige naamwoorden hebben TWEE meervoudsvormen.

  • Vb. datum - datums/data / centrum - centra/centrums

Maak meervouden van de volgende woorden. Zet de nummers ervoor. 1. melk 2. onweer 3. politicus 4. baby 5. foto 6. café

Hoe maak je het meervoud van woorden die op -ICUS eindigen? Bijv. politicus / technicus

Tijd voor actie: Aan de slag in je e-boek!

Je hebt de theorie nu gezien, tijd om te checken of het is blijven hangen. 

Pak je laptop erbij en open je digitale boek.


Laptop -> Nieuw Nederlands -> e-book -> Blz. 110 en 111. -> Maak opdracht 1 t/m 5.


Klaar? 

Ga door met de opdrachten via het linkje op de volgende slide van deze 

LessonUp om extra te oefenen.




Welkom

Nederlands




Stop! Even lezen voor je begint...

Welkom bij deze LessonUp! 

Ik ben er vandaag niet, maar deze les is te belangrijk om over te slaan. 

Waarom?

Deze les staat voor je klaar, zodat je volgend jaar tijdens het examen niet in de stress schiet. 

We gaan aan de slag met Taalverzorging - verkleinwoorden, afkortingen en tussenletters. 

Succes!


Groetjes,

Mevrouw Nuis

Wat ga je doen?

     Warm-up:       Herhaling van wat je al kunt + opdrachten in je digitale boek. -> dia  42 en 43

     

     Level up:         Je leert de regels voor meervoud + opdrachten in je digitale boek -> dia 44  t/m 60


  • Lees de theorie die vorige week is behandeld (dia 19 t/m 33) nog eens aandachtig. 

  • Maak daarna de herhalingsopdrachten (dia 41 en 42).

  • Daarna start je met iets nieuws!

  • Lees nauwkeurig: Als je de regels snapt, maak je minder fouten en ben je sneller klaar.


Aan het werk: 

Laat de invaller zien dat je dit zelfstandig kunt fixen. 

Heb je vragen? Stuur mevrouw Nuis een berichtje via Teams - Ze helpt je waarschijnlijk direct!




Welkom

Nederlands

Noteer de meervouden van de volgende woorden. Zet ze onder elkaar en nummer de woorden. 1. kamer 2. horloge 3. computer 4. kind 5. menu 6. baby 7. kaas 8. video 9. bacterie 10. glas

Noteer de meervouden van de volgende woorden. Zet ze onder elkaar en nummer de woorden. 1. knie 2. alpaca 3. melk 4. boerenkool 5. paraplu 6. lens 7. schip 8. melodie 9. zeeman 10. politicus

Afkortingen

• Afkortingen van namen van bedrijven, organisaties en landen schrijf je met hoofdletters: 

   BMW, VVD, GB, PSV, RTL, VN


• Afkortingen waarvan je de woorden altijd volledig uitspreekt, schrijf je met punten: 

   a.u.b., bijv., e.d., i.c.m., m.a.w., o.a., t.w.v., z.o.z.


• De meeste andere afkortingen schrijf je met kleine letters, zonder punten: 

   vmbo, bh, cv, ov, pin, sms


Afkortingen

Een afkorting die je als losse letters uitspreekt, krijgt in het meervoud altijd -’s.

Bijvoorbeeld: 

cd → cd’s

BMW → BMW’s


Welke afkorting is juist?

A

bmw

B

CD

C

maw

D

a.u.b.


Welke afkorting is juist?

A

dwz

B

dvd

C

a.u.b

D

B.M.W.

Verkleinwoorden

Je kunt van zelfstandige naamwoorden verkleinwoorden maken door er 

-je, -kje, -pje, -tje of -etje achter te zetten.


Voorbeeld:

hand – handje; woning – woninkje; pluim – pluimpje; broer – broertje; ring – ringetje.



Verkleinwoorden

Let op bij woorden die op één lange klinker eindigen: 

  • pyjama – pyjamaatje

  • café – cafeetje

  • auto – autootje

  • paraplu – parapluutje

  • tosti – tostietje

  • baby – baby’tje


Korte klanken worden in het verkleinwoord soms lang: blad – blaadje.


Geef het juiste verkleinwoord

A

koning - koningkje

B

baby - babietje

C

cola - colaatje

D

pink - pinketje


Geef het juiste verkleinwoord

A

stem - stempje

B

dop - doppetje

C

menu - menu'tje

D

pasta - pastaatje

Tijd voor actie: Aan de slag in je e-boek!

Je hebt de theorie nu gezien, tijd om te checken of het is blijven hangen. 

Pak je laptop erbij en open je digitale boek.


Laptop -> Nieuw Nederlands -> e-book -> Blz. 134 en 135 . -> Maak opdracht 1 t/m 5 in je schrift

Vraag 2 is moeilijk - zo'n soort vraag kun je ook op de toets verwachten!


Klaar? 

Ga door met de volgende slides van deze LessonUp om naar het volgende onderdeel te gaan.




Welkom

Nederlands



Je schrijft

-en- als tussenletter


Als het eerste deel van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is met een meervoud op -en






Voorbeelden:

  • krantenbak

  • krentenbrood

  • paardenbit

  • muizenval

Tussenletters

Je schrijft -e- als tussenletter

Als het eerste deel van de samenstelling GEEN zelfstandig naamwoord is met een meervoud op -en

  • Het eerste deel heeft een meervoud op -en en -s

  • Voorbeelden: secondes/seconden -> secondEwijzer


  • Het eerste deel heeft geen meervoud op -en

  • Voorbeelden: horloges -> horlogemaker  rijst -> rijstepap  benzine -> benzinepomp


  • Het eerste deel heeft een versterkende betekenis

  • Voorbeelden: beren, maar: berEsterk / steken, maar: stekEblind

Je schrijft -e- als tussenletter

Als het eerste deel van de samenstelling GEEN zelfstandig naamwoord is met een meervoud op -en

  • Het eerste deel GEEN zelfstandig naamwoord is

  • Voorbeelden: lachen (werkwoord) dus: lachEbek 


  • Het eerste deel gaat over iets waar er maar ÉÉN van is

  • Voorbeelden: zon - zonnen, maar: zonnEschijn



Op de volgende 2 slides zie je de uitlegfilmpjes!

Kijk en luister goed.

Wanneer nu een -s- als tussenletter?

Soms begint het tweede deel van de samenstelling met een S. 

Wat moet je dan doen?

Is het liefdeSScéne of liefdeScène?

Je twijfelt, omdat het tweede woord met een S-klank begint.
Zet er een ander woord voor in de plaats, dat niet met een S begint. -> vb. verdriet


liefdeSverdriet -> je hoort hier wel een S, dus je schrijft ook een extra  S bij jouw woord.


liefdeSScène


Maak de samenstellingen

handel + stad _______________________  zon + schijn ____________________________

boek + plank ________________________ ster + hemel ____________________________

spin + web __________________________ groente + soep _________________________

beer + goed _________________________ reus + leuk _____________________________

beer + hol ___________________________ paard + bloem __________________________

jam + pot ____________________________ rijst + brij ______________________________

station + chef ________________________ pan + koek ____________________________

Tijd voor actie: 

Aan de slag in de online omgeving

Je hebt de theorie nu gezien, tijd om te checken of het is blijven hangen. 

Pak je laptop erbij en ga naar de online omgeving


  • Hoofdstuk 5

  • Taalverzorging 2

  • Tussenletters