B6 les 4 zwangerschap, misselijk, buikpijn

• New lesson editor

Medische Achtergronden bij
Triage

Zwangerschap, bevalling en anticonceptie

ZWDA0481

zwangerschap

Enkele termen:

graviditeit zwangerschap

gravida zwangere vrouw

partus bevalling

prenataal voor de geboorte

perinataal rondom de geboorte

postnataal na de geboorte

prematuur te vroeg geboren = 24-37 weken

à terme op tijd geboren = 37-42 weken

serotien te laat geboren, “overtijd” = na 42 weken

dysmatuur te klein of te licht voor de duur van zwangerschap

Gewichtstoename
gemiddeld 12 kg

Levensvatbaar kind

Is afhankelijk van:

• Zwangerschapsduur

• Verloop van zwangerschap

• Opvangmogelijkheden

• Zonder medischevoorzieningen:
  vanaf 35 weken
  

• Met medische voorzieningen:

  • Overleving vanaf
    wk 24 = 20%

wk 25 = 50%

wk 26 = 70%

wk 27 = 90%

wk 34 = als voldragen

23 weken

Grootste probleem vroeggeboorte: longrijping

Vaginaal bloedverlies in het 1e trimester

• 50%: bloedverlies stopt, zwangerschap gaat verder

• 50%: bloedverlies neemt toe, miskraam

Miskraam

• Abortus = miskraam

= zwangerschap die spontaan eindigt vóór

zwangerschapsduur van 16 weken

• Ongeveer 15 - 20% van de vastgestelde zwangerschappen eindigt in een miskraam

• Vrucht leeft niet meer

• Kan vanaf 6 wkn met echo worden vastgesteld (hartactie!)

• Wordt afgestoten door de baarmoeder

• Komt met bloed en bloedstolsels via de vagina naar buiten

• miskraam is NIET tegen te houden

Niet met medicatie; niet met bedrust

Miskraam ontstaat niet door sporten, fietsen, werken, seks

Opties nadat miskraam is vastgesteld:

• Afwachten

  • bij 50% binnen 6 weken complete miskraam, veel vaginaal bloedverlies

• Medicatie: misoprostol

  • bij 50-90% binnen 3 dagen effectief, ruim bloedverlies, misselijk, braken

• Curretage

  • bij 90% effectief, meer kans op intra-uteriene verklevingen en complicaties

Grotere kans op miskraam

• Hogere leeftijd:

  • 35 jaar en jonger: 1 op de 10 vrouwen krijgt een miskraam

  • Tussen 36 en 40 jaar: 2 op de 10 vrouwen

  • Tussen 40 en 45 jaar: 3 op de 10 vrouwen

  • Ouder dan 45 jaar: 5 op de 10 vrouwen

• bij diabetes

• alcoholgebruik tijdens de zwangerschap

• roken of meeroken tijdens de zwangerschap

• bij overgewicht

• na een vruchtbaarheidsbehandeling (bijvoorbeeld IVF)

Abortus provocatus

• Abortus provocatus = geplande miskraam

• Wet: zwangerschapsafbreking mag niet plaats vinden bij
  een vrucht die ‘redelijkerwijs buiten het moederlichaam in
  leven zal blijven’.
  

• Klinieken hanteren de grens van 22 weken (alleen
  op medische indicatie mag het later).

Voorwaarden abortus:

• de kliniek heeft een speciale vergunning hiervoor

• Het is een weloverwogen, vrijwillige en zorgvuldige beslissing
  (gesprek met de arts)

• wachttijd 5 dagen tussen het verzoek de uitvoering =
  afgeschaft per 1 januari 2023 > bedenktijd in overleg met arts

Lesopdracht

Zoek op (o.a. bij thuisarts))

1) Wat betekent graviditeit?

2) Noem 2 andere oorzaken van bloedverlies tijdens de zwangerschap die niet met de zwangerschap te maken hebben.

3) Waarom hebben vrouwen in de zwangerschap meer kans op een blaasontsteking (= cystitis)?

4) Welke behandeling krijgt een zwangere vrouw met een blaasontsteking?

5) Bij een extra-uteriene graviditeit (EUG) of buitenbaarmoederlijke zwangerschap groeit de bevruchte eicel niet in de baarmoeder. Waar wel?

Lesopdracht: zoek op bij thuisarts antwoorden

1) Wat betekent graviditeit? zwangerschap

2) Noem 2 andere oorzaken van bloedverlies tijdens de zwangerschap die niet met de zwangerschap te maken hebben. Poliep, chlamydia

3) Waarom hebben vrouwen in de zwangerschap meer kans op een blaasontsteking (cystitis)? Urineleiders wijder, blaas slapper, meer suiker en eiwit in urine (fijn voor bacteriën)

4) Welke behandeling krijgt een zwangere vrouw met een blaasontsteking? Antibiotica: nitrofurantoïne; amoxicilline/clavulaanzuur

5) Bij een extra-uteriene graviditeit (EUG) of buitenbaarmoederlijke zwangerschap groeit de bevruchte eicel niet in de baarmoeder. Waar wel? Eileiders meestal; eierstok; ergens in de buik

Andere oorzaken bloedverlies en/of buikpijn

• Ook tijdens de zwangerschap kan er bloedverlies zijn dat niets met de zwangerschap te maken heeft:

  • Soa, zoals chlamydia

  • Bloedende poliep

• Buikpijn: urineweginfectie: blaasontsteking (cystitis)

Chlamydia tijdens de zwangerschap

Symptomen van chlamydia:

• pijn of branderigheid bij het plassen, afscheiding, bloedverlies
   

Risico voor zwangere

• Er bestaat bij de moeder een verhoogd risico op een ontsteking van het baarmoederslijmvlies na de bevalling

Risico voor het ongeboren kind

• Indien onbehandeld: verhoogd risico voortijdige weeën, vroegtijdig gebroken vliezen, vroeggeboorte en laag geboortegewicht

Risico voor pasgeborene

• oogontstekingen en luchtweginfecties

Advies

• goede behandeling met antibiotica (partners meebehandelen)

Blaasontsteking tijdens de zwangerschap

• Klachten:

  • Pijn bij het plassen

  • Vaker kleine beetjes plassen

  • Pijn in rug of onderrug

• Diagnostiek: urineonderzoek, zelfde dag

• Behandeling: antibiotica die veilig is in de zwangerschap:

  • Nitrofurantoïne

  • Amoxicilline/clavulaanzuur

Zwanger zonder dat je het weet

EUG: buitenbaarmoederlijke zwangerschap

• Kan nooit doorgroeien tot een baby; bevruchte eicel kan niet overgeplaatst worden naar baarmoeder

• Bij een EUG groeit bevruchte eicel:

  • bijna altijd in een eileider

  • soms in een eierstok

  • heel soms ergens in de buik

EUG

Zwangerschapsweefsel heeft buiten de baarmoeder niet genoeg ruimte om te groeien en geen voeding (endometrium!)

• Klachten (soms geen klachten)

  • Buikpijn

  • Vaginaal bloedverlies

• Indien eileider scheurt (ruptuur): plotseling hevige buikpijn, soms ook schouderpijn, duizeligheid, zweten, versnelde hartslag, gevoel flauw te vallen >> shock!

EUG
De bevruchte eicel maakt een reis van vier tot vijf dagen door de eileiders naar de baarmoeder om zich daar in te nestelen. Wanneer de innesteling plaatsvindt buiten de baarmoederholte, ontstaat er een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Behandeling bij EUG

1) Afwachten tot het lichaam het zwangerschapsweefsel zelf opruimt. Bloedcontrole wekelijks op HCG

2) Een injectie met een medicijn (methotrexaat)

Dit medicijn stopt de groei van de zwangerschap. Het lichaam kan daarna het zwangerschapsweefsel opruimen.

3) Een operatie: de eileider waar het zwangerschapsweefsel in zit wordt weggehaald, of alleen de bevruchte eicel

Belangrijke ziektebeelden in de zwangerschap

Lesdoelen:

Ziektebeelden:

Emesis gravidarum =

Hyperemesis gravidarum =

Zwangerschapsmisselijkheid

Ernstige zwangerschapsmisselijkheid met aanhoudend braken, gewichtsverlies en dehydratie

• klachten beginnen in de eerste 8 weken

• 75% van de vrouwen is misselijk (mild tot hevig)

• meestal verdwenen na 12-16 weken zwangerschap

• 2% van de vrouwen

• extreme vorm van zwangerschaps- misselijkheid

• meestal tot 20e week, soms langer

Oorzaak

Precieze oorzaak onbekend

• Vermoedelijk hormoon GDF15

• Veel HCG (bijvoorbeeld bij meerling)

• Aanleg

• Emesis tijdens eerdere zwangerschap

Behandeling

• Medicatie (meclozine of metoclopramide)

• Opname in ziekenhuis

  • 2 tot 3% van de zwangere vrouwen

  • Infuus met vocht en zouten

  • Vitamines via het infuus (vit. B1)

  • Medicatie op vaste tijdstippen

Ziektebeelden ten gevolge van HYPERTENSIE:

Ziektebeelden ten gevolge van HYPERTENSIE:

Zwangerschapshypertensie

Verhoogde bloeddruk na 20 weken zwangerschap

Bovendruk > 140 mm Hg of

Onderdruk > 90 mm Hg

Zwangerschapshypertensie

Belangrijk onderwerp, want:

Veroorzaakt 40% van de maternale sterfte in NL

Ook 40% van de intra-uteriene vruchtdood (overlijden tussen 16 en 20 weken) staat in verband met complicaties bij zwangerschapshypertensie

Er is 3x zo veel groeivertraging bij deze zwangeren

Symptomen van zwangerschapshypertensie

• Verhoogde bloeddruk

• Oedeem: handen, voeten, gezicht

• Gewichtstoename door oedeem

• Hoofdpijn, misselijkheid en braken

• Minder plassen

Zwangerschapshypertensie

Diagnose

• Bloeddruk meten

• Urinecontrole (eiwitten)

• Echo-onderzoek en hartfilmpje (conditie baby)

Consequenties baby

25 weken

• Zuurstofgebrek, minder voedingsstoffen

• Groeiachterstand

• Vroeggeboorte (o.a. placentaloslating)

Ziektebeelden ten gevolge van HYPERTENSIE:

Pre-eclampsie

• proteïnurie!

• verhoogde bloeddruk

• tintelingen in vingers

• sterretjes of lichtflitsen zien

Duidt op (tijdelijke) orgaanschade (nieren!) als gevolg van de hypertensie. Ernstig dus.

= zwangerschapshypertensie + eiwit in de urine

Ziektebeelden ten gevolge van HYPERTENSIE:

eclampsie

= pre-eclampsie + insult / stuip

- hoofdpijn

- wazig zien

- misselijk / braken

- insult

eclampsie

= pre-eclampsie + insult / stuip

Behalve nierschade ook:

lekkage bloedvaten hersenen als gevolg van de hypertensie

Gevolg: hersenoedeem

Nog ernstiger dus!

eclampsie

Mogelijke gevolgen:

• Bewusteloosheid

• Coma

• Hersenbloeding

HELLP

H = hemolysis (afbraak rode bloedcellen)

EL = Elevated liverenzymes (verhoogde leverenzymen, dus leverschade)

LP = Low platelets (tekort aan bloedplaatjes)

ontstaat uit pre-eclampsie of spontaan

HELLP

• Hevige pijn bovenbuik

• Lever- of nierfalen

• Hoofdpijn

• Ontkleurde ontlasting

• Troebele urine

• Algehele malaise

Behandeling

• Rust

• Medicijnen

• Inleiden bevalling (indien mogelijk)

Ontstaan van de hypertensieve ziektebeelden:

tijdens zwangerschap / tijdens bevalling / tot 72u na bevalling

Opdracht:
zie Moodle

.