Tracheostoma

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3,4

Tracheostoma/tracheotomie

Leerdoelen

• Je benoemt het verschil tussen een tracheotomie en tracheostoma.

• Je kunt indicaties benoemen voor een tracheotomie en tracheostoma.

• Je onderzoekt wat de verzorging inhoudt bij een tracheostoma of tracheotomie.

Wie heeft ervaring met een tracheostoma of tracheotomie?

Wat weet je al over een tracheostoma of een tracheotomie?

Tracheostoma (eindstandig)

BLIJVEND

Tracheotomie (niet - eindstandig) 

Tracheotomie

Openen van de trachea via de hals

reversibel

Dreigende verstikking doordat de larynx dicht zit

Langdurige beademing

Farynx en larynx zijn nog intact

 

Tracheostoma (eindstandige tracheotomie)

Blijvende verbinding in de hals doordat de trachea in de huid van de hals wordt gehecht

irreversibel

Na een laryngectomie, bijv. bij strottenhoofdkanker

Geen stembanden meer doordat de larynx is verwijderd epiglottis en stembanden onderdeel van larynx, door uitgeademde lucht worden de stembanden in trilling gebracht)

Hoe werkt onze stem? Waarom hebben zorgvragers met een tracheostoma een stemprothese nodig?

1

minute

00

second

+30 s

Stemgeluid ontstaat doordat je stembanden uitgeademde lucht in trilling brengen. Dit geluid vervorm je met je tong, lippen, kaak en gehemelte tot spraakklanken.

Er kunnen dus 2 soorten kunstmatige openingen in de luchtpijp worden onderscheiden

• Een blijvend stoma, waarbij de luchtpijp eindstandig in de huid is gehecht nadat het strottenhoofd is weggehaald of bij blijvende afwijkingen/obstructie van de bovenste luchtwegen.

• Een tijdelijke opening in de luchtpijp (tracheotomie) om altijd een vrije ademweg te kunnen garanderen bijvoorbeeld na langdurige behoefte aan beademing of tijdelijke ondersteuning bij het mobiliseren van sputum.

Tracheostoma (eindstandig)

BLIJVEND

Tracheotomie (niet - eindstandig) 

Tracheotomie

Openen van de trachea via de hals

reversibel

Dreigende verstikking doordat de larynx dicht zit

Langdurige beademing

Farynx en larynx zijn nog intact

 

Tracheostoma (eindstandige tracheotomie)

Blijvende verbinding in de hals doordat de trachea in de huid van de hals wordt gehecht

irreversibel

Na een laryngectomie, bijv. bij strottenhoofdkanker

Geen stembanden meer doordat de larynx is verwijderd epiglottis en stembanden onderdeel van larynx, door uitgeademde lucht worden de stembanden in trilling gebracht)

Noem een indicatie voor een tracheotomie/tracheostoma

Indicaties voor tracheotomie/tracheostoma

• trauma van hoofd-halsgebied 

• obstructies van de luchtwegen (oedeem, tumor, verbranding, ernstige allergie)

• chirurgische ingrepen in hoofd-halsgebied (laryngectomie, oesofagectomie, thyroïdectomie)

• noodzaak van frequent bronchiaal toilet

• moeizame ontwenning van de beademing

• slikproblematiek met risico op aspiratie

• neurologische aandoening (verlamming slik en ademhalingsspieren)

Noem een contra-indicatie voor een tracheotomie/tracheostoma

Contra indicatie tracheotomie/tracheostoma

• instabiele cervicale wervelkolom

• ernstige stollingsstoornissen

• bestaande infectie of maligniteit op de plaats van de tracheotomie

• ernstig vergrote schildklier

Tracheotomie

• Ademhaling alleen via canule.

• Stembanden aanwezig.

• Gevaar voor verslikken.

• Over het algemeen tijdelijk.

Tracheostoma

• Ademhaling via stoma of via canule.

• Bij een laryngectomie geen stembanden.

• Geen gevaar voor verslikken.

• Is blijvend. 

Waarom wel kans op verslikken bij tracheotomie en niet bij tracheostoma?

10

minute

00

second

+30 s

Welke complicaties kunnen er ontstaan?

Mogelijke complicaties bij een tracheacanule zijn:

• Slijmproblemen

• Hoestklachten

• Huidproblemen

• Obstructie

• Infectie van de luchtwegen

De eerste 24-48 uur is spreken nog niet mogelijk, omdat er rondom de canule een opgeblazen cuff (ballon) zit. Door de cuff voorkom je dat er wondvocht in de luchtweg loopt en kan de wond genezen.

Een cuff sluit de luchtweg richting de keelholte volledig af. De ademhaling verloopt zo alleen nog maar richting de longen. Een opgeblazen cuff kan ervoor zorgen dat er geen speeksel de luchtwegen inloopt en dat de tracheacanule niet lekt. De cuff zorgt dan voor een betere beademing.

Plaats bij een gecuffte tracheacanule nooit een spreekklep! Een gecuffte tracheacanule mag ook nooit worden afgedopt. De cliënt krijgt dan geen lucht meer en kan stikken.

Verzorging:

• Binnencanule wordt minimaal 2 x per dag verwijderd en gereinigd

• Eerste 5 dagen vaker, indrogen wondvocht en sputum

• Bij verwijderen draag je niet steriele handschoenen

• Schoonmaken met stromend water, drogen met een gaasje en pincet

• Pijpenragers wordt afgeraden (door kleine beschadigingen kan slijm juist makkelijker gaan ophopen)

• Canule droog terugplaatsen

Waarom bevochtigen en hoe?

1

minute

00

second

+30 s

Website

https://pw.zorgpad.pro/pro/Manuals/MAN_20190228145235_4cf78f62-6ea4-4b0d-9/66c0b8d2-0e8b-11e9-b85f-a9657ab3915f/80E6304A.mp4

Bij het verwisselen van de fixatieband ziet Myriam dat er decubitusplekken zijn ontstaan onder de band. Welke maatregelen had Myriam kunnen nemen om druk op de huid door de fixatieband te voorkomen.

Antwoord casus

• Trek de fixatieband niet te strak aan (houd één-twee vingers ruimte tussen band en huid).

• Verzorg de huid met Cavilon® of Duoderm®.

• Bescherm de huid met een splitgaas.

• Verschoon het splitgaas als het vochtig is.

• Gebruik splitschuimverband.

Vragen