Wereldgodsdiensten_mavo

Vijf wereldgodsdiensten

Jodendom · Christendom · Islam · Hindoeïsme · Boeddhisme

Jodendom

Christendom

Islam

Hindoeïsme

Boeddhisme

Levensbeschouwing · mavo 1,2,3

1 / 47
next
Slide 1: Slide
New lesson editorLevensbeschouwingGodsdienstMiddelbare schoolvmbo t, mavoLeerjaar 1-3

This lesson contains 47 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 120 min
Report this lesson

Items in this lesson

Vijf wereldgodsdiensten

Jodendom · Christendom · Islam · Hindoeïsme · Boeddhisme

Jodendom

Christendom

Islam

Hindoeïsme

Boeddhisme

Levensbeschouwing · mavo 1,2,3

Wat gaan we leren?

Bij elke godsdienst bekijken we zes onderwerpen. Vul ze in op je invulblad!

1. Ontstaan

Wie, waar en wanneer?

2. Symbolen

Welke tekens en wat betekenen ze?

3. Heilige boeken

Welke boeken en wat staat erin?

4. God of goden

Namen en hun rol

5. Voorganger

Wie leidt en wat betekent de naam?

6. Gebedshuis

Plattegrond met legenda

2

Wat is een godsdienst?

Een godsdienst is een geloof in iets wat groter is dan de mens: een God, goden of een goddelijke kracht. Erbij horen verhalen, regels, rituelen, feesten en een gemeenschap.

1

Monotheïsme

Geloof in één God

Jodendom, christendom, islam

∞

Polytheïsme

Geloof in meerdere goden

Hindoeïsme

0

Geen schepper-god

Een levensweg naar inzicht

Boeddhisme

3

Wanneer ontstonden de godsdiensten?

jaar 0

v.Chr. = vóór Christus

n.Chr. = na Christus

Jodendom

± 1800 v.Chr.

Hindoeïsme

± 1500 v.Chr.

Boeddhisme

± 500 v.Chr.

Christendom

± 30 n.Chr.

Islam

610 n.Chr.

4

Jodendom

De oudste van de drie godsdiensten die één God aanbidden

±15 miljoen

aanhangers

±4000 jaar

oud

Israël

land van ontstaan

De gelovigen heten: joden

5

Jodendom

Jodendom: ontstaan

Wie?

Abraham (aartsvader) en later Mozes

Waar?

Mesopotamië (nu Irak) en Kanaän (nu Israël)

Wanneer?

Ongeveer 1800 v.Chr. (± 4000 jaar geleden)

Het verhaal

1

God sloot een verbond (afspraak) met Abraham: zijn nakomelingen zouden een groot volk worden.

2

Mozes leidde het volk Israël uit de slavernij in Egypte (de uittocht).

3

Op de berg Sinaï kreeg Mozes van God de Tien Geboden.

6

Jodendom

Jodendom: belangrijkste symbolen

Davidster

Zespuntige ster, ook 'schild van David' genoemd, naar koning David. Hét herkenningsteken van joden; staat op de vlag van Israël.

Menora

Zevenarmige kandelaar uit de tempel in Jeruzalem. De zeven armen staan voor de zeven dagen van de schepping.

Keppel (kippa)

Mannen bedekken hun hoofd als teken van respect voor God, die boven de mens staat.

7

Jodendom

Jodendom: heilige boeken

Tenach

het belangrijkste boek

Tenach

De Hebreeuwse Bijbel. Bestaat uit drie delen: Thora (wet), Neviïm (profeten) en Ketoeviem (geschriften).

Thora

De vijf boeken van Mozes; het belangrijkste deel. Met de hand geschreven op een perkamentrol. 'Thora' betekent 'onderwijzing' of 'wet'.

Talmoed

Uitleg van rabbijnen over de Thora: hoe je de regels in het dagelijks leven toepast.

8

Jodendom

Jodendom: God of goden

Eén God (monotheïsme)

JHWH

Onthoud: Joden geloven in één God, wiens naam uit respect niet wordt uitgesproken.

De naam van God. Uit diep respect wordt deze naam niet uitgesproken.

Adonai / HaSjem

Joden zeggen in plaats daarvan 'Adonai' (de Heer) of 'HaSjem' (de Naam).

Rol van God

Schepper van hemel en aarde. Heeft een verbond met het joodse volk en gaf hun de Thora als leefregel.

9

Jodendom

Jodendom: voorganger

Rabbijn (rabbi)

Betekenis van de naam

'Mijn leraar' of 'mijn meester'

Taak

Geleerde die de Thora uitlegt, lesgeeft en mensen helpt met vragen over het geloof. Hij is geen priester.

Chazan

Betekenis van de naam

'Voorzanger'

Taak

Zingt de gebeden voor in de synagoge.

10

Jodendom

Gebedshuis: Synagoge

Grieks voor 'samenkomst'. Joden zeggen ook 'sjoel' (school).

Legenda

1

Heilige Ark (Aron hakodesj)

Kast waarin de Thorarollen bewaard worden; gericht naar Jeruzalem.

2

Ner Tamied

Eeuwig brandend licht boven de ark: God is altijd aanwezig.

3

Bima

Verhoging met lessenaar waar uit de Thora wordt voorgelezen.

4

Menora

Zevenarmige kandelaar, herinnering aan de tempel.

5

Banken mannen

Zitplaatsen voor de mannen.

6

Vrouwenafdeling

In orthodoxe synagogen zitten vrouwen apart, vaak op een galerij.

7

Ingang met mezoeza

Kokertje aan de deurpost met een tekst uit de Thora.

11

Jodendom

Jodendom: wist je dat…?

Sjabbat

Rustdag van vrijdagavond tot zaterdagavond. Er wordt niet gewerkt.

Feesten

Pesach (uittocht uit Egypte), Chanoeka (lichtjesfeest), Jom Kipoer (Grote Verzoendag).

Bar/bat mitswa

Jongens van 13 en meisjes van 12 worden religieus volwassen.

Koosjer

Spijswetten: bijvoorbeeld geen varkensvlees en vlees en melk niet samen.

12

Christendom

De grootste godsdienst ter wereld

±2,4 miljard

aanhangers

±2000 jaar

oud

Israël

land van ontstaan

De gelovigen heten: christenen

13

Christendom

Christendom: ontstaan

Wie?

Jezus van Nazareth en zijn leerlingen (apostelen)

Waar?

Israël / Palestina, toen onderdeel van het Romeinse Rijk

Wanneer?

Rond 30 n.Chr. (± 2000 jaar geleden)

Het verhaal

1

Jezus was een joodse leraar. Christenen geloven dat hij de Zoon van God is.

2

Hij werd door de Romeinen gekruisigd. Christenen geloven dat hij na drie dagen opstond uit de dood.

3

Apostelen zoals Petrus en Paulus verspreidden het geloof over het Romeinse Rijk.

14

Christendom

Christendom: belangrijkste symbolen

Kruis

Jezus stierf aan het kruis. Het staat voor zijn dood én opstanding: het belangrijkste symbool.

Vis (ichthus)

Grieks 'ICHTHUS' = beginletters van 'Jezus Christus, Gods Zoon, Redder'. Geheim teken van de eerste christenen.

Duif

Teken van de Heilige Geest en van vrede.

15

Christendom

Christendom: heilige boeken

Bijbel

het belangrijkste boek

Bijbel

Het heilige boek van christenen. 'Bijbel' komt van het Griekse woord voor 'boeken'.

Oude Testament

Het eerste deel; komt grotendeels overeen met de joodse Tenach (schepping, Abraham, Mozes, profeten).

Nieuwe Testament

Over Jezus en de eerste christenen. Met de vier evangeliën ('goed nieuws'): Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes.

16

Christendom

Christendom: God of goden

Eén God in drie personen (Drie-eenheid)

God de Vader

Onthoud: Christenen geloven in één God in drie personen: Vader, Zoon en Heilige Geest.

Schepper van alles; zorgt voor de mensen zoals een vader.

God de Zoon: Jezus Christus

Werd mens om mensen te redden. 'Christus' betekent 'de gezalfde' (Messias).

De Heilige Geest

De kracht van God die in mensen werkt en hen helpt en troost.

17

Christendom

Christendom: voorganger

Priester / pastoor

Betekenis van de naam

Priester = 'oudste'; pastoor = 'herder'

Taak

Leidt de mis in de rooms-katholieke kerk. De paus ('vader') is hun hoogste leider.

Dominee / predikant

Betekenis van de naam

Dominee = 'heer'; predikant = 'prediker'

Taak

Leidt de dienst in de protestantse kerk en houdt de preek.

18

Christendom

Gebedshuis: Kerk

Van het Griekse 'kyriakon': 'van de Heer'.

Legenda

1

Altaar

Tafel waar de eucharistie / het avondmaal (brood en wijn) wordt gevierd.

2

Preekstoel (kansel)

Verhoging waar de preek wordt gehouden.

3

Doopvont

Bak met water voor de doop: iemand wordt opgenomen in de kerk.

4

Schip met banken

Grote middenruimte waar de gelovigen zitten.

5

Koor

Ruimte rond het altaar, vaak aan de oostkant.

6

Orgel

Muziekinstrument voor de begeleiding van de liederen.

7

Toren met klokken

De klokken roepen mensen op om naar de kerk te komen.

19

Christendom

Christendom: wist je dat…?

Zondag

Rustdag: de dag waarop Jezus opstond uit de dood.

Feesten

Kerst (geboorte Jezus), Pasen (opstanding) en Pinksteren (Heilige Geest).

Stromingen

Rooms-katholiek, protestants en oosters-orthodox.

Doop

Met water word je opgenomen in de christelijke gemeenschap.

20

Islam

'Islam' betekent 'overgave' aan God

±1,9 miljard

aanhangers

±1400 jaar

oud

Saudi-Arabië

land van ontstaan

De gelovigen heten: moslims

21

Islam

Islam: ontstaan

Wie?

De profeet Mohammed

Waar?

Mekka, op het Arabisch Schiereiland (nu Saudi-Arabië)

Wanneer?

610 n.Chr. (± 1400 jaar geleden)

Het verhaal

1

In een grot bij Mekka kreeg Mohammed via de engel Djibriel (Gabriël) boodschappen van God.

2

In 622 vluchtte hij naar Medina (de hidjra). Daar begint de islamitische jaartelling.

3

Moslims zien Mohammed als de laatste profeet. Hij is een mens, geen God.

22

Islam

Islam: belangrijkste symbolen

Halve maan en ster

Bekend teken van de islam. De islamitische kalender volgt de maan (bijv. begin en einde ramadan).

Kaaba

Kubusvormig gebouw in Mekka: het heiligste gebouw. Moslims bidden in de richting van de Kaaba.

Kalligrafie

Mooi schrift in het Arabisch. Afbeeldingen van God en profeten zijn niet toegestaan, daarom versieren moslims met woorden en patronen.

23

Islam

Islam: heilige boeken

Koran

het belangrijkste boek

Koran

Het heilige boek: het woord van God, in het Arabisch. Bestaat uit 114 hoofdstukken (soera's). 'Koran' = 'voordracht'.

Hadith

Verhalen over wat Mohammed zei en deed. Een voorbeeld voor hoe je moet leven.

24

Islam

Islam: God of goden

Eén God (monotheïsme)

Allah

Onthoud: Moslims geloven in één God: Allah. Mohammed is een profeet, geen God.

Arabisch voor 'de God'. Er is maar één God; niets of niemand is aan hem gelijk.

99 schone namen

God heeft 99 namen die zijn eigenschappen beschrijven, zoals 'de Barmhartige' en 'de Wijze'.

Rol van God

Schepper van alles. Hij oordeelt over de mensen op de Dag des Oordeels.

25

Islam

Islam: voorganger

Imam

Betekenis van de naam

'Degene die vooraan staat'

Taak

Gaat voor in het gebed en houdt op vrijdag de preek (choetba).

Muezzin

Betekenis van de naam

'Oproeper'

Taak

Roept vijf keer per dag op tot het gebed, vaak vanaf de minaret.

26

Islam

Gebedshuis: Moskee

Van het Arabische 'masdjid': 'plaats waar je neerknielt'.

Legenda

1

Mihrab

Nis in de muur die de richting van Mekka (qibla) aangeeft.

2

Minbar

Trap met preekstoel waar de imam de vrijdagpreek houdt.

3

Gebedsruimte

Grote ruimte met tapijt; er staan geen stoelen of banken.

4

Wasruimte

Hier doen moslims de rituele wassing (woedoe) vóór het gebed.

5

Minaret

Toren vanwaar de oproep tot gebed klinkt.

6

Koepel

Dak boven de gebedsruimte; staat voor de hemel.

7

Schoenenrek / ingang

Schoenen gaan uit: de gebedsruimte moet rein blijven.

27

Islam

Islam: wist je dat…?

Vijf zuilen

Geloofsbelijdenis, gebed (5× per dag), aalmoes geven, vasten in de ramadan, bedevaart naar Mekka.

Feesten

Suikerfeest (einde ramadan) en Offerfeest.

Vrijdag

Het belangrijkste gezamenlijke gebed is op vrijdagmiddag.

Halal

'Toegestaan': bijvoorbeeld geen varkensvlees en geen alcohol.

28

Hindoeïsme

Een van de oudste godsdiensten ter wereld

±1,2 miljard

aanhangers

±3500 jaar

oud

India

land van ontstaan

De gelovigen heten: hindoes

29

Hindoeïsme

Hindoeïsme: ontstaan

Wie?

Geen stichter: het groeide langzaam uit oude tradities

Waar?

India, rond de rivier de Indus

Wanneer?

Rond 1500 v.Chr. (± 3500 jaar geleden), mogelijk ouder

Het verhaal

1

De naam komt van de rivier de Indus (Sindhu).

2

Hindoes noemen hun geloof zelf 'Sanatana Dharma': de eeuwige weg.

3

De oudste teksten (Veda's) werden eerst eeuwenlang uit het hoofd doorgegeven.

30

Hindoeïsme

Hindoeïsme: belangrijkste symbolen

Om (Aum)

Heilige klank en het belangrijkste symbool. Staat voor het hele universum en de goddelijke kracht. Wordt uitgesproken bij gebed en meditatie.

Lotusbloem

Groeit uit modder maar blijft schoon. Teken van zuiverheid; goden worden vaak op een lotus afgebeeld.

Tilak / bindi

Stip of streep op het voorhoofd: het derde oog; van wijsheid, en teken van verering.

31

Hindoeïsme

Hindoeïsme: heilige boeken

Veda's

het belangrijkste boek

Veda's

De oudste heilige teksten: hymnen en gebeden. Veda betekent kennis

Bhagavad Gita

Lied van de Heer . Gesprek tussen de god Krishna en de krijger Arjuna over je plicht doen.

Ramayana

Heldenverhaal over prins Rama en Sita: het goede wint van het kwade.

32

Hindoeïsme

Hindoeïsme: God of goden

Veel goden; volgens veel hindoes vormen van één goddelijke kracht (Brahman)

Brahma

De schepper van de wereld.

Vishnoe

De beschermer; komt naar de aarde in gedaanten zoals Rama en Krishna.

Shiva

De vernietiger én vernieuwer: het oude maakt plaats voor iets nieuws.

Ganesha

God met een olifantenhoofd; neemt obstakels weg.

Lakshmi

Godin van geluk en welvaart.

33

Hindoeïsme

Hindoeïsme: voorganger

Pandit / brahmaan

Betekenis van de naam

Pandit = geleerde

Taak

Priester die de rituelen uitvoert en heilige teksten kent. In Nederland meestal pandit genoemd.

Goeroe

Betekenis van de naam

Leraar die de duisternis verdrijft

Taak

Geestelijk leraar die leerlingen helpt op hun weg.

34

Hindoeïsme

Gebedshuis: Mandir (tempel)

'Mandir' betekent 'woning': het huis van de goden.

Legenda

1

Ingang / schoenen uit

Bij binnenkomst gaan de schoenen uit uit respect.

2

Bel

Wordt geluid om de goden te begroeten.

3

Mandapa (zaal)

Ruimte waar gelovigen samenkomen, zingen en bidden.

4

Heiligdom (garbhagriha)

Heiligste ruimte met het godenbeeld (murti).

5

Murti

Beeld van een god. Krijgt bloemen, fruit en licht als offer (poedja).

6

Havan-kund

Vuurplaats voor het vuuroffer.

7

Toren (shikhara)

Toren boven het heiligdom; wijst naar de hemel.

35

Hindoeïsme

Hindoeïsme: wist je dat…?

Reïncarnatie

Na de dood word je opnieuw geboren. Doel is moksha: bevrijding uit die kringloop.

Karma

Goede daden hebben goede gevolgen, slechte daden slechte gevolgen.

Feesten

Divali (lichtjesfeest) en Holi (kleurenfeest in de lente).

Heilige koe

De koe is heilig; veel hindoes eten geen rundvlees.

36

Boeddhisme

Een levensweg naar innerlijke rust

±500 miljoen

aanhangers

±2500 jaar

oud

India / Nepal

land van ontstaan

De gelovigen heten: boeddhisten

37

Boeddhisme

Boeddhisme: ontstaan

Wie?

Siddhartha Gautama, later de Boeddha genoemd

Waar?

Noord-India / Nepal

Wanneer?

Rond 500 v.Chr. (± 2500 jaar geleden)

Het verhaal

1

Siddhartha was een rijke prins. Buiten het paleis zag hij een oude man, een zieke, een dode en een monnik.

2

Hij ging op zoek naar een einde aan het lijden en mediteerde onder een boom (de bodhiboom).

3

Daar bereikte hij de verlichting. Boeddha; betekent de Verlichte of ;de Ontwaakte

38

Boeddhisme

Boeddhisme: belangrijkste symbolen

Dharmawiel

Wiel met acht spaken: de leer van de Boeddha en het Achtvoudige Pad (acht regels om goed te leven).

Lotusbloem

Groeit uit modder naar het licht: zo kan een mens groeien naar verlichting.

Boeddhabeeld

Geen god, maar herinnering aan de Boeddha. De handhouding (mudra) heeft betekenis, bijv. mediteren.

39

Boeddhisme

Boeddhisme: heilige boeken

Tipitaka (Pali-canon)

het belangrijkste boek

Tipitaka (Pali-canon)

'Drie manden': de oudste verzameling teksten.

De drie delen

Regels voor monniken (Vinaya), toespraken van de Boeddha (Sutta's) en uitleg van de leer (Abhidhamma).

Soetra's

Toespraken en lessen van de Boeddha, gebruikt bij studie en meditatie.

40

Boeddhisme

Boeddhisme: God of goden

Geen schepper-god

De Boeddha

Onthoud: Boeddhisten volgen de leer van de Boeddha, maar aanbidden geen schepper-god.

Geen god, maar een mens die de verlichting bereikte. Hij is een voorbeeld en leraar.

Nirwana

Het doel: 'uitdoven' van begeerte en lijden; innerlijke rust en bevrijding.

Bodhisattva's

Verlichte wezens die anderen helpen (vooral in het Mahayana-boeddhisme).

41

Boeddhisme

Boeddhisme: voorganger

Monnik / non

Betekenis van de naam

Bhikkhu = "bedelaar"

Taak

Leeft eenvoudig in een klooster, mediteert en onderwijst de leer. Krijgt voedsel van gelovigen.

Lama

"Hoogste leraar" (Tibet)

Taak

Geestelijk leraar. De Dalai Lama "oceaan van wijsheid") is de leider van het Tibetaans boeddhisme.

42

Boeddhisme

Gebedshuis: Tempel / klooster (vihara)

Vihara" betekent "verblijfplaats" van monniken.

Legenda

1

Boeddhabeeld op altaar

Middelpunt van de tempel; herinnert aan de leer van de Boeddha.

2

Offergaven

Bloemen, kaarsen en wierook: dankbaarheid en vergankelijkheid.

3

Meditatieruimte

Ruimte met kussens om in stilte te mediteren.

4

Gong / bel

Geeft het begin en einde van de meditatie aan.

5

Stupa

Gebouw met relikwieën (overblijfselen); gelovigen lopen er met de klok mee omheen.

6

Monnikenverblijven

Kamers waar de monniken wonen.

7

Ingang / schoenen uit

Schoenen gaan uit uit respect.

43

Boeddhisme

Boeddhisme: wist je dat…?

Vier Edele Waarheden

Er is lijden; het komt door begeerte; het kan ophouden; de weg is het Achtvoudige Pad.

Meditatie

Stil zitten en je geest tot rust brengen.

Karma & wedergeboorte

Net als hindoes geloven boeddhisten in karma en wedergeboorte.

Vesak

Belangrijkste feest: geboorte, verlichting en dood van de Boeddha.

44

Alles op een rij

45

Je krijgt een leeg invulblad (A-3) om mee te oefenen


De toets is een meerkeuze toets


Datum: 30 nov – 11 dec

Overeenkomsten en verschillen

Uit het Midden-Oosten

Jodendom · Christendom · Islam

  • Eén God (monotheïsme)

  • Abraham is de stamvader

  • Profeten brengen Gods boodschap

  • Na de dood: oordeel, hemel of hel

Uit India

Hindoeïsme · Boeddhisme

  • Karma: daden hebben gevolgen

  • Wedergeboorte (reïncarnatie)

  • Doel: bevrijding (moksha / nirwana)

  • Meditatie en innerlijke rust

46

Test jezelf!

1. Hoe heet het gebedshuis van joden?

2. Wat betekent "Boeddha";?

3. Welke god is in het Hindoeïsme de beschermer?

4. Wat geeft de mihrab in een moskee aan?

5. Waar staat de vis (ICHTHUS) voor?

6. Wat betekent "rabbijn"?