VDS2 L8 en 9 Hermaak

• New lesson editor
• Mens & Maatschappij
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 5

Niet introduceren bij 5B - heeft me donderdag al leren kennen.

(Instructie)

Naamkaartjes

Verwijzen naar mentaliteitsgeschiedenis

Kruipen in 't hoofd van de mensen om bv te begrijpen hoe hekserij tot stand kwam of hoe sommige geneeskundige methodes werkten

Ieder mens heeft een eigen persoonlijkheid.

Persoonlijkheid is de verzameling stabiele, unieke psychische en gedragsmatige kenmerken

Stabiel = blijft grotendeels hetzelfde

Uniek = ieder mens heeft een eigen combinatie van kenmerken, eigenschappen

Psychisch = wat er in het hoofd speelt bv je gedachten

Gedragsmatig = wat je doet en hoe je je gedraagt

Met 'temperament' drukken sommige psychologen de morele kant van de persoonlijkheid uit.

Fout

Karakter

- Welke eigenschappen heeft iemand met een 'goed karakter'?

Welke eigenschappen heeft het temperament dan? Bv

- Felheid waarmee je op prikkels reageert

- Algemene energie- en activiteitsniveau

- Mate van introversie of extraversie

-------(TEMPERAMENT)---------

Aangeboren

Prenataal: "Wat is dat?"

; Bv. temperamentvolle foetussen bewegen meer in de buik bij aanraking

"Het temperament bevat eigenschappen zoals de felheid waarmee iemand op prikkels reageert, het algemene energie- en activiteitsniveau en de mate van introversie of extraversie."

= Eens polsen of hoe ze zichzelf zien op vlak van introversie en extraversie

Typologieën: of - of

Trekkentheorie: een continuüm; hoger of lager scoren / het één sluit het ander niet uit

------(KARAKTER)------------

Wordt ook vaak als aangeboren zien, sommigen vinden dat het ook gevormd wordt door opvoeding en waarden.

Vaak gebruikt als synoniem voor persoonlijkheid.

Sommigen drukken er de morele kant van de persoonlijkheid uit.

Volksmond: iemand die wij als positief ervaren, zeggen we dat hij of zij een 'goed' karakter heeft.

----------(GEWOONTES)----------

Tegengestelde van temperament en karakter.

= Het zijn aangeleerde manieren waarop mensen typisch reageren en die ze ook weer kunnen afleren.

Zodra je wakker wordt, kijk je op jouw smartphone.

Om te omschrijven hoe een persoon in elkaar zit, worden verschillende begrippen gebruikt.

Welk begrip past het best bij deze casus?

Temperament en karakter zijn aangeboren delen van de persoonlijkheid. Gewoontes worden aangeleerd.

Juist

Nuance: karakter wordt door bepaalde psychologen ook gezien als door opvoeding bepaald

Wat is impliciete persoonlijkheidstheorie?

= Het verbinden van uiterlijke kenmerken met innerlijke eigenschappen

(gezellige dikkerd, emotionele vrouw)

Meneer De Graeve was vandaag zeer boos op ons, dat zijn we niet gewend..

Spreken we hier over een persoonlijkheidstrek van meneer de graeve of niet?

Waarom wel of niet?

Antw: nee

De boosheid hier is tijdelijk en niet stabiel (het verandert).

https://www.youtube.com/watch?v=IDTufQsee9o

(VRAGEN):

Wat toont deze casus over persoonlijkheid?

Welk deel van de hersenen staat centraal in deze casus?

Welke term wordt gebruikt als er gesproken wordt over het herstel van de hersenen na een letsel?

- Delen van onze hersenen spelen een rol in onze persoonlijkheid.

- De frontale kwab

- Neuroplasticiteit of neurale plasticiteit: de verandering in de organisatie van de hersenen van individuen. Neurale plasticiteit doet zich voor bij kinderen tijdens de hersengroei en -ontwikkeling, bij volwassenen tijdens de cognitieve ontwikkeling en bij herstel na hersenletsel.

(HB TEKST):

De casus van Phineas Gage was van groot belang voor de ontwikkeling van de biologische stroming in de persoonlijkheidspsychologie. De casus toonde aan dat delen van onze hersenen een rol spelen in onze persoonlijkheid.

Neurale plasticiteit

= Verandering in de organisatie van de hersenen van personen.

Bv. bij kinderen tijdens de hersengroei en ontwikkeling

Bv. tijdens cognitieve ontwikkeling (leren, ervaring opdoen)

Bv. herstel na hersenletsel

Stromingen in de persoonlijkheidspsychologie

Biologisch perspectief

Psychoanalyse

Sociaal-cognitieve

theorieën

Humanistisch perspectief

• Neurobiologie

• Gedragsgenetica

• Evolutionaire psychologie

Biologisch perspectief, wat we vandaag starten, is dus niet de enige manier om persoonlijkheid te bestuderen.

Biologisch perspectief

• Focus ligt op biologische factoren.

• Basis van onze persoonlijkheid(seigenschappen)

  • Aangeboren eigenschappen

  • Werking van de hersenen

  • Neurotransmitters

    • Bv. dopamine en endorfine

  • Hormonen

    • Bv. testosteron

"Binnen het biologisch perspectief ligt de focus op biologische factoren die de basis van persoonlijkheidseigenschappen vormen. De basis voor onze persoonlijkheid is met andere woorden terug te vinden in aangeboren eigenschappen, de werking van de hersenen, neurotransmitters zoals dopamine, endorfine en noradrenaline en hormonen als oxytocine, cortisol en testosteron.

------

Neurotransmitter

= Geven impulsen of boodschappen eigenlijk door van de ene hersencel naar de andere.

- Dopamine

= Belangrijk voor beloning en motivatie

- Endorfine

= Dempt pijnsignalen in het zenuwstelsel en minder stress

Hormonen

= Zelfde functie - chemische boodschappers, maar reizen door het lichaam via bloed

Worden gemaakt door klieren

- Testosteron

= grote rol in de puberteit, vooral bij jongens

groei van spiermassa, diepere stem, lichaamshaar, ontwikkeling geslachtsorganen

Ook invloed op het gedrag

bv meer competitief

= geen mannenhormoon; ook vrouwen maken testosteron aan (wel in veel lagere hoeveelheden)

Opdracht: expertgroepen

Groep 1: neurobiologie

Groep 2: gedragsgenetica

Groep 3: evolutionaire psychologie

1. Wat is het onderzoeksdomein van de benadering?

2. Vat de essentie van de wetenschappelijke studie samen in je eigen woorden.

3. Formuleer een kritiek (+/-) op de benadering (zie p. 22).

P. 50 t.e.m. 53-54

Neem een apart cursusblaadje hiervoor.

Schrijf de naam van je groepsleden op en de klas.

Indien klaar met jouw benadering, ga naar de volgende in de lijst

Vertrek vanuit de cursus en vul aan door op te zoeken via de laptop.

= Laptop pas later toelaten?

ChatGPT

Neurobiologie

• Focus op het zenuwstelsel en de werking van de hersenen.

• Gevolgen cocaïne

Wat is het onderzoeksdomein van de benadering?

Vat de essentie van de wetenschappelijke studie samen in je eigen woorden.

Cocaïne bij veelvoudig gebruik verandert het zenuwcircuit in de hersenen fysiek. Zo kunnen (nieuwe) trekken ontstaan.

- Ongeduldig, snel geïrriteerd, asociaal, impulsief, ...

Veranderingen in trekken zijn niet permanent.

Afkickproces: gepaard met ontwenningsverschijnselen (depressieve gevoelens, hallucinaties of stemmingswisselingen).

Formuleer een kritiek (+/-) op de benadering (zie p. 22).

Gedragsgenetica

• Belangrijk deelgebied: de epigenetica

Epigenetica:

Bepaalt welke genen aan of uitstaan zonder dat je DNA zelf verandert.

Wat aan of uit staat, kan veranderen door dingen zoals: wat je eet, stress, ...

Het microbioom (of microbiota) is de verzameling van biljoenen micro-organismen – waaronder bacteriën, virussen, schimmels en gisten – die in en op het menselijk lichaam leven. De grootste concentratie bevindt zich in de darmen (darmflora)

----- Benjamin

Door omgevingsfactoren, de werking van DNA wordt verstoord

Verschil met mutatie (bv bij kankers; kan erfelijk zijn) - dan is het gen verandert

Hier is de structuur ingeduwd, waardoor het niet meer zo goed werkt.

Genen werken niet optimaal door al die zaken

Het gaat over de werking van de genen - die verstoord wordt

= Nurture op afbeelding

Kan ook nature zijn; want het kan overerfbaar zijn (dat het gen ingedrukt is) - dus de werking van het gen wordt overgeërfd

= Gedragsgenetica

Hoe de persoonlijkheidskenmerken beïnvloed worden door onze genen

Gedragsgenetica

• Invloed genetische factoren

  • Gedragspatronen

  • Persoonlijkheid

  • Psychische stoornissen

  • Aandoeningen

    • Bv. ADHD

Onderzoekt de genetische basis van gedrag en psychische eigenschappen

Boek bovenhalen

Evolutionaire psychologie

• Invloed genen

  • Overleving

  • Adaptie

• Persoonlijkheid

  • Diepe evolutionaire wortels

Boek bovenhalen

Volgende les

• Verbeteren

• Aan de slag met de voorbeelden

  • Cocaïne, ADHD,

• Dick Swaab filmpje

  • Boeiend debat

  • Pedofilie komt tot stand in de baarmoeder: heb je zelf niets aan te zeggen volgens Swaab

Swaab ziet pedofilie als geaardheid

Neiging bedwingen

Of jij jezelf kan bedwingen is ook aangeboren en kan je die persoon niet verwijten

Waar ligt de ruimte voor zelfbepaling?

Eigen rol daarin

= Is het aangeboren, aangeleerd of heb je de eigen persoonlijkheid in handen

Swaab zegt dat je die eigen persoonlijkheid niet in handen hebt

Discussie met leerlingen

Veel mensen zien pedofilie iets als je zelf in handen hebt

Als je neurobiologie gelooft, is dat niet zo - is dat bepaald op voorhand

"Vind je dat rechter rekening moet houden met de genetische kenmerken?"

- geen gesloten antwoord

Meningsvorming

Bekijk video: heb ik de volle 9 minuten nodig - de minuten die ik toon