Les 2

Les 2

Literaire teksten en lezer en tekst

4 vwo

1 / 36
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

This lesson contains 36 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Les 2

Literaire teksten en lezer en tekst

4 vwo

This item has no instructions

Doelen van deze les

  • Na deze les kun je drie groepen literaire teksten onderscheiden en herkennen.

  • Na deze les heb je geoefend met het toepassen van de theorie uit 1.1. en het formuleren van correcte, volledige antwoorden.


This item has no instructions

Programma

  • Vorige les

  • Literatuur

  • Soorten literaire teksten

  • Huiswerk en volgende les



This item has no instructions

Vorige les

Uitglijders markeren een-na-laatste verkiezingsdebat: ‘Dan hebben ze maar honger in Afrika’

Met de finale in zicht doen lijsttrekkers alles om de gunst van de kiezer te winnen. Bij het verkiezingsdebat van EenVandaag resulteerde dat in oneliners waar menig partijleider niet meer aan herinnerd wil worden.

Honger in Afrika

Neem Wilders’ opmerking (.....) een debatje over het verlagen van de btw op boodschappen, zodat ‘miljoenen Nederlanders’ voortaan beter kunnen rondkomen. Wilders: ‘Dat btw-tarief op nul zetten kost een paar miljard, ongeveer net zoveel als de ontwikkelingshulp nu kost. Dus dat kan je dekken door ontwikkelingshulp te stoppen. Dan hebben ze misschien iets meer honger in Afrika, maar hier niet.’


Welk begrip uit de vorige les past bij bovenstaande tekst? Leg je antwoord uit.

This item has no instructions

Selderhorst trok Osewoudt de film uit handen en hield hem tegen het licht.
- Maar, wel godverdomme! Wat zullen we nou hebben? Dat ben jij zelf! Ben jij dat zelf, ja of nee? En die vent die daar naast je zit, wie is dat? Maar dat is Obersturmführer Ebernuss! Ebernuss, christus nog-an-toe!’ […]
Selderhorst liet los, Osewoudt keek. Toen zei hij:
- Hoe is dat nu mogelijk? Waar is Dorbeck?
Selderhorst zei: - Ik denk dat Dorbeck bij je vriendin Marianne zit, in de kibboets! Als hij toch zoveel lijkt op jou, zal ze het verschil niet eens hebben gemerkt.

This item has no instructions

Literatuur


  • Artistieke waarde: Teksten die waarde ontlenen aan hun vorm, stijl of emotionele impact --> Nadruk op Foregrounding*.

  • Diepgang. 

  • Originaliteit

  • Maatschappelijke of menselijke relevantie


Tegenhanger: lectuur


Nadruk ligt niet zozeer op wat er wordt gezegd (inhoud), maar op hoe het wordt gezegd (vorm).
- beeldspraak, tegenstellingen, rijm, ongebruikelijke woordkeuze

This item has no instructions

Beschrijf jij eens een ' kogel'?




This item has no instructions

Kogel

Jacques Hamelink in de Vijand, kogel beschrijven vanuit het oogpunt van een klein jongetje


“…klein als een erwt en heel rond, en glinsterend. Een zonnige metalen waterdruppel.”


Nieuw idee; kogel vergelijken met een waterdruppel (metafoor)

This item has no instructions

Slide titel

 Dit is een.......

Kenmerken
Betekenis

This item has no instructions

Soorten literaire teksten



Drie groepen literaire teksten

  1. Proza

    • romans: 100 bladzijden of meer

    • novellen: 80-100 bladzijden

    • kort verhaal: minder dan 25 bladzijden

  2. Gedichten

  3. Toneel

This item has no instructions

Opdrachten maken

Maak opdracht 1 en 2 op bladzijde 7 t/m 10


Hoe? Individueel. Let hierbij extra op hoe je je antwoord formuleert. Doe alsof het een 'toetsvraag' is.

Waarom? Toepassen van de theorie uit 1.1 en oefenen met formuleren.

Tijd: 15 minuten maximaal

Daarna: klassikale bespreking

This item has no instructions

Huiswerk en volgende les

Huiswerk: bestudeer de theorie van 1.2 op blz. 27/28 en maak opdracht 5.

tip: schrijf opdracht 5 met de hand


Volgende les: klassikale behandeling 1.2: lezer en tekst.


This item has no instructions

Tot morgen!

This item has no instructions

Les 3: Lezer en tekst

vwo 4

This item has no instructions

Doelen van deze les

  • Na deze les kun je aangeven of je de stof van les 1 en 2 goed kunt toepassen.

  • Na deze les weet je wat er wordt bedoeld met 'open plekken' in een literaire tekst en kun je hiervan een voorbeeld geven en deze deze herkennen in een tekst.

This item has no instructions

Programma van deze les

  • Bespreken van opdracht 1 en 2

  • Open plekken

  • Samenhang in een tekst

  • Huiswerk en volgende les

This item has no instructions

Antwoord opdracht 1 en 2

Voorbeeld van juist antwoord opdracht 1







This item has no instructions

Voorbeeld van een juist antwoord bij opdracht 2

Let op formulering

  • Lees nauwkeurig: wat is precies de vraag?

  • Wat weet je van het begrip/element dat centraal staat in de vraag? (B)

  • Leg uit wat hier van toepassing is (U)

  • Trek een conclusie (C)

This item has no instructions

Vorige les

Literatuur - lectuur


Proza

Gedichten

Toneel


Vandaag: kenmerk literatuur

This item has no instructions

1.2 Tekst en lezer

Kenmerkend voor literatuur: open plekken


Open plekken: tekstpassages die (bewust!) vragen oproepen die je wilt invullen.

Bijvoorbeeld door: perspectiefwisseling, ander personage, titel.


Vorm van een open plek: spanning

  • raadsel: verteller weet iets wat jij en het personage nog niet weten

  • geheim: jij als lezer, weet iets nog niet

  • dreiging: jij, als lezer, weet iets wat het personage niet weet


Alle open plekken ingevuld? --> gesloten einde

This item has no instructions

Opdracht maken

Wat? Opdracht 7 op bladzijde 13

Hoe: In duo's, noteer de antwoorden in je schrift

Tijd: +/- 10 minuten

Eerder klaar? Bestudeer 1.1 en 1.2 blz. 26 t/m 28 Tip: maak
alvast een geschreven samenvatting


This item has no instructions

Volgende les

Bespreken opdracht 7 Theorie van 1.3

This item has no instructions

Les 4

1.2 Tekst en Lezer (vervolg)

This item has no instructions

Doelen van de les

  • Na deze les kun je beoordelen of je de begrippen van de vorige lessen kunt herkennen.

  • Na deze les kun je benoemen welke drie elementen in een tekst bepalen welke verwachtingen je hebt van een verhaal/tekst.

  • Na deze les heb je zelf geoefend met het spelen met verwachtingen.


This item has no instructions

Programma van de les

  • Herken jij de begrippen?

  • Verwachtingen (1.2)

  • Opdracht 8

  • Afronding en volgende les/periode

This item has no instructions

Vorige lessen

Begrippen; herken je ze?

This item has no instructions

Overzicht begrippen

fictie

non-fictie

literatuur

foregrounding

literaire teksten:

  • proza: roman, novelle, kort verhaal

  • gedicht

  • toneel

open plekken

soorten spanning: dreiging, raadsel, geheim (vorm van een open plek)

This item has no instructions

1.2 Verwachtingen (p. 34)

Fragment 1:

“Het was al donker toen inspecteur De Graaf de kille steeg in stapte. In zijn jaszak voelde hij het koude staal van zijn dienstwapen.”



Bespreken:

- wat voor soort tekst is het denk je?

- hoe zal het verder gaan?


- welk fragment spreekt je het meest aan? Waarom?

Fragment 2:

“Ze keek hem diep in de ogen. Haar hart bonsde. Alles in haar zei: dit is het moment.”

This item has no instructions

Verwachtingen door....

  1. Genre van de tekst (de tekstsoort): thriller, detective, liefdesverhaal, science fiction etc....

  2. Mentaal schema: hoe reageren mensen ' normaal', hoe verlopen gebeurtenissen 'normaal' etc.

  3. Samenhang: zinnen die op elkaar aansluiten, chronologie

This item has no instructions

Hoe loopt het fragment van net af...?

Vervolg detective:

“In de schaduw zag hij eindelijk de dader: een straatkat met een zilverkleurig blikje tussen de tanden. Hij zuchtte. Weer geen misdaad, alleen een echo van zijn eigen achterdocht.”


Fragment 1: genre verwachting en mentale schema wordt doorbroken

Vervolg liefdesverhaal:

“Ze keek hem diep in de ogen. Haar hart bonsde. Alles in haar zei: dit is het moment... om hem eindelijk te zeggen dat hij haar broer was.”

This item has no instructions

Spelen met verwachtingen

Detective-fragment


Schema van de lezer: In een detective hoort een moord of misdaad opgelost te worden. De speurder is slim, de misdadiger is echt, en er is een spannende ontknoping.


Doorbreking: De “dader” blijkt een kat te zijn — er is dus helemaal geen misdaad.

De verwachte logica van het detectivegenre (er is een zaak → onderzoek → oplossing) wordt vervangen door iets alledaags en bijna komisch.

Dat ondermijnt ons mentale schema van “hoe een detectiveverhaal werkt” én de genreverwachting tegelijk.


2. Liefdesverhaal-fragment

Schema van de lezer: Twee mensen kijken elkaar diep in de ogen → ze worden verliefd → romantisch of dramatisch einde.


Doorbreking: Ze blijken broer en zus te zijn.





Nu jullie!



Wat?

  • Je maakt in duo's een kort verhaal

  • Kies een genre

  • Bedenk een openingszin en het vervolg waarbij je speelt met minimaal één van de drie elementen die verwachtingen bepalen.


Waarom? Je laat zien dat je begrijpt welke elementen verwachtingen veroorzaken bij het lezen van literaire tekstenen je oefent om hier mee te spelen.

Tijd: 5-10 minuten

Daarna: Klassikaal een aantal verhalen bespreken.

Eerder klaar? Bekijk/lees opdracht 14 op blz. 24-26 alvast.


This item has no instructions

Samenvattend

Die elementen die zorgen voor verwachtingen bij de lezen:

  • genre

  • mentale schema's

  • samenhang

This item has no instructions

Huiswerk en afronding

Huiswerk: opdracht 8 maken (p 13, 14, 15)

Bestuderen 1.1 t/m 1.3


Volgende les

Na de toetsweek starten we met de bespreking van deze opdracht

Waarom? Toepassing theorie paragraaf 1.1. en 1.2 (opfrissen)

Kort: paragraaf 1.3.





This item has no instructions