21-10-2025
Les 2: Reinigen en ontsmetten, hygiëne en PBM
1
21-10-2025
Les 2: Reinigen en ontsmetten, hygiëne en PBM
1
21-10-2025
2
Overzicht van deze module (OE)
Urineonderzoek
3
LessonUp-vraag:
Vraag 2 (Meerkeuze):
Welke drie onderdelen horen bij een compleet urineonderzoek?
A. Fysisch, chemisch, microscopisch ✔
B. Chemisch, bacteriologisch, hematologisch
C. Microscopisch, serologisch, fysisch
D. Alleen chemisch
Welke drie onderdelen horen bij een compleet urineonderzoek?
Fysisch, chemisch, microscopisch
Chemisch, bacteriologisch, hematologisch
Microscopisch, serologisch, fysisch
Alleen chemisch
Introductie
21-10-2025
4
Welke aandoeningen stellen we vast via een urineonderzoek?
Wat is een voordeel van cystocentese?
Niet invasief
Urine is steriel
Goedkoop
Geen echo nodig
Urine kan 24 uur bij kamertemperatuur bewaard worden zonder kwaliteitsverlies
Goed
Fout
Verzamelen urinemonster
21-10-2025
5
Door eigenaar:
Hond?
Kat?
Door dierenarts:
…..
…..
…..
Bewaren urinemonster
21-10-2025
6
Voorkeur: vers urinemonster = binnen 30 minuten na verzamelen
Koelen (0-4 °C) gedurende maximaal 12 uur
Langer bewaren: conserveringsmiddel toevoegen
Langer bewaren dan 24-48 uur: invriezen onderzoek van urinesediment is daarna niet meer mogelijk
Fysisch urineonderzoek
21-10-2025
7
Kleur
Helderheid
Geur
Schuimvorming
Soortelijk gewicht
Kleur
21-10-2025
8
Rode urine bij een konijn is altijd een teken van bloed
Goed
Fout
Helderheid
21-10-2025
9
Acetongeur in urine kan wijzen op diabetes mellitus
Goed
Fout
Geur
21-10-2025
10
Karakteristiek voor de diersoort en geslacht
Afwijkende geuren:
Ammoniak = urineweginfectie
Rotte eieren = ernstige urineweginfectie/erg oude urine
Aceton = ernstige vorm van diabetes mellitus
Wat kan de oorzaak zijn van blijvend schuim in urine?
Glucose in urine
Eiwit in urine
Te hoge pH
Te veel water drinken
Schuimvorming
21-10-2025
11
Wat zegt een hoog soortelijk gewicht over urine?
Urine is verdund
Urine is geconcentreerd
Urine bevat veel bacteriën
Urine bevat veel glucose
Soortelijk gewicht (s.g.)
21-10-2025
12
Introductie
21-10-2025
13
Compleet urineonderzoek:
Fysisch (zie vorige les)
Chemisch
Microscopisch
Bacteriologisch (niet standaard)
Chemisch urineonderzoek
21-10-2025
14
Definitie: het kwalitatief en/of kwantitatief bepalen van allerlei chemische stoffen in urine, die mogelijk een indicatie zijn voor bepaalde ziektebeelden
Gebruik Combur test
21-10-2025
15
Let op de vervaldatum
Voorgeschreven afleestijd hanteren
Dop op de flacon, flacon liggend bewaren
Testuiteinde niet aanraken
Teststrook kort in urine dompelen/beetje urine erop druppelen
Aflezen bij goed licht
Bewaren bij kamertemperatuur
Welke pH- waarde past bij een gezonde hond?
4.5
6.5
8.5
9.0
pH
21-10-2025
16
pH-schaal: 0-14
pH urine: afhankelijk van dieet:
Herbivoor = alkalische urine
Carnivoor/eiwitrijk graansoorten = zure urine
Chemisch urineonderzoek
21-10-2025
17
Definitie: het kwalitatief en/of kwantitatief bepalen van allerlei chemische stoffen in urine, die mogelijk een indicatie zijn voor bepaalde ziektebeelden
Microscopisch urineonderzoek
21-10-2025
18
Buisje urine centrifugeren
Afschenken urine
Sediment “los tikken”
Druppel sediment op draagglaasje
Onderzoek onder microscoop, speel met belichting
Georganiseerd sediment
21-10-2025
19
Wat kan een oorzaak zijn van epitheelcellen in urine?
Blaasontsteking
Diabetes Mellitus
Leverfalen
Hartfalen
21-10-2025
20
Bacteriologisch urineonderzoek
21-10-2025
21
Opsturen naar laboratorium (bijv Idexx)
Dipslide (uricult) in praktijk
Bepaling kiemgetal
21-10-2025
22
Bloed
Wat is bloed?
21-10-2025
23
Wat is de functie ven erytrocyten?
Afweer
Zuurstoftransport
Stolling
Hormoontransport
Erythrocyten
21-10-2025
24
Transport zuurstof en kooldioxide
Hemolyse door …….
Anemie door ……
Polycytemie door …….
Leukocyten
21-10-2025
25
Afweercellen
Verschillende types met elk hun eigen functie
Leukocytose = meer dan normaal
Leukopenie = minder dan normaal
Wat is de functie van trombocyten?
Afweer
Bloedstolling
Zuurstoftransport
Hormoonproductie
Trombocyten
21-10-2025
26
Bloedstolling
Calcium en vit. K nodig in cascade
Trombocytopenie = tekort
Verhoogde bloedingsneiging
Herkennen bloedcellen
21-10-2025
27
Diagnostisch middel = bloeduitstrijkje
Een bloeduitstrijkje moet je altijd eerst drogen voordat je het kleurt
Goed
Fout
21-10-2025
28
Kleuring uitstrijkje
21-10-2025
29
Welke WBC neemt toe bij een parasitaire infectie?
Neutrofiel
Eosinofiel
Lymfocyt
Monocyt
21-10-2025
30
21-10-2025
31
21-10-2025
32
21-10-2025
33
21-10-2025
34
Verschil hematologie - biochemie
21-10-2025
35
Serum bevat stollingsfactoren
Goed
Fout
Verschil volbloed-plasma- serum
21-10-2025
36
Wat zijn reticulocyten?
21-10-2025
37
Hoe anemie aantonen
21-10-2025
38
Welke kleuren kan het bloedplasma hebben?
21-10-2025
39
Nierwaarden
21-10-2025
40
Eiwitten
21-10-2025
41
TP = totaal proteine (eiwit)
Heel jong dier: lager TP
Te laag: PLN of PLE
Te hoog: Uitdroging of teveel GLOB
ALB = albumine: kleinste eiwit in het bloed
Te laag: PLN, PLE, leverprobleem, …..
Te hoog: uitdroging
GLOB = globulinen: ontstekingseiwitten
Te laag: PLN, PLE
Te hoog: ontsteking, tumoren
Leverwaarden
21-10-2025
42
Electrolyten
21-10-2025
43
Na = natrium: regelt vochtbalans
Te laag: diarree, nierziekte, teveel water drinken, …….
Te hoog: dehydratie, oververhitting, koorts, teveel zout opgenomen, …..
K = kalium: voor goede werking spieren
Te laag: braken/diarree, nierprobleem, leverziektes, …..
Te hoog: nierfalen, suikerziekte, plaskater, ……
Cl = chloor: regelen zuurgraad van het lichaam
Te laag: suikerziekte, braken/diarree, hartproblemen, nierziekte, …..
Te hoog: hyperventilatie, ziekte van Addison, diarree
Bloedglucose
21-10-2025
44
21-10-2025
45
Faeces
Een faecesmonster moet altijd gekoeld bewaard worden
Goed
Fout
Introductie
21-10-2025
46
Faeces = ontlasting
Vaak voorkomend probleem: diarree, eventueel samen met braken, vermageren, uitdroging, ……
Hulp bij diagnose en therapie: ontlastingsonderzoek
Faecesmonster
21-10-2025
47
Individuele monstername
Mengmonster
Faecesmonster
21-10-2025
48
Hygiëne!
Koelkast
Gegevens + gewenst onderzoek
Faecesonderzoek
21-10-2025
49
Macroscopisch onderzoek
Verteringsonderzoek
Microscopisch onderzoek parasieten
Directe methode: maken van een natief preparaat
Flottatiemethode
Kleefbandmethode
Baermanntechniek
Macroscopisch onderzoek
21-10-2025
50
Start = signalement en anamnese
Wat is het signalement?
Welke vragen stel je in de anamnese?
Wat is diarree?
Hoeveelheid ontlasting per dag en per defecatie
Defecatie-frequentie
Macroscopisch onderzoek
21-10-2025
51
Kleur van de ontlasting is afhankelijk van:
Dieet
Galkleurstoffen
Bloed
Galgang afsluiting
E.P.I
Microscopisch onderzoek
21-10-2025
52
Diagnose besmetting met endoparasieten: kwalitatief onderzoek
Wormeieren of oöcysten in ontlasting (zie faeces deel 2)
Verschillende manieren:
Directe methode
Flotatiemethode
Kleefbandmethode
Bearmanntechniek
Directe methode/natief preparaat
21-10-2025
53
Flottatiemethode
21-10-2025
54
Wormen en ééncelligen
21-10-2025
55
Rondwormen (nematoden):
Spoelwormen
Zweepwormen
Haakwormen
Lintwormen:
Taeniae spp.
Echynococcus
Dipylidium
Ééncelligen (protozoa)
Coccidiose
Giardia
Spoelwormen
21-10-2025
56
Spoelworm = zoönose!
21-10-2025
58
Zweepwormen
21-10-2025
59
Zweepwormen: symptomen
21-10-2025
60
Bloederige diarree
Bij langdurige infecties:
Vermagering
Bloedarmoede
Zweepwormen: vorm eieren
21-10-2025
61
21-10-2025
64
Verzenden monsters
Een monster mag zonder formulier opgestuurd worden als de naam op het buisje staat
Goed
Fout
Afnemen/ bewaren bloed
21-10-2025
65
Afname:
Schoon/ Steriel oppervlak
Oppassen voor Hemolyse gevaar
- Korte groene naald
- 2,5- 5 ml spuit
Bewaren:
- In koelkast
- Heparine meteen centrifugeren,
- serum na ½ uur stollen centrifugeren
Opvangen/ bewaren ontlasting
21-10-2025
66
Opvangen/ bewaren:
- in een schoon potje/ speciaal laboratorium potje
Bewaren:
- In koelkast voorkomen van verder ontwikkelen wormeieren
Producten/ Buisjes
21-10-2025
67
Algemene buis
Gebruikt voor:
-Urine
(Blaas) Stenen
Vloeistof
U
Producten/ Buisjes
21-10-2025
68
Microscoop glaasjes houder:
Bloeduitstrijkjes
DNAB
UIT
Producten/ Buisjes
21-10-2025
69
Faeces potje
Potje in een potje
Spatel om monsters te verzamelen
F
Producten/ Buisjes
21-10-2025
70
Verzendzakje
In dit zakje wordt alles opgestuurd.
Formulier, Monster, Inlegdoekje
Dichtplakken!
Producten/ Buisjes
21-10-2025
71
Streepjescode
Gaat op formulier en elk buisje/ potje
Naam op bovenste sticker zelf bewaren
Monster opsturen naar het lab
21-10-2025
72
Neem het monster af/ aan
Bewaar het op de juiste manier
Vul het formulier volledig in
Vraag de koerier aan
Leg het zakje met monster in het kastje
Laboratorium formulieren
21-10-2025
73
Invullen:
Gegevens diereigenaar: ( in blokletters)
- Voorletter/ achternaam
- Straatnaam en huisnummer
- Postcode en woonplaats
- Datum
Barcode
Gegevens patiënt:
- Mannelijk, vrouwelijk, gecastreerd
- Naam dier
- Leeftijd
Stempel praktijk
Aankruisen onderzoek