§4 koppelteken en weglatingsstreepje

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Deze les

1. Ga aan de slag met de startopdracht!

2. Uitleg: koppelteken en weglatingsstreepje

3. Aan de slag

4. Terugblik

• 
  

• Je weet waarom we koppeltekens en weglatingsstreepjes gebruiken.

• 
  

Lesdoelen

Koppelteken en weglatingsstreepje

SPELLING

Het koppelteken -

blz. 254-255

Het koppelteken

Het koppelteken gebruik je

• bij samenstellingen

• om de uitspraak duidelijk te maken

stage-uren, radio-omroep, na-apen.

Koppelteken

De meeste samenstellingen schrijf je aan elkaar:

kassameisje, wijkagent, politiebureau, schoolkantine

Bij een klinkerbotsing (oo, aa, oe, ui) gebruik je een koppelteken:

auto-ongeluk, lente-ui, video-opname. Een klinkerbotsing is een botsing van twee klinkers die samen een klank in de Nederlandse taal vormen. 

Het koppelteken

Uitzonderingen

Je gebruikt een koppelteken als er in het samengestelde woord cijfers voorkomen.

bijvoorbeeld:

80-jarige, 70-plusser.

Koppelteken

Je gebruikt een koppelteken
als er in het samengestelde
woord een afkorting voorkomt.

Bijvoorbeeld:

usb-stick, mbo-opleiding, 

A5-formaat, Sint-Nicolaas

Koppelteken

Je gebruikt een koppelteken bij
aardrijkskundige namen.

Bijvoorbeeld: 

Zuid + Holland = Zuid-Holland.

Zuid-Afrika, Noord-Italië, 

's-Gravenhage, West-Amerika.

Koppelteken

In samenstellingen die verkeerd gelezen kunnen worden, plaatsen we een koppelteken:

stage-uren, radio-omroep, na-apen.

Koppelteken?

A

drieëndertig

B

drie en dertig

C

drie-en-dertig

D

Koppelteken Welk woord moet niet met een koppelteken?

A

ex-voetballer

B

ijsco-man

C

tosti-ijzer

D

make-up

Koppelteken?

A

primaire behoeftes

B

primaire-behoeftes

C

primairebehoeftes

D

Koppelteken of geen koppelteken?

A

havo leerling

B

havo-leerling

C

havoleerling

D

Koppelteken of geen koppelteken?

A

Westvlaanderen

B

West-Vlaanderen

C

West Vlaanderen

D

Koppelteken of geen koppelteken?

A

niet roker

B

niet-roker

C

D

met of zonder koppelteken?

A

radiouitzending

B

radio-uitzending

C

D

Koppelteken of geen koppelteken?

A

minijurk

B

mini-jurk

C

D

Koppelteken?

A

€-teken

B

€ teken

C

D

Koppelteken?

A

Zuid Afrika

B

Zuid-Afrika

C

ZuidAfrika

D

Koppelteken of geen koppelteken?

A

80 jarige

B

80-jarige

C

D

Met of zonder koppelteken?

A

cameraopstelling

B

camera-opstelling

C

D

Wel of geen koppelteken?

Sleep naar de goede plek.

WEL een koppelteken

NIET een koppelteken

Noord Brabant

tbs kliniek

koppel teken

oud speler

   §4 Weglatingsstreepje

blz. 254-255

Weglatingsstreepje

Landbouw en tuinbouw

Weglatingsstreepje

Korter opschrijven

Geen dubbele woorden

Land- en tuinbouw

Weglatingsstreepje

Als je een deel van een woord weglaat, mag dat met een weglatingsstreepje.

Let op: 

- als je het eind van het woord weglaat, komt het streepje bij het eerste woord aan het eind, bijv. in- en uitvoer.

- als je het begin van het woord weglaat, komt het streepje aan het begin van het tweede woord, bijv. damesjassen en -jurken.

- laat je een heel woord weg, dan gebruik je geen streepje!

Alleen streepje bij een deel van een woord!

Dus:

brede en smalle wegen                               (wegen = los woord)

auto- en snelwegen                                      (wegen = deel van woord)

Waar is het weglatingsstreepje correct gebruikt?

A

voor- en nadelen

B

voor en na-delen

C

voor en -nadelen

D

voor en nadelen

Waar is het weglatingsstreepje correct gebruikt?

A

in voor- en tegenspoed

B

bestuurs- en strafrecht

C

in voorspoed en tegen-

D

straf- en bestuursrecht

Waar is het weglatingsstreepje correct gebruikt?

A

binnen en buitenkant

B

binnen- en buitenkant

C

D

Waar is het weglatingsstreepje goed gebruikt?

A

waak- en zorgzaam

B

waakzaam en zorg-

C

waak en -zorgzaam

D

'keelarts, neusarts en oorarts'

A

keel-, neus-, en oorarts

B

keelarts, neus- en oorarts

C

D

Gebruik een weglatingsstreepje: jongensnamen en meisjesnamen

Maken en oefenen blz. 254

in duo's of alleen (rustig overleggen):

Opdr. 1 t/m 7 (niet af = huiswerk)

Klaar? Keuze:

1. puzzelen (kies puzzels vanaf pag. 272)

2. stillezen boek 4

Let op: huiswerk, spullen in orde wordt bijgehouden!

Oefenen

.

• Je weet waarom we koppeltekens en weglatingsstreepjes gebruiken.

Lesdoelen

Nadenkvragen: Wat is het verschil in betekenis tussen rodewijnglazen en rode wijnglazen?

Wat is het verschil tussen een zwarteverfpot en een zwarte verfpot?

Waarom klopt het weglatingsstreepje tussen bij kranten- en koffiekop niet? Leg uit.