Text
Text
Statement of inquiry
Purposeful use of style and structure helps writers creatively convey their perceptions of inner and outer reality.
Poetry as selfexpression
Key Concept =
Creativity
Related Concepts =
Purpose
Structure
Style
Global Concept = Personal and Cultural Expression
Wat weet je nog van de lessen van vorige week?
Leerdoelen
- Je kunt uitleggen wat eindrijm is
- Je kent de verschillende rijmschema’s
- Je kunt uitleggen wat beginrijm (voorrijm en alliteratie) is
- Je kunt uitleggen wat assonantie is
- Je kunt een gedicht in je thuistaal vinden en vertalen
- Je raad het woord in het raadgedicht van de week
- Je leert wat een limerick, een sonnet, een puntgedicht is en wat een woordspeling is.
Kenmerken van gedichten
Uiterlijke vorm:
- Regels zijn kort
- Veel wit om de regels heen
Vaak:
Soms:
- Sommige woorden hebben meerdere betekenissen
- Sommige woorden worden herhaald
- Opbouw in strofen
- De woorden aan het eind van de regels rijmen
- Klank is belangrijk
Strofe
De regels in een gedicht noem je versregels. De versregels die in groepjes bij elkaar staan noem je een strofe.
Vergelijk een strofe van een gedicht met
een alinea van een tekst.
Elke strofe heeft een deelonderwerp
EINDRIJM
Op twee slakken
Twee slakken waren al sinds jaren
op weg van Groningen naar Haren.
Ten slotte kwam geheel ontdaan
de oudste aan het eindpunt aan.
Hij slikte en sprak diep bewogen:
'Mijn broer is uit de bocht gevlogen.'
uit: 'De peperbek', 1966.
RIJMSCHEMA
Een dichter hanteert vaak een volgorde voor zijn rijmwoorden binnen een strofe, dit wordt een rijmschema genoemd.
aabb cc
Elke rijmklank heeft een letter als symbool.
De klank in de eerste regel krijgt de letter a
als symbool, de volgende rijmklank krijgt b
als symbool. Et cetera.
Valentijn is fijn
maar elke dag
bij het zien van je glimlach
is gelukkig zijn
Valentijn is fijn
ik wil elke dag
gelukkig zijn
bij het zien van je glimlach
Valentijn is fijn
is gelukkig zijn
bij het zien van je glimlach
elke dag
abba
aabb
abab
gekruist rijm
omarmend rijm
gepaard rijm
Beginrijm: voorrijm
Voorrijm:
Epikurisch feestgezang
Ruisende wanden, en schittrende zalen,
Bruisende bekers en ramlende schalen,
Blinkende toortsen in flonkrend kristal,
Klinkende kelken en jubelgeschal!
Schaatrende buien van lachen en zingen,
Klaatrende stromen en kurken aan ’t springen;
Spreien van dons voor het uitgerukt lijf,
Reien van vrinden in ’t zalig verblijf!
uit het werk van P.A. de Génestet (1829 – 1861)
Wanneer beginwoorden dezelfde klank hebben
Beginrijm: alliteratie
Alliteratie:
Wij weten wat we willen!
De kat krabt de krullen van de trap.
Berend Botje, Donald Duck, Guus Geluk, Mickey Mouse
Witte winter,
wollen wanten,
warme jas
waar gisteren nog gras was
zie ik pijltjes in de sneeuw
poes volgt de pootjes
van een spreeuw
Wanneer verschillende woorden met dezelfde letter beginnen
Assonantie (klinkerrijm)
Assonantie:
Let op de klank van de klinkers als je half wilt rijmen.
Herhaling van de klank van de klinkers in het midden van woorden,
zonder verder te rijmen
Alliteratie en assonantie
Liesje leerde Lotje lopen langs de lange Lindenlaan
Alliteratie
Assonantie
Eindrijm
Beginrijm
De man uit Waddinxveen woont zijn hele leven al alleen
Alliteratie
Assonantie
Eindrijm
Beginrijm
De muis gaat naar huis
alliteratie
assonantie
Eindrijm
beginrijm
Hier gebleven?
Leren van je proefwerk
Beetje over gedichten (eerste uur)
Numo (tweede uur)
Behalve als jullie niet rustig werken: dan geef ik opdrachten
OPDRACHT
Raad het woord dat mist in het navolgende raadgedicht.
OPDRACHT
Zoek een gedicht in je thuistaal of een taal waarin je je thuisvoelt.
Stel eerst vast wat voor rijm er gebruikt wordt en noteer 2 voorbeelden hiervan.
Vertaal je gedicht en laat ons als klas meegenieten!
Limerick
Limerick:
Een limerick bestaat uit vijf regels.
In de eerste regels staat altijd een plaatsnaam.
Een limerick heeft vaak een grappige inhoud.
Het rijmschema is AABBA.
Het aantal lettergrepen per regel staat vast.
Regel 1: 9 lettergrepen
Regel 2: 9 lettergrepen
Regel 3: 5 lettergrepen
Regel 4: 5 lettergrepen
Regel 5: 9 lettergrepen
Puntdicht
Puntdicht:
een kort gedicht dat vaak humoristisch is of
een grappig einde heeft
Ik zit mij voor het vensterglas
onnoemlijk te vervelen.
Ik wou dat ik twee hondjes was,
dan kon ik samen spelen.
Ik had maar één fout in mijn Groot Dictee der Nederlandse Taal.
Przewalskipaard is met een d en niet met een t.
Sonnet
Sonnet:
Een gedicht dat bestaat uit veertien regels,
die zijn verdeeld over vier strofen.
De eerste twee strofen bestaan elk uit vier regels, de laatste twee strofen uit elk drie.
Een sonnet heeft een strak rijmschema.
Sonnet
Sonnet:
Een gedicht dat bestaat uit veertien regels,
die zijn verdeeld over vier strofen.
De eerste twee strofen bestaan elk uit vier regels, de laatste twee strofen uit elk drie.
Een sonnet heeft een strak rijmschema.
Wat is het rijmschema?
ABAB
CDCD
EFG
EFG
Woordspeling
Woordspeling:
Ze heeft dikke billen,
maar ze zit er niet mee.
Spelen met woorden.
OPDRACHT
Maak een limerick
Maak een limerick.
Kijk in deze les waar je op moet letten bij
het maken van een limerick.
Als onderwerp van de limerick gebruik je
een onderwerp dat deze week in het nieuws is.
Maak een geluidsopname waarin je de limerick voordraagt.
Lever de limerick én de opname (geluidsfragment of filmpje) in.
GELEERD
- Je kunt uitleggen wat eindrijm is
- Je kent de verschillende rijmschema’s
- Je kunt uitleggen wat beginrijm (voorrijm en alliteratie) is
- Je kunt uitleggen wat assonantie is
- Je weet wat een limerick, een sonnet, een puntgedicht en wat woordspeling is.
Begrippen uit deze les
Klank
Rijm
Ritme
Eindrijm
Voorrijm
Limerick
Sonnet
Puntdicht
minute
second
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Numo
Leerplan woorden of werkwoord-spelling
Werken met Numo .
Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen