Reageren op prikkels(Bi K11)
Reageren op prikkels(Bi K11)
Prikkels en impulsen
Prikkels
Prikkels: Alle veranderingen in je omgeving waar je op kan reageren.
- Inwendige prikkels
- Uitwendige prikkels
Adequate prikkels
Juiste prikkel bij het juiste zintuig
Onthouden
Zintuigcellen vangen de prikkel uit de omgeving op en zetten de prikkel om in een impuls.
Een impuls is een elektrisch stroompje dat
door zenuwen gaat van het zintuig naar de hersenen of van de hersenen naar de spier.
Drempelwaarde
Als een prikkel te klein is, dan kan het zintuig het niet waarnemen.
De prikkel is beneden de DREMPELWAARDE.
De drempelwaarde is bij verschillende organismen anders: een hond kan beter horen dan een mens.
Gewenning
Je went aan prikkels, je reageert er na verloop van tijd niet meer op.
Voorbeelden:
- Je hoort de klok niet meer tikken.
- Je voelt niet meer dat je een horloge, oorbellen, ring of kleding
draagt.
- Als je naast het spoor woont hoor je treinen niet meer.
Verschillende prikkels
Zintuigen zetten prikkels om in impulsen.
Een impuls is een elektrisch stroompje door een zenuw naar de hersenen gaat.
impulsen gaan door het zenuwstelsel, ze zetten de hersenen of het ruggenmerg aan het werk.
Typen zenuwcellen
Bewuste reactie
Voorbeeld:
je wordt geduwd ,
je kijkt
duwt terug.
De hersenen bepalen wat er gebeurt en geven een impuls af naar een spier
Bewuste beweging (via de hersenen)
Reflex
Prikkel -> impuls -> gevoelszenuwcel -> schakelzenuwcel -> bewegingszenuwcel -> Spier/klier reageert
Onbewuste beweging= Reflex (niet via de hersenen)
Bewuste reactie
zintuig - gevoelszenuwcellen - ruggenmerg/hersenstam - hersenen
REACTIE
ruggenmerg/hersenstam - bewegingszenuwcellen - spieren/klieren
Reflex is een vaste, onbewuste reactie op een zeer sterke prikkel
Functies van een reflex: onbewust regelen van motoriek, snel reageren bij kans op onverwachte beschadiging van het lichaam
Bij een reflex reageert het ruggenmerg en niet de hersenen
Alleen bij een zeer sterke prikkel
Terugtrekreflex;
reflexen/reflexboog
Hoe zitten je hersenen in elkaar?
Hersenen bestaan uit drie delen:
- grote hersenen
- kleine hersenen
- hersenstam
Hersenen
Het oog
- Adequate prikkel: licht
Pupil en Iris: regelen lichtinval
Netvlies: lichtreceptoren
(kegeltjes en staafjes)
Netvlies en lens: scherp beeld
Pupilreflex
scherp zien
bolle lens:
voorwerp van dichtbij scherp
platte lens:
voorwerp van veraf scherp
accommoderen:
het platter en boller maken van de ooglens
Netvlies
Staafjes
- Het zien van contrasten in zwart-wit-grijs
- Lage drempelwaarde
- Ze worden gebruikt in schemer en licht
- Verspreid over het hele netvlies, maar niet in de gele vlek
Kegeltjes
- Het zien van kleur
- Hoge drempelwaarde
Ze worden gebruikt in het licht
- Liggen vooral in de gele vlek en de directe omgeving daarvan
Onderdelen van het oor
Het oor: de weg van het geluid
Evenwichtsorgaan
Het evenwichtsorgaan zorgt ervoor dat je weet wat boven, onder, links en rechts is.
Hormoonstelsel
Hormonen regelen langzame processen:
groei,
ontwikkeling,
stofwisseling
voortplanting
Hoe werken hormonen?
Wat zijn hormonen?
Hormonen zijn regelstoffen
Hormoonklieren maken deze stoffen
Bij signaal (van zenuwcel of ander hormoon)
geven de cellen stoffen af aan het bloed
Verschil hormoonklier/ verteringsklier
Verteringsklier:
maakt verteringssap
heeft een afvoerbuis om het verteringssap af te voeren
Hormoonklier:
maakt hormonen
Heeft geen afvoerbuis: geeft hormonen af aan het bloed
Hormonen die je moet kennen:
1 Hormoon van de hypofyse
3 Schildklierhormoon
5 Adrenaline
6 Insuline
6 Glucagon
7 Vrouwelijke geslachtshormonen
8 Mannelijke geslachtshormonen
Hypofyse
De hypofyse is een hormoonklier in de hersenen.
Het maakt het groeihormoon
De hypofyse beïnvloedt andere hormoonklieren (zoals de geslachtsorganen)
Hypofyse: productie van hormonen voor regeling groei, beïnvloeden van andere hormoonklieren
Schildklier
De schildklier maakt schildklierhormoon:
Schildklierhormoon regelt verbranding in de cellen
Te weinig schildklierhormoon: Je bent koud en moe en wordt dikker.
Te veel schildklierhormoon: Je hebt het warm, bent bewegelijk, valt af.
De bijnier
De bijnier ligt boven de nier
De bijnier maakt adrenaline
Adrenaline = paniekhormoon
Zorgt voor:
=> snellere hartslag
=> snellere ademhaling
=> meer verbranding
Dus meer energie
geslachthormonen vrouw
worden aangestuurd door de hypofyse
worden gemaakt in de eierstokken
Zorgen voor de secundaire geslachtsorganen
regelen menstruatie
geslachthormonen man
worden aangestuurd door de hypofyse
worden gemaakt in de teelballen
Zorgen voor de secundaire geslachtsorganen (zoals zwaardere spieren)
testosteron
De eilandjes van Langerhans produceren insuline en glucagon
voor constanthouding bloedsuikerspiegel
(zorgt ervoor dat er altijd ongeveer evenveel suiker
in je bloed is)
Eilandjes van Langerhans
insuline
Als je teveel glucose in je bloed hebt wordt insuline afgegeven.
insuline zorgt ervoor dat glucose als glycogeen wordt opgeslagen in de spieren en lever. Dit wordt dan bewaard voor later.
De hoeveelheid suiker in je bloed is nu lager!
glucose => glycogeen
glucagon
Als je te weinig glucose in je bloed hebt wordter glucagon afgegeven.
Glucagon zorgt ervoor dat glycogeen wordt omgezet in glucose.
De hoeveelheid suiker in je bloed wordt hoger.
glycogeen => glucose