MVO en true pricing (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining: een MVO-maatregel beoordelen, een ware prijs bepalen, duurzaam en circulair onderscheiden en prijs en MVO koppelen, met acht vragen in examenstijl.

Katoenplukster in Raichur (India). Foto: Nanditha Gogate, CC BY-SA 4.0

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Examentraining

MVO en true pricing: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Nanditha Gogate, WELL Labs / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Wat ga je kunnen?

Ik kan een MVO-maatregel beoordelen, duurzaam en circulair onderscheiden en een ware prijs bepalen.

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wie is de organisatie en wat doet ze?

• 2. Zoek: welke maatregel of prijs staat in de casus?

• 3. Koppel: kies het begrip, zoals planet, circulariteit of externe kosten.

• 4. Beoordeel: noem het effect op mensen, milieu en resultaat, op korte en lange termijn.

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Vraagtype 1: MVO beoordelen

• Je beoordeelt een maatregel op people, planet en profit, op korte en lange termijn.

• Een maatregel voor people of planet kost vaak eerst geld; de baten komen later.

• Kies de P's waar de casus naar vraagt en noem steeds de P zelf.

Foodbedrijf Rijn stopt met cacao van plantages met kinderarbeid. De inkoop wordt duurder. Welke beoordeling klopt?

A

Planet verbetert, profit stijgt direct

B

People verslechtert, planet verbetert

C

Alleen profit verandert, people en planet niet

D

People verbetert, profit komt op korte termijn onder druk

Syllabus 14.2.2: people, planet, profit. Goed antwoord: het raakt een sociaal vraagstuk (people) en kost eerst resultaat. Op langere termijn kan imago het resultaat helpen. Verwachte fout: denken dat de maatregel direct winstgevend is.

Brouwerij Zand brouwt bier van overgebleven brood. Welke beoordeling klopt?

A

Het is circulair en kan op grondstofkosten besparen

B

Het is alleen MVO als het resultaat daalt

C

Het lost vooral een sociaal vraagstuk op

D

Het is geen MVO, want de brouwerij verdient eraan

Syllabus 14.2.2: circulariteit en profit. Reststromen als grondstof gebruiken is circulair en kan de inkoopkosten verlagen. Verwachte fout: denken dat MVO alleen telt als het geld kost.

Katoenplukster in Raichur (India). Foto: Nanditha Gogate, CC BY-SA 4.0

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Vraagtype 2: ware prijs

• Je past true pricing toe op een product met een marktprijs en externe kosten.

• Ware prijs = marktprijs + externe kosten.

• Controleer of je de externe kosten optelt en niet aftrekt.

Image credit: Nanditha Gogate, WELL Labs / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Marktprijs € 12, externe kosten € 5. Ware prijs?

Syllabus 14.3. Goed antwoord: € 17 (12 + 5). Verwachte fout: € 7 door aftrekken of € 60 door vermenigvuldigen.

Koffiemerk Kaya kost € 8. Door betere teelt dalen de externe kosten van € 4 naar € 1. Wat klopt?

A

De ware prijs stijgt van € 9 naar € 12

B

De ware prijs blijft € 8, want de marktprijs verandert niet

C

De ware prijs daalt van € 12 naar € 9

D

De ware prijs daalt van € 4 naar € 1

Syllabus 14.3: true pricing. Uitwerking: voor 8 + 4 = 12, na 8 + 1 = 9. Zo laat de ware prijs zien dat minder schade in de keten het verschil met de marktprijs kleiner maakt. Verwachte fouten: alleen naar de marktprijs kijken (8) of de externe kosten zien als de ware prijs (4 en 1). De bedragen zijn verzonnen.

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Vraagtype 3: duurzaam of circulair

• Je bepaalt welk MVO-begrip bij een maatregel past: duurzaam, circulair, sociaal of innovatie.

• Circulair gaat over hergebruik van grondstoffen en producten; duurzaam is breder.

• Een maatregel kan duurzaam zijn zonder circulair te zijn. Noem steeds waarom.

Hotel Sami legt zonnepanelen op het dak, maar gooit alle meubels na vijf jaar weg. Wat klopt?

A

Het hotel werkt circulair, want het maakt zelf stroom

B

Het hotel is niet duurzamer, want er blijft afval

C

Het hotel is duurzamer, maar werkt niet circulair

D

Het hotel lost vooral een sociaal vraagstuk op

Syllabus 14.2.2: duurzaamheid en circulariteit. Zonnepanelen maken het hotel duurzamer (planet), maar meubels weggooien is lineair: maken, gebruiken, weggooien. Verwachte fout: alles wat groen is circulair noemen.

Noem een voordeel van MVO op lange termijn.

Syllabus 14.2.2. Goed antwoord: lagere energie- of grondstofkosten, een beter imago en trouwere klanten, makkelijker personeel vinden en houden, of makkelijker vermogen aantrekken. Verwachte fout: een kostenpost op korte termijn noemen, of alleen zeggen dat het goed is voor het milieu zonder het voordeel voor de organisatie.

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Vraagtype 4: prijs en MVO

• Je legt het verband tussen true pricing en MVO en beoordeelt een prijskeuze.

• De ware prijs zet de gevolgen voor people en planet om in euro's.

• Noem ook een beperking: externe kosten zijn moeilijk te meten.

Webshop Nova toont naast de marktprijs van € 18 een ware prijs van € 24. Wat zit in het verschil van € 6?

A

De externe kosten van de hele keten

B

Extra winst voor de aandeelhouders

C

De btw die over de marktprijs wordt geheven

D

De interne kosten van reclame en verzending

Syllabus 14.3. Het verschil bestaat uit externe kosten en niet uit kosten die al in de marktprijs zitten. Verwachte fout: het verschil zien als extra resultaat of als belasting.

Noem een nadeel van true pricing voor winkels.

Syllabus 14.3. Goed antwoord: externe kosten zijn moeilijk of niet eenduidig te bepalen, of producten lijken duurder waardoor kopers afhaken. Verwachte fout: een voordeel noemen of 'het kost niets'.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

MVO beoordelen

2

De ware prijs berekenen

3

Duurzaam of circulair

4

Prijs en MVO koppelen

EXAMENSTOF · PERSPECTIEF · MVO EN PRIJS

Tips voor op het examen

• Tel de externe kosten op bij de marktprijs; schrijf je tussenstap op.

• Noem bij MVO welke P's het raakt en wat het kort en op de lange termijn kost of oplevert.

• Duurzaam is niet hetzelfde als circulair: circulair gaat over hergebruik van grondstoffen en producten.