Hoofdstuk 6 samengevat
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Hoofdstuk 6 samengevat
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Agenda
Wat is het leerdoel van deze les, en hoe gaan we dit bereiken?
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Politieke cohesie
Politieke cohesie verwijst naar de verbondenheid die mensen voelen met de staat en met de natie. Het duidt ook op de binding die lidstaten voelen met supranationale organisaties zoals de EU.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Probleemgebieden
Socioloog Kees Schuyt onderscheidde een drietal probleemgebieden die de politieke cohesie bedreigen.
Politieke betrokkenheid (de kloof tussen overheid en burger)
Bestuurlijke schaalvergroting (politiek is een ver-van-mijn-bed-show)
Gemankeerde communicatie (de overheid spreekt niet de taal van de burger)
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Legitimiteit
Om te kunnen functioneren moet een politiek systeem legitiem zijn (geaccepteerd worden). Binnen een democratie hangt dit af van de mate van representatie en representativiteit.
Kernconcept: representatie
Representatie: de vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of enkele betrokkenen die namens de groep optreden.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Vertegenwoordiging van een groep (dus niet de hele groep zelf)
vertegenwoordiger hoeft niet per se deel uit te maken van de groep
Kernconcept: representativiteit
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Representativiteit: de mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen met die van de groep die vertegenwoordigd wordt.
Overeenkomsten tussen de vertegenwoordigers, en de vertegenwoordigden
Politieke besluiten, standpunten of achtergrondkenmerken
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Representatiemodellen
Drie visies op representatie en representativiteit binnen een democratie:
Afspiegelingsmodel
De volks- vertegenwoordiging moet zoveel mogelijk lijken op de samenstelling van de bevolking.
Rolmodel
De volksvertegen- woordigers zijn gevolmachtigd. Na verkiezingen niet laten leiden door de mening van het volk.
Partijenmodel
Politieke partijen worden vertegenwoordigd in bestuurlijke organen.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Kernconcept: ideologie
Een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden, meestal uitmondend in ideeën over de meest wenselijke maatschappelijke en politieke verhoudingen.
een geheel van beginselen en denkbeelden
onderlinge samenhang
maatschappelijke en politieke verhoudingen
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Samenhang
Binnen een ideologie bestaat samenhang tussen de verschillende standpunten. Bepaalde combinaties van standpunten kom je vaak tegen. Hieruit ontstaan ‘ideologische families’ of ‘ideologische hoofdstromingen’. In Nederland zijn dat er drie:
Sociaal-democratie
Streeft naar een eerlijke verdeling van welvaart. De overheid speelt daarin een belangrijke rol. Sociale ongelijkheid is een probleem dat moet worden bestreden. Kernwaarde is gelijkheid.
Liberalisme
Streeft naar maximale individuele vrijheid. De overheid moet zo min mogelijk in de weg staan. Een zekere mate van sociale ongelijkheid is heel gezond voor de samenleving. Het zorgt voor dynamiek en nodigt mensen uit hun best te doen. Kernwaarde is vrijheid.
Confessionalisme
Streeft naar een sterke hechting tussen mensen. De overheid moet mensen helpen elkaar te helpen. Alle leden van de gemeenschap moeten hun steentje bijdragen. Kernwaarde is naastenliefde.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Politieke partijen
Politieke partijen spelen geen formele rol binnen de overheid, maar zijn wel erg invloedrijk. Ze vervullen belangrijke functies voor politiek en samenleving
Rekrutering en selectie: mensen werven en opleiden tot nieuwe politici
Articulatie: het inventariseren en verwoorden van wensen, eisen en belangen en dit vervolgens op de politieke agenda plaatsen.
Mobilisatie (of participatie): het interesseren van mensen om politiek actief te worden
Aggregatie: het afwegen van wensen, eisen en belangen
Communicatie: een brug vervullen tussen overheid en burger.
Iemand een goed ezelsbruggetje hiervoor?
Verandering partijen
Verschuiving achterban
Zwevende kiezers
Afnemend ledenaantal
Concurrentie media en pressiegroepen
Meer gericht op binnenhalen politieke functies i.p.v. betrokkenheid leden
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Pressiegroepen
Twee soorten:
Belangengroepen
Actiegroepen
Verschillende groepen van deze soort worden in sommige gevallen een beweging genoemd. Denk aan de milieubeweging
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Pressiegroepen vs. politieke partijen
Wel vs. geen kandidaten bij verkiezingen
Gericht op hele samenleving vs. gericht op één specifiek thema
Moeten compromissen sluiten om iets te bereiken vs. moeten alleen compromissen sluiten als ze daadwerkelijk onderhandelen
Soms worden pressiegroepen politieke partijen
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Trias politica
Binnen de trias politica is de macht van de overheid verspreid over de wetgevende-, uitvoerende- en rechtsprekende macht
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Wetgevend
(Parlement = Staten Generaal = 1e en 2e Kamer) (+Regering)
Uitvoerend
(Regering = Koning+ministers)
Rechtsprekend
(Rechters)
Trias
Politica
Beleid
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doelen, met bepaalde middelen en op bepaalde tijdstippen. In de trias politica hebben de drie machten elk een eigen taak m.b.t. beleidsvorming:
Wetgevende macht: maakt wetten die beleid in algemene zin vormgeven.
Uitvoerende macht: gebruikt wetten om beleid in specifieke zin vorm te geven.
Rechtsprekende macht: beoordeelt of de wet is gevolgd.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Politieke gemeenschap
Verschillende actoren spelen een belangrijke rol binnen het besluitvormingsproces.
Trias Politica
Wetgevende macht
Uitvoerende macht
Rechtsprekende macht
Ambtenaren
Massamedia
Externe adviseurs
Ten eerste...
Daarnaast...
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Uitvoerfase
Omzetfase
Invoerfase
Feedback
Poortwachters
Wensen & eisen
Wetten & beleid
Samenleving
De vierde macht
Ambtenaren spelen een belangrijke rol in de omzetfase en in de uitvoerfase. Daarom worden ze wel de vierde macht genoemd.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
De vijfde macht
Media spelen een belangrijke rol als poortwachter en beïnvloeden bijvoorbeeld wat er op de politieke agenda komt.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
De zesde macht
Externe adviseurs voorzien politici van informatie. Dat doen zij soms vanuit een bepaald belang. De beïnvloeding van politici vanuit een bepaald belang noemen we lobbyen.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Barrièremodel
Politieke besluitvorming is volgens dit model per definitie conflictueus. De nadruk ligt op waarom sommige besluitvorming er wél, en andere er niét doorheen komt.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Eisen, wensen, belangen
Politieke eisen, wensen, belangen
Politieke agenda punten
Besluiten
Wetten en maat- regelen
Barrière 1:
(h)erkennen van het probleem
Barrière 2:
Afwegen van prioriteiten
Barrière 3:
Besluitvorming
Barrière 4:
Uitvoering
Stromenmodel
Politieke besluitvorming vindt plaats wanneer een drietal stromen samenkomt. Op zulke momenten ontstaat een window of opportunity om tot besluitvorming te komen.
Video
Opdracht
Bespreking
Slotgedachte
Onderzoek
Uitleg
Probleem
Oplossing
Partijen