2.2 Stromingen in de samenleving (1)

2.2 Stromingen in de samenleving (1)

1 / 15
next
Slide 1: Slide
New lesson editorMens & MaatschappijMiddelbare schoolvmbo gLeerjaar 2

This lesson contains 15 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

2.2 Stromingen in de samenleving (1)

Open kort met het idee dat Nederland in de 19e en begin 20e eeuw stap voor stap democratischer werd. Deze les legt twee grote veranderingen uit: meer mensen mochten stemmen en meer kinderen kregen onderwijs.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe het kiesrecht in Nederland werd uitgebreid en waarom de strijd over onderwijs belangrijk was voor emancipatie en politieke partijen.

This item has no instructions

Start in stilte

Leerdoelen deze les...

Aan het einde van de les kan jij als leerling:


  • Je kunt beschrijven hoe in de 19e eeuw het kiesrecht werd uitgebreid.


  • Je kunt beschrijven hoe partijen in de 19e eeuw strijd voerden over het onderwijs.

🟢 Werk zelfstandig

🔴 Werk in stilte

⏱️ Timer: 5 minuten
Wat ga jij doen:

  1. Lees de leerdoelen van de les aandachtig door.

  2. Ga naar par 2.2 en lees tekst 1 en 2.


De docent vertelt zelf mondeling wat leerlingen precies moeten doen in deze 5 minuten.

Welke problemen hadden arbeiders tijdens de industriële revolutie?

Wat deden arbeiders om serieus genomen te worden?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: stemmen, school, vrouwen, kinderen, vrijheid, geloof, overheid, gelijkheid.

Verandering in de samenleving

Van problemen naar verandering


Arbeiders wilden betere omstandigheden, maar ook andere groepen wilden meer rechten en invloed. hierdoor ontstonden nieuwe discussies in de samenleving.

  • wie mocht er stemmen?

  • wie bepaalde wat kinderen op school leerden?


Dit leidde tot de strijd om het kiesrecht en de schoolstrijd.

This item has no instructions

Van kiesrecht naar algemeen kiesrecht

In het Koninkrijk der Nederlanden mochten mannen stemmen. Ze hadden kiesrecht (het recht om te stemmen). Maar in 1815 mochten alleen mannen uit de rijkste klasse (bevolkingsgroep) stemmen.


Steeds meer mensen vonden dat niet eerlijk. Zij wilden kiesrecht voor alle mannen.


  • In 1917 kwam er kiesrecht voor alle volwassen mannen.

  • In 1917 kwam we passief kiesrecht voor vrouwen.
    - Mogen zich verkiesbaar stellen.

  • In 1919 kwam er actief kiesrecht voor vrouwen (mogen nu ook stemmen).


Vanaf 1919 kwam er dus... algemeen kiesrecht.


Benadruk het verschil tussen beperkt kiesrecht en algemeen kiesrecht. Leg uit dat kiesrecht betekent dat je mag stemmen. Maak duidelijk dat 'algemeen kiesrecht' in 1917 nog niet voor vrouwen gold.

Strijd over het onderwijs

Meer kinderen naar school...


  • Door het Kinderwetje van 1874 gingen meer kinderen naar school.

  • De overheid wilde dat iedereen leerde lezen, schrijven en rekenen.

  • Dat hielp bij de emancipatie van arme kinderen.

  • Met onderwijs kregen zij meer kansen op beter werk.

Zeg erbij dat bijzondere scholen eerst wel mochten bestaan, maar geen geld van de overheid kregen. Noem als voorbeelden van confessionelen katholieken en protestanten. Je kunt afsluiten met het gevolg: onderwijs werd voor meer groepen bereikbaar en werd een belangrijk politiek onderwerp.

De schoolstrijd

  • Confessionelen (katholieken, protestanten, hervormden) wilden scholen met onderwijs in hun geloof.

  • Daarom richtten zij bijzondere scholen op.


Probleem..

  • Overheid geeft geen vergoeding aan die scholen.

  • Ouders die arm waren sturen leerlingen naar openbare school. Geen keus.


Gevolg...

  • Zo ontstonden politieke partijen. Confessionelen werken hierover samen tegen de liberalen. Willen dat ook bijzondere scholen een vergoeding krijgt.


  • In 1917 betaalde de overheid ook bijzondere scholen.

Zeg erbij dat bijzondere scholen eerst wel mochten bestaan, maar geen geld van de overheid kregen. Noem als voorbeelden van confessionelen katholieken en protestanten. Je kunt afsluiten met het gevolg: onderwijs werd voor meer groepen bereikbaar en werd een belangrijk politiek onderwerp.

Classroom...


Untitled screen deck - Screen


Paragraaf 2.2

B-K: 1 t/m 4

KgT: 1 t/m 4

Gebruik eventueel de vergelijking die de gebruiker noemde: Amsterdam groeide ook door problemen op te lossen, zoals ruimtegebrek. Zo zien leerlingen dat vernieuwing vaak begint bij een praktische vraag.

Waarom was onderwijs belangrijk voor emancipatie?

A

Kinderen betaalden belasting

B

Arme kinderen kregen meer kansen

C

Scholen kozen de regering

D

Iedereen werd direct rijk

Toetst begrip van emancipatie: door onderwijs konden arme kinderen betere kansen krijgen.

Wat veranderde er in 1917?

A

Vrouwen mochten stemmen

B

Alle mannen mochten stemmen

C

Alle scholen werden bijzonder

D

Belasting werd afgeschaft

Controleert of leerlingen 1917 koppelen aan algemeen kiesrecht voor mannen, niet aan vrouwenkiesrecht.

Vul de juiste woorden in

In 1917 kwam er passief vrouwenkiesrecht. Vrouwen mochten zich toen wel verkiesbaar stellen, maar nog niet zelf stemmen. In 1919 kwam actief vrouwenkiesrecht. Vanaf toen was er algemeen kiesrecht in Nederland.

passief vrouwenkiesrecht
verkiesbaar stellen
actief vrouwenkiesrecht
algemeen kiesrecht
openbaar onderwijs
bijzondere scholen
rijke mannen
Kinderwetje

Laat leerlingen het verschil tussen passief en actief kiesrecht precies benoemen.

Vul de juiste woorden in

Door het Kinderwetje van 1874 gingen meer kinderen naar school. Confessionelen wilden onderwijs met hun eigen geloof. Daarom stichtten zij bijzondere scholen. In 1917 betaalde de overheid deze scholen ook, en zo werd onderwijs een belangrijk onderwerp voor politieke partijen.

Kinderwetje
Confessionelen
bijzondere scholen
politieke partijen
algemeen kiesrecht
liberalen
openbare scholen
verkiesbaar

De kern is: Kinderwetje -> meer onderwijs; confessionelen -> bijzondere scholen; politieke partijen streden over bekostiging.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Bespreek welke lesinhoud is blijven hangen, bijvoorbeeld algemeen kiesrecht, vrouwenkiesrecht, emancipatie, confessionelen of bijzondere scholen.

Welk onderdeel hielp jou het meest bij begrijpen?

Laat leerlingen benoemen wat hen hielp: jaartallen, verschillen tussen begrippen, voorbeelden of uitleg van de docent.