Van Gogh met het blote oog

Hoe je door goed te kijken een echte Van Gogh onderzoekt
Van Gogh met het blote oog
Wat leer je in deze les?
In deze les leer je Vincent van Gogh (beter) kennen. Je ziet wat voor werk een restaurator doet, en hoe belangrijk goed kijken en licht daarbij zijn.
1 / 21
next
Slide 1: Slide
ScienceKunstzinnige oriëntatie+2BasisschoolGroep 7,8

This lesson contains 21 slides, with interactive quizzes, text slides and 2 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Introduction

Masterminds & Masterpieces - Interactieve les waarin de leerlingen ontdekken hoe een restaurator door gewoon goed kijken (en met behulp van microscopen) al veel kan zeggen over de staat van een Van Gogh-schilderij. De les kan zelfstandig, maar ook klassikaal worden uitgevoerd.

Instructions

Aansluiting op de kerndoelen
42 - Oriëntatie op jezelf en de wereld > Natuur en techniek
55, 56 - Kunstzinnige Oriëntatie

Algemene leerdoelen
Leerlingen 
  • maken kennis Vincent van Gogh
  • zien hoe een restaurator met het blote oog en met optische hulpmiddelen een schilderij kan onderzoeken
Zowel voor het behoud en beheer van kunst als voor techniek en wetenschap in het algemeen is een nieuwsgierige, onderzoekende houding nodig. Deze les is onderdeel van de reeks Masterminds & Masterpieces en maakt gebruik van de meerwaarde van vakoverstijgend leren. Masterminds & Masterpieces is een samenwerking van het Van Gogh Museum en ASML.

Benodigde materialen
Geen

Differentiatie
- Koppel de les aan één van de creatieve lessen van het Van Gogh Museum.
- Maak eventueel gebruik van de kleurplaat van het schilderij Portret van Camille Roulin (zie bijlage)
- Combineer de les met één of meerdere andere lessen van Masterminds & Masterpieces

Items in this lesson

Hoe je door goed te kijken een echte Van Gogh onderzoekt
Van Gogh met het blote oog
Wat leer je in deze les?
In deze les leer je Vincent van Gogh (beter) kennen. Je ziet wat voor werk een restaurator doet, en hoe belangrijk goed kijken en licht daarbij zijn.

Slide 1 - Slide

This item has no instructions

Wat gebeurt hier?
Restaurator Saskia bekijkt Vincents schilderij Korenveld onder onweerslucht. Ze gebruikt een optische microscoop. Met licht en speciale lenzen kun je daar iets tot wel 50 keer mee vergroten.
Wat is een restaurator ook alweer?
Een restaurator
  • onderzoekt en verzorgt kunstwerken of oude gebruiksvoorwerpen;
  • repareert beschadigingen (als dat nodig is).
Schilderijen moeten soms voorzichtig worden schoongemaakt. Dat doet een restaurator ook.
Hier onderzoekt restaurator Saskia een schilderij van Vincent.
Een museum moet er voor zorgen dat de collectie goed bewaard wordt. Zo kunnen mensen er in de toekomst ook nog naar komen kijken. Een restaurator heeft dus een belangrijke taak.
Vincent van Gogh... Wat weet je al (of nog) over hem?
Vincent van Gogh
- leefde van 1853 tot 1890;
- groeide op in Nederland;
- woonde in vier landen (Nederland, Engeland, België en Frankrijk);
- besloot op zijn 27ste om kunstenaar te worden;
- maakte bijna 900 schilderijen en meer dan 1000 tekeningen, en schreef honderden brieven;
- was tijdens zijn leven niet beroemd;
- is tegenwoordig een erg bekende kunstenaar.

Slide 2 - Slide

This item has no instructions

Info vooraf
Zichtbaar licht
Om goed te kunnen kijken heb je licht nodig. Maar wij mensen kunnen met het blote oog niet al het licht zien dat bestaat. Infrarood, UV en röntgen zijn voor ons bijvoorbeeld onzichtbaar. Met het licht dat wij wél zien, kan een restaurator ook al heel veel ontdekken. En dat kan weer het begin zijn van onderzoek met andere soorten licht.
Dit schilderij heet Portret van Camille Roulin. Vincent schilderde het in 1888. Reken maar uit hoe lang geleden dat is!
Onzichtbaar: UV
Met ultraviolet licht (UV) kun je onder andere overschilderingen ontdekken.
Onzichtbaar: röntgen
Met röntgen kun je zien of er onder de verflaag misschien nog een ander schilderij verstopt zit.
Onzichtbaar: infrarood
Infrafrood licht kan ondertekeningen zichtbaar maken.

Slide 3 - Slide

This item has no instructions

In het Van Gogh Museum begint een onderzoek aan een schilderij altijd met gewoon heel goed kijken. Daarna komen er hulpmiddelen bij, zoals een microscoop. In het filmpje op de volgende slide zie je hoe dat gaat. 

Slide 4 - Slide

This item has no instructions

Slide 5 - Video

Tijdsduur video: 6:18 min.
Goed gekeken?
Beantwoord dan de vragen op de volgende slides.

Slide 6 - Slide

This item has no instructions

 Sleep de goede antwoorden naar het vakje
Dit zag Saskia met het blote oog op
Korenveld onder onweerslucht.
Kleine kraters in de verf
Barstjes
Schroeven aan de zijkant
Geplette verfklodders
Dat het schilderij kleiner gemaakt is
Dat het schilderij groter gemaakt is

Slide 7 - Drag question

This item has no instructions

Waaraan kun je zien dat
'Korenveld onder onweerslucht'
kleiner gemaakt is?
A
Aan de spijkers
B
Aan de randen van het schilderij: daar zit ook verf
C
Aan de barstjes in de verf
D
Aan de geplette verfklodders

Slide 8 - Quiz

This item has no instructions

 Sleep de foto's naar de juiste vakjes
Dit zie je met het blote oog
Dit zie je met strijklicht (licht van de zijkant)
Dit zie je onder een microscoop

Slide 9 - Drag question

This item has no instructions

Vincent schilderde witte wolken in
een blauwe lucht. De verfstreken
lopen in elkaar over. Wat betekent dat?

Slide 10 - Open question

This item has no instructions

Wat zie je mét strijklicht
(licht van de zijkant) beter
dan zónder? Kies twee dingen.
A
De barstjes in de verf
B
De spijkers
C
Hoe dik Vincent schilderde
D
Dat het schilderij is verkleind

Slide 11 - Quiz

This item has no instructions

Waar of niet waar? Zet het op de juiste plaats.
Met de microscoop kan Saskia zien:
Waar
Niet waar
hoe de kratertjes zijn ontstaan.
of er zand of haren in de verf zitten.
hoelang Vincent heeft geschilderd.
of er verf van een ander schilderij op zit.

Slide 12 - Drag question

This item has no instructions

Hoe kwamen
die kratertjes in
'Korenveld onder onweerslucht'?
A
De verf bleef aan het glas in de lijst van het schilderij plakken.
B
Vincent had zijn paletmes er per ongeluk tegenaan gestoten.
C
Vincent zette twee schilderijen die nog nat waren tegen elkaar aan.
D
Er waren insecten in de verf gevlogen.

Slide 13 - Quiz

This item has no instructions



Soms heb je aan het blote oog
en een optische microscoop niet
genoeg. In de video op de volgende
slide zie je wat Saskia dán gebruikt.

Slide 14 - Slide

This item has no instructions

Slide 15 - Video

Tijdsduur video: 52 seconden.
Welke verschillen zijn er tussen
de optische microscoop
en de hirox-microscoop?
Twee antwoorden zijn goed.
A
De optische microscoop heeft een heel andere kleur dan de hirox-microscoop.
B
De optische microscoop kan tot 50 keer vergroten, de hirox-microscoop tot 2500 keer.
C
Met de optische microscoop kun je geen 3D-plaatjes maken, met de hirox-microscoop wel.
D
De optische microscoop moet je met twee mensen bedienen, de hirox-microscoop maar met één.

Slide 16 - Quiz

This item has no instructions

3D
De hirox-microscoop kan niet alleen enorm vergroten. Hij laat ook zien hoe het oppervlak van het schilderij eruitziet. Door de dikke en dunne lagen verf lijkt dat wel wat op een berglandschap.
Weetje
De barstjes in de verf van een schilderij noem je craquelure (spreek uit: 'krakke-lure') of craquelé (spreek uit: 'krakke-lee').

Slide 17 - Slide

This item has no instructions

Weet jij het nog?
De blauwe stipjes op
dit schilderij zijn...
A
...er door Vincent op gezet met een heel klein kwastje.
B
...afdrukken van verf van een ander schilderij.
C
...spetters van toen Vincent een ander schilderij maakte.

Slide 18 - Quiz

This item has no instructions

Wat denk jij?
Mogelijk heeft Vincent dit schilderij tegen het onderzochte landschap aan gezet. De kleine vlekjes die je daarop hebt gezien, zijn namelijk net zo blauw als het blauw dat hij voor dít schilderij gebruikte.
Of is dat toeval? Wat denk jij?

Slide 19 - Slide

This item has no instructions

Nu je deze les gedaan hebt weet je...
  • ... natuurlijk wie Vincent van Gogh is;
  • ... hoe je met het blote oog al heel wat informatie kunt ontdekken over een schilderij;
  • ... hoe verschillende soorten microscopen je nog veel verder kunnen helpen.

Slide 20 - Slide

This item has no instructions

Zelf onderzoeken



Als je iets meer tijd neemt, zie je ook meer. Door goed te kijken ontdek je zo al een heleboel.
Kies een voorwerp uit dat jij interessant vindt en bekijk het eens goed. Zie je iets wat je nog niet eerder opviel? En wat zie je nog meer als je een vergrootglas gebruikt?
Hoelang kijken de meeste mensen ook alweer naar een schilderij?
Negen seconden

Slide 21 - Slide

This item has no instructions