‹Return to search

Jagers werden boer

1 / 55
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 1

This lesson contains 55 slides, with interactive quizzes, text slides and 1 video.

time-iconLesson duration is: 45 min

Introduction

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier mensen op een gegeven moment van de landbouw gingen leven.

Items in this lesson

Slide 1 - Slide

Slide 2 - Slide

les 3


Hoofdstuk 2: Leven van de Natuur
 Oriëntatie en paragraaf 2.2: Jagers worden Boer
(Feniks 1 VMBO BK)

Slide 3 - Slide


DEEL 1
           lesson up

Slide 4 - Slide

Jagers werden boer

Slide 5 - Slide

Wat weet je eigenlijk
van landbouw?

Slide 6 - Mind map

Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier mensen op een gegeven moment van de landbouw gingen leven.

Slide 7 - Slide

Middelen van bestaan zijn
manieren om in leven te blijven.
Welke middelen van bestaan
hadden de eerste mensen?
A
Wilde dieren en verzamelen
B
Jagers en boeren
C
Jagen en verzamelen
D
Boeren en verzamelaars

Slide 8 - Quiz

Klimaatsverandering
  • Rond 10.000 v. Chr

  • De aarde wordt warmer

  • Nederland: moerassen en bossen

  • Delen van Afrika en Midden-Oosten: droger 

Slide 9 - Slide

Noord-Afrika en
Midden-Oosten

  • Droog klimaat: minder begroeiing en water (ontstaan woestijnen)

  • Te weinig voedsel: dieren trekken weg naar vruchtbare gebieden

  • Mensen trekken ook weg of gaan andere middelen van bestaan zoeken om in leven te blijven

Slide 10 - Slide

Vruchtbare Halvemaan
  • Gebied waar de eerste landbouw ontstaat (9000 v. Chr.)

  • Midden-Oosten: Egypte, Israël, Palestina, Jordanië, Libanon, Syrië, Irak, Iran en Turkije

  • 'De kraamkamer van de beschaving': ontstaan van steden en het schrift

Slide 11 - Slide

Ok, landbouw...
Welke 'optelsom' is juist over landbouw?
A
akkerbouw + landbouw = veeteelt
B
landbouw + veeteelt = akkerbouw
C
veeteelt + akkerbouw = landbouw

Slide 12 - Quiz

Leg uit waarom de landbouw niet in de gebieden A en B (in de kaart) ontstond.

Slide 13 - Open question

Landbouwrevolutie
  • Revolutie betekent verandering

  • Jager-verzamelaars worden boer

  • De landbouwrevolutie duurde meer dan 1000 jaar: niet iedereen werd tegelijk boer

  • Landbouw bestaat uit: akkerbouw en veeteelt

Slide 14 - Slide

Slide 15 - Slide

Grote en belangrijke verandering

99% van de geschiedenis van de mens, heeft de mens geleefd als jager-verzamelaars

Slide 16 - Slide

Welke middelen van bestaan
hadden de mensen vóór
de Landbouwrevolutie?
A
Jagen en verzamelen
B
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
C
Akkerbouw en veeteelt
D
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Slide 17 - Quiz

Welke middelen van bestaan
hadden de mensen
tijdens de Landbouwrevolutie?
A
Jagen en verzamelen
B
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
C
Akkerbouw en veeteelt
D
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Slide 18 - Quiz

Gevolgen van de landbouwrevolutie
  • Mensen stoppen te leven als nomaden

  • Het ontstaan van de eerste steden: landbouwsamenleving

  • Mensen krijgen meer bezittingen

  • Er ontstaat meer ongelijkheid: de één heeft meer bezittingen dan een ander.

Slide 19 - Slide

Stad in het Midden-Oosten, omstreeks 9000 v. Chr.

Slide 20 - Slide

Door het verschil in bezittingen nam ook de kans op oorlog tussen stammen toe.

Slide 21 - Slide

Boeren in Europa
  • Pas laat: het was niet nodig, er was voldoende voedsel te vinden.

  • Eerste boeren in Nederland: Zuid-Limburg rond 5300 v. Chr.

  • Tóch landbouw in Europa: mensen verhuizen uit gebieden waar gebrek aan landbouwgrond is en komen hier terecht

Slide 22 - Slide

Boeren in Nederland
  • Zuid-Limburg: bandkeramiekers (tot 4400 v. Chr)

  • Noord-Nederland: trechterbekercultuur (rond 3500 v. Chr.)

  • Vanaf 3000 v. Chr. zijn er in Nederland geen jager-verzamelaars meer

Slide 23 - Slide






Bandkeramiek

Slide 24 - Slide






Trechterbekercultuur

Slide 25 - Slide

Veel resten van de boerderijen uit de Steentijd hebben archeologen niet kunnen terugvinden. Toch zijn er aanwijzingen dát er huizen waren.

Hoe kun je dat in de afbeelding zien?
A
Je ziet nog duidelijk de muren die van aarde zijn gemaakt. De eerste woningen hadden zulke muren.
B
De rode stippen komen door de verf die in de Steentijd gebruikt is.
C
De donkere rondjes zijn de plekken waar eens de palen van de woning hebben gestaan.
D
De vloer is helemaal glad, net zoals wij dat tegenwoordig in ons huis hebben.

Slide 26 - Quiz

Slide 27 - Slide

Slide 28 - Slide

Indeling van 'onze' prehistorie

Slide 29 - Slide

0

Slide 30 - Video

Slide 31 - Slide

Dood en begraven
  • Graven worden steeds uitgebreider: grafheuvels en hunebedden

  • Zowel begraven als cremeren: urnenvelden

  • Doden kregen bezittingen mee: vermoedelijk geloven in leven na de dood

Slide 32 - Slide

Slide 33 - Slide

Hoe kan ik aan de afbeelding zien dat de hunebedden ná landbouwrevolutie zijn gemaakt?
A
De grote stenen kwamen hier pas tijdens de landbouwrevolutie.
B
Er woonden hier te weinig mensen om samen de hunebedden te maken.
C
Er wordt gebruik gemaakt van dieren.
D
Voor de landbouwrevolutie werden er geen mensen begraven

Slide 34 - Quiz

Bedenk nóg een reden
waarom de hunebedden pas
ná de landbouwrevolutie werden gemaakt.

Slide 35 - Open question






De Man van Tollund
Op 6 mei 1950, toen de familie Højgaard in het veen turf aan het steken was, werd de man gevonden. Eerst dacht men dat het een verdwenen jongeman was, dus de politie werd erbij gehaald. De politie schakelde een archeoloog in die na onderzoek vaststelde dat het lichaam al 2300-2400 jaar oud was.

Slide 36 - Slide

Wie is de Man van Tollund?
De Man van Tollund is omstreeks 350 v.Chr. om het leven gekomen. Hij was toen waarschijnlijk ongeveer 30-40 jaar oud.

Slide 37 - Slide

Moord...?

Slide 38 - Slide

Slide 39 - Slide

Van offering tot vondst

Slide 40 - Slide

Reconstructie

Slide 41 - Slide

Waarom zouden mensen offeren?

Slide 42 - Mind map

Begrippen uit deze les

  • klimaatsverandering
  • landbouwrevolutie
  • landbouwsamenleving
  • hunebedden

Slide 43 - Slide

Personen uit deze les

  • Man van Tollund

Slide 44 - Slide

Jaartallen uit deze les

  • 10.000 v. Chr.: klimaatsverandering
  • 9000 v. Chr.: ontstaan van de landbouw in het Midden-Oosten
  • 5300 v. Chr.: landbouw in Zuid-Limburg
  • tot 4400 v. Chr: bandkeramiekers
  • 3500 v. Chr.: trechterbekercultuur
  • 3000 v. Chr.: geen jager-verzamelaars meer in Nederland

Slide 45 - Slide


Schrijf 3 dingen op die
je deze les hebt geleerd

Slide 46 - Open question


Stel 1 vraag over iets dat je deze
les nog niet zo goed hebt begrepen.

Slide 47 - Open question

Einde Deel 1
Lever nu je lesson up in bij je docent.
en ga naar DEEL 2

Slide 48 - Slide

Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Tijd voor geschiedenis

Slide 49 - Slide

DEEL 2
Feniks 

Slide 50 - Slide

Werkboek feniks Online

Slide 51 - Slide

Login in bij Feniks Online


Opdracht 1: Lees de leerteksten
 van Oriëntatie en paragraaf 2.1 (blz. 23 t/m 29). En bedenk wat je nu al weet over de Geschiedenis. 

Slide 52 - Slide

DEEL 3
1 - Feniks online opdrachten maken.
      Maak nu de opdrachten van H 2.0 en H 2.1 op feniks online
2- Schrijf de goede antwoorden die je hebt gekregen nu netjes over in je         werkboek.
3-  Bij huiswerkcontrole kun je dit laten zien aan je docent (anders HV!)

Slide 53 - Slide

DEEL 4 Cornel Map
- 1 Pak je werkmap erbij en ga naar je tabblad geschiedenis.
- 2 schijf bovenaan de blz. om welke les het gaat. Lesnummer en Onderwerp.
- 3 vul de vakjes sleutelwoorden, aantekeningen en samenvatting in met wat je nu allemaal weet op het onderwerp van deze les. 

Slide 54 - Slide

Einde Les

Slide 55 - Slide