4.4 arbeiders strijder voor hun rechten

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

4.4 arbeiders strijder voor hun rechten

Leerdoelen:

• Je weet wat de sociale kwestie is.

• Je kunt verklaren hoe het socialisme ontstond en waarom arbeiders vakbonden oprichten.

• Je weet hoe arbeiders hun leef- een werkomstandigheden verbeterden.

• Je kunt het verschil tussen sociaaldemocraten en communisme uitleggen

⇒Wat was een gevolg van de industrialisatie in Nederland?

A

een afname van de stedelijke bevolking

B

een toename van het aantal fabrieksarbeiders

C

het verdwijnen van de landbouw

D

een toename van de huisnijverheid

Drie uitvindingen: 1. Spinning Jenny 2. Schietspoel 3. Stoommachine van James Watt ⇒Wat is de juiste volgorde? Let op: van vroeg naar laat

A

1-3-2

B

3-2-1

C

2-1-3

D

2-3-1

⇒Vul aan: Urbanisatie is ...

A

de groei van steden, doordat mensen van het platteland naar de stad verhuizen.

B

de groei van steden, waarna mensen vanuit de stad naar het platteland verhuizen.

C

de groei van steden, doordat mensen in de fabrieken willen werken.

D

de groei van het platteland, doordat mensen niet meer in de vieze arbeiderswijken willen wonen.

omstandigheden

• 12-urige werkdag 

• kleine arbeiderswoningen > vies 

• ziekte-uitbraken

• geen schoon drinkwater   

Sociale Kwestie

• discussie over arbeidsomstandigheden 

• overheid moet ingrijpen, maar doet dit niet

• eerste sociale wet: 'Kinderwetje van Van Houten' -> weinig controle  

Sociale wetten zijn ...

A

Wetten die de leef- en werkomstandigheden van arbeiders verbeteren.

B

Wetten die er voor zorgen dat arbeiders beter samenwerken.

C

Wetten die zorgen dat fabriekseigenaren meer rechten krijgen.

D

Wetten die de relatie tussen overheid en arbeiders vastleggen.

Socialisme

politieke stroming dat streeft naar gelijkheid en opkomt voor de armere in de samenleving

• sociaaldemocraten: via politiek doelen bereiken

• communisten/ Marxistisch socialisme: via geweld doelen bereiken

Communisme

• stroming binnen socialisme

• geen klassen, geen privébezit

• alles in handen van de staat - staat moet zorgen voor gelijkheid

• doelen bereiken door gewelddadige opstand arbeiders  

Vakbonden

• om sterker te staan in de strijd verenigen arbeiders zich in vakbonden 

•  stakingen, demonstraties en gesprekken met werkgevers -> doelen zo bereiken 

Sociale wetten

• Ook een aantal liberalen zagen dat er iets nodig was voor de arbeiders.

• De eerste sociale wetten komen om arbeiders te beschermen.

• Het Kinderwetje van Van Houten is de eerste sociale wet. 

Opdracht

Dagboek