Ontwikkelingspsychologie
Anita Kok
Ontwikkelingspsychologie
Anita Kok
Kennismaking
Hallo!
Anita Kok
Vrolijk/ opgeruimd/ open/eerlijk
Rotterdam
kinderen 24, 26 en 29 jaar
60 jaar
Hobby's:
Lekker eten
Shoppen
Netflixen
Vakantie/ weekendje weg
Afspraken
Kom op tijd!
maak aantekeningen
doe actief mee
respecteer elkaar
luister naar elkaar
alles wat in de klas besprken wordt blijft ion de klas
Eten in de klas is niet toegestaan.
Mobiel blijft in je tas.
Vergeet je laptop niet opgeladen mee te nemen
Leerdoelen
Je hebt kennis van de diverse ontwikkelingsfase van de mens en kunt deze toepassen in de praktijk.
Wat is ontwikkelingspsychologie?
Ontwikkeling = fasen die een mens doorloopt
Psychologie = de wetenschap die menselijk gedrag
Bestudeert; waarom doet iemand zoals hij doet?
Hoe bereid je de les voor?
Learnbeat:
Kennismaken met de doelgroep:
Hoofdstuk kennismaken met de doelgroep; ontwikkelingsfasen hfst 1.10 --->D
Ontwikkeling
Ondanks individuele verschillen volgen we ook een soort algemeen ontwikkelingspad.
Wanneer je weet wat een gezonde ontwikkeling is zie je het eerder wanneer het niet gaat zoals het zou moeten gaan.
Rijping/biologisch voorgeprogrammeerd en leren
Verschillende ontwikkelingen
Cognitieve ontwikkeling
Persoonlijkheidsontwikkeling
Sociale ontwikkeling
Emotionele ontwikkeling
Fysieke ontwikkeling
Wat is hechting?
Hechting is de emotionele band tussen een kind en zijn primaire verzorger(s). Die band ontstaat doordat een verzorger sensitief en responsief reageert op de signalen van het kind.
Waarom is hechting zo belangrijk?
Hechting bepaalt hoe een kind later:
relaties aangaat
vertrouwen ontwikkelt
emoties reguleert
stress verwerkt
grenzen ervaart
zelfvertrouwen opbouwt
Het is dus een levenslange invloed.
Veilige hechting
Een kind met veilige hechting leert:
Ik ben de moeite waard
Ik mag emoties hebben
Ik kan op anderen vertrouwen
De wereld is veilig genoeg om te ontdekken
Dit kind durft te spelen, te verkennen en komt terug voor troost
Nature‑factor
De nature‑factor gaat over alles wat een mens van nature meekrijgt: de aangeboren eigenschappen die al vanaf de geboorte aanwezig zijn en die invloed hebben op hoe iemand zich ontwikkelt, reageert en leert. Het is dus het deel van de ontwikkeling dat niet door opvoeding of omgeving wordt bepaald.
Nature betekent: aangeboren factoren die je ontwikkeling beïnvloeden
Dat zijn bijvoorbeeld:
Temperament (rustig, gevoelig, intens, nieuwsgierig)
Genetische aanleg (bijv. aanleg voor hooggevoeligheid, impulsiviteit, taalvaardigheid)
Prikkelgevoeligheid (hoe snel iemand overprikkeld raakt)
Biologische factoren (hormonen, hersenontwikkeling, erfelijke eigenschappen)
Nature voorbeeld
Twee peuters vallen en schrikken:
Peuter A (nature: rustig, stabiel) → kijkt even, huilt kort, zoekt troost en speelt verder.
Peuter B (nature: gevoelig, intens) → schrikt enorm, huilt lang, wil niet meer spelen.
Ze maken hetzelfde mee, maar reageren anders door hun aangeboren temperament.
Waarom is de nature‑factor belangrijk in de zorg?
Omdat het helpt om gedrag beter te begrijpen:
Sommige kinderen zijn van nature drukker, gevoeliger of sneller overstuur.
Jongeren kunnen van nature meer risico zoeken of juist meer angstig zijn.
Een patiënt kan van nature moeite hebben met prikkels, waardoor zorgsituaties stress geven.
Als verpleegkundige kun je daardoor beter afstemmen op iemands basisbehoeften.
Waar denk je aan bij de ontwikkelingsfase "Baby (0-1 jaar)"?
Reflexen
Doelbewust gedrag
Objectpermanentie
Brabbelen
Zelfbewustzijn
Hechting
Sociaal gedrag
Eerste emoties
Kijken en begrijpen
Zintuigen
Baby (0-1 jaar)
Mentale voorstellingen
Eerste woordje
Zelfbewust
Andere relatie
Leeftijdsgenootjes
Meer emotie
Eerste stapjes
Dreumes (1-2 jaar)
Kameraadjes
Andere relatie
Driftbuien
Motorische sprongen
De geslachtsdelen
Vragen
Herinneringen
Denkfouten
Weerwoordfase
Ik fase
Peuter (2-4 jaar)
Waar denk je aan bij je eigen kleutertijd?
Fantasie
Spel
Sociale ontwikkeling
leren
Spelenderwijs
Duidelijke afspraken
Afspreken
Vriendjes/ vriendinnen
Kleuter (2-4 jaar)
Inlevingsvermogen
Motoriek
Doktertje
Cognitieve sprongen
Goed en fout/bang voor straf juf of ouder
Abstracte begrippen
Vriendschap
Jonge basisschoolkind (6-9 jaar)
Wat vond je het leukst toen je zelf in deze fase zat? (9-12 jaar)
Vriendschap
Ingewikkelde gevoelens
Schaamte
Abstract denken/alsof denken
Beloning/straf van binnenuit
Ouder basisschool (9-12 jaar)
Waar denk je aan bij de ontwikkelingsfase "Puber (12-16 jaar)"?
Kenmerken:
Loskomen van ouders
Waarden verwerpen
Experimenteren
Toekomstkeuzes
Opvoeding:
Ruimte voor keuzes
Dialoog
Toekomstoriëntatie
Puber (12-16 jaar)
Wat vond je zelf lastig in deze ontwikkelingsfase "Puber (12-16 jaar)"?
Kenmerken:
Loskomen van ouders
Waarden verwerpen
Experimenteren
Toekomstkeuzes
Opvoeding:
Ruimte voor keuzes
Dialoog
Verdere individualisatie
Toekomstoriëntatie
Identiteit
Adolescent (16-21 jaar)
Quiz!
Quiz?
Wat is wel een kenmerk van de doelgroep baby?
Zindelijk worden
Brabbelen en éénwoordzinnen
Klimmen
Logisch nadenken
Baby's maken eerst nog geen bewuste gerichte bewegingen maar handelen vanuit reflex (bijv. grijpreflex en zuigreflex)
Waar
Niet waar
Wat is grove motoriek?
tekenen
schrijven
rennen
knippen
Wat is er WAAR over de ontwikkeling van de motoriek?
De grove motoriek ontwikkelt zich eerder dan de fijne motoriek
De fijne motoriek ontwikkelt zich eerder dan de grove motoriek
Alle kinderen ontwikkelen zich op het gebied van motoriek even snel
Grove motoriek gaat om bewegingen van de handen en vingers
Een ontwikkelingsachterstand.....
Heb je voor de rest van je leven
Groei je vanzelf overheen
Is met ondersteuning in te halen
Leerdoelen Behaald?
Je hebt kennis van de diverse ontwikkelingsfase van de mens en kunt deze toepassen in de praktijk.
Opdracht
Bespreek in 2 tallen deze 2 vragen:
Wat is belangrijk in de opvoeding bij kinderen in de verschillende levensfase
Levensvragen horen bij de ontwikkelingsfase van een jongvolwassene
Wat vonden jullie van deze les?
Les 3 De oudere zorgvrager
Voorbereiding les 3
Learnbeat:
Kennismaken met de doelgroep: Hoofdstuk de oudere zorgvrager
Verpleeghuizen en thuiszorg Kwetsbare ouderen
Verpleeghuizen en thuiszorg Kwaliteit van bestaan Slide tekst
Voorbereiding les 2 in teams
Onderwerpen:
Indeling van de levensfase van de ouder wordende mens/ zorgvragers.
De mens heeft de mogelijkheid om zelf richting te geven aan zijn leven, hoe wordt dit begrip binnen de ontwikkelingspsychologie aangeduid?
Gedragskenmerken van de oudere zorgvragers
Terugblik les 1
We blikken terug met wat Quizvragen
De peuterfase kenmerkt zich door:
Koppigheid en ik-besef
Lengtegroei
De ontwikkeling van de fijne motoriek
Samen delen en spelen
Een peuter kan zich al goed in een ander verplaatsen, een peuter heeft empathie
Waar
Niet waar
Hoe komt het dat jonge basisschoolkinderen soms jokken?
Ze zijn heel stout
Ze willen niet gestraft worden
Ze kunnen nog niet zo goed praten
Oudere basisschoolkinderen (8-12 jaar) kunnen de realiteit van fantasie goed onderscheiden.
Klopt!
Klopt niet!
Een puber (12-16 jaar) richt zich meer op leeftijdsgenoten waardoor groepsdruk een grote rol gaat spelen
Waar
Niet waar
Leerdoelen les 2
Je hebt kennis over oudere zorgvragers en kunt deze toepassen in de praktijk.
Jongvolwassene (21-35 jaar)
Relativeren
Rolveranderingen werk
Rolveranderingen relaties
Rolveranderingen ouderschap
Vrienden
Leefstijl
Jongvolwassene (21-35 jaar)
Midden volwassene (35-55 jaar)
Creatief
Toenemende kennis
Rolveranderingen werk
Rolveranderingen relatie
Rolveranderingen ouderschap
Bijdrage leveren
Leven overzien/midlifecrisis
Gelukkig zijn
Verouderingsproces
Midden volwassene (35-55 jaar)
Sociale rollen
Gelukkig
Verouderen
Kennis en vaardigheden
Geheugen en aandacht
Veranderingen in persoonlijkheid door terugkijken.
Oudere (70+ jaar)
Vragen?