depressie

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Depressie herkennen en begeleiden

Naam: Erva, Aicha

Datum: 24-09-2026

Klas: LPVPO23VB

Vak: Kennis verwerven en delen

Doel van de klinische les:

Na afloop van de klinische les kunnen jullie de belangrijkste kenmerken, signalen en risicofactoren van een depressie herkennen en hierop passend verpleegkundig handelen.

Na deze les kunnen jullie:

Waar gaan we het over hebben?

• Wat is een depressie?

• Symptomen en signalen

• Wanneer worden klachten zorgelijk?

• Diagnose

• Verschillende vormen

• Behandeling

• Wat gebeurt er in de hersenen?

• De rol van stress

• Risicofactoren

• Biopsychosociaal model

• Depressie bij ouderen

• Video

• Depressie in de revalidatie

• Zware Materie

• Verpleegkundig handelen

• Suïcidaliteit

• Afsluiting

Wat is een depressie?

Wat weet jij over een depressie? Schrijf minimaal 3 woorden op die bij depressie passen.

WAT IS EEN DEPRESSIE?

Depressie beïnvloedt meer dan alleen je stemming.

🧠 Gedachten

• Negatief denken

• Schuld- of waardeloosheidsgevoel

• Hopeloosheid

• Moeite met concentreren

❤️ Gevoel

• Somberheid

• Leegte

• Minder plezier of interesse

• Soms prikkelbaarheid

🧍 Gedrag

• Terugtrekken

• Minder initiatief

• Minder activiteiten

🩺 Lichamelijk

• Weinig energie

• Slaapproblemen

• Verandering in eetlust/gewicht

• Lichamelijke klachten

👥 Sociaal

• Minder contact

• Minder deelname aan activiteiten

• Problemen met werk, school of dagelijks functioneren

HOE HERKEN JE EEN DEPRESSIE?

• Sombere stemming

• Verlies van interesse of plezier

• Weinig energie

• Slaapproblemen

• Verandering in eetlust/gewicht

• Concentratieproblemen

• Schuld- of waardeloosheidsgevoelens

• Vertraagd of juist onrustig bewegen

• Gedachten aan de dood of suïcide

Let op:

Let op:

Duur + Verandering + Ernst + Invloed op Functioneren

KUN JE ALS VERPLEEGKUNDIGE DE DIAGNOSE STELLEN?

Een cliënt:

1. Slaapt slecht

2. Heeft weinig energie

3. Trekt zich terug

4. Heeft geen plezier meer in activiteiten.

Wat doe je?

A

Je stelt de diagnose depressie

B

Je negeert de signalen

C

Je signaleert, observeert en bespreekt je zorgen

D

Je geeft advies over antidepressiva

HOE WORDT EEN DEPRESSIE VASTGESTELD?

Hoe weet je of iemand een depressie heeft?

Een bevoegde professional kijkt naar het totaalbeeld:

1. Kernsymptomen

• Sombere stemming

• Duidelijk verlies van interesse of plezier

2. Andere symptomen

• Weinig energie

• Slaapproblemen

• Verandering in eetlust

3. Duur

Minimaal 2 weken

Belangrijk

Niet één symptoom bepaalt de diagnose. Het gaat om het totaalbeeld.

VERSCHILLENDE VORMEN VAN DEPRESSIE

Atypische depressie

Meer slapen, meer eten en vaak een zwaar of loom gevoel.

Dysthymie

Langdurige depressieve klachten. Tegenwoordig wordt vaak gesproken over een persisterende depressieve stoornis.

Winterdepressie

klachten die vooral in een bepaald seizoen terugkomen, vaak in de herfst en winter.

Postpartumdepressie

Een depressie die ontstaat na een bevalling.

Psychotische depressie

Een ernstige depressie waarbij psychotische kenmerken kunnen voorkomen, zoals wanen of hallucinaties.

Burn-out

Geen depressieve stoornis, maar een toestand van langdurige overbelasting en uitputting. Klachten kunnen wel overlappen met een depressie.

BEHANDELING VAN DEPRESSIE

🧠 Psychologische behandeling

• Cognitieve gedragstherapie

• Gesprekken en begeleiding

🏃 Activiteiten

• Dagstructuur

• Activiteiten opbouwen

• Bewegen

💊 Medicatie

• Antidepressiva

Bij specifieke situaties

• Winterdepressie → bijvoorbeeld lichttherapie

• Ernstige depressie → specialistische behandeling

• Psychotische depressie → specialistische GGZ

👥 Sociale steun

• Contact met anderen

• Steun vanuit de omgeving

WAT GEBEURT ER IN DE HERSENEN?

🧠 SEROTONINE

• Stemming;

• Slaap

• Eetlust

Neurotransmitters zijn boodschapperstoffen in de hersenen.

🧠 NORADRENALINE

• Alertheid

• Aandacht

• Energie

Wat kan een rol spelen?

🧠 DOPAMINE

• Motivatie

• Beloning

• Plezier

DE ROL VAN STRESS

Langdurige stress kan invloed hebben op:

Stress

↓

Stresssysteem actief

↓

Cortisol

↓

Slaap – energie – concentratie

↓

Minder herstel

Hierdoor kunnen klachten elkaar versterken.

WIE HEEFT MEER RISICO?

Risicofactoren:

• Eerdere depressie

• Depressie in de familie

• Langdurige stress

• Ingrijpende gebeurtenissen

• Verlies of rouw

• Eenzaamheid

• Weinig sociale steun

• Chronische lichamelijke aandoeningen

• Chronische pijn of beperkingen

⚠️ Een risicofactor betekent niet dat iemand automatisch depressief wordt.

BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL

Kijk naar de hele persoon

🧬 BIOLOGISCH

• Erfelijkheid

• Lichamelijke aandoeningen

• Pijn

• Slaap

• Lichamelijke processen

🧠 PSYCHOLOGISCH

• Gedachten

• Emoties

• Stress

• Manier van omgaan met problemen

👥 SOCIAAL

• Familie

• Relaties

• School/werk

• Eenzaamheid

• Sociale steun

Deze factoren beïnvloeden elkaar

DEPRESSIE BIJ OUDEREN

Let op veranderingen in:

• Eetlust

• Slaap

• Zelfzorg

• Activiteit

• Initiatief

• Sociale contacten

• Gedrag

• Lichamelijke klachten

https://www.youtube.com/watch?v=rgBdJ-oprfE&t=78s

Video

THUISARTS-VIDEO

🎬 VIDEO: DEPRESSIE

https://www.thuisarts.nl/overzicht/video/depressie

Welke nieuwe of opvallende informatie uit de video is jou bijgebleven?

WAT VIEL JE OP?

DEPRESSIE IN DE REVALIDATIE

Praktijkvoorbeeld van de revalidatieafdeling

We merkten:

• Minder deelname aan activiteiten

• Meer terugtrekken

Text

• Minder energie

• Minder motivatie

• Negatieve uitspraken over de toekomst

Situatie:

“Bij een cliënt werd gemerkt tijdens de revalidatie een verandering ten opzichte van het eerdere functioneren.”

Onderdeel: documentaire Zware materie

Website:
https://www.2doc.nl/documentaires/2023/06/zware-materie.html

Kijkvragen:

1. Hoe wordt depressie door de personen zelf ervaren?

2. Wat doet depressie met het dagelijks leven en relaties?

VAN ERVARING NAAR VERPLEEGKUNDIG HANDELEN

Stel:

Een cliënt zegt:

“Het heeft allemaal geen zin meer.”

Wat doe je?

A

“U moet positief blijven.”

B

Het onderwerp veranderen

C

“Kunt u vertellen wat u hiermee bedoelt?”

D

Niets, want de cliënt bedoelt het waarschijnlijk niet serieus

SUÏCIDALITEIT EN VEILIGHEID

“Van mij hoeft het niet meer.”

“Ik zie geen toekomst meer.”

“Ik ben alleen maar een last.”

Als verpleegkundige:

Luisteren → doorvragen → veiligheid beoordelen → rapporteren → overleggen

WANNEER MOET JE EXTRA ALERT ZIJN?

Let op uitspraken zoals:

Depressie is een stemmingsstoornis met als kenmerk langdurige periode van somberheid, abnormale lusteloosheid, verlies van interesse of onvermogen om ergens van te genieten.

AFSLUITING

Wat heb jij vandaag geleerd dat je kunt meenemen in je dagelijkse leven of in je werk als verpleegkundige?