Voortplanting
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Voortplanting
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
This item has no instructions
Startopdracht
In een vijver leven eencellige pantoffeldiertjes (ongeslachtelijke voortplanting, ze delen zich gewoon in tweeën).
In hetzelfde gebied leven kikkers (geslachtelijke voortplanting, met eicellen en spermacellen).
Beide soorten hebben te maken met wisselende omstandigheden, zoals koude winters, ziektes en voedseltekort.
This item has no instructions
Vragen voor leerlingen
1 Wat is het verschil tussen ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting?
2 Beschrijf in eigen woorden hoe pantoffeldiertjes zich voortplanten en hoe kikkers dat doen.
3 Noem één voordeel en één nadeel van ongeslachtelijke voortplanting.
4 Noem één voordeel en één nadeel van geslachtelijke voortplanting.
5 Stel dat er plots een ziekte uitbreekt in de vijver. Welke soort heeft een grotere kans dat een deel van de populatie overleeft? Leg uit.
6 Stel dat er veel voedsel is en de omstandigheden stabiel blijven. Welke soort groeit dan sneller in aantallen? Leg uit.
Toepassing
Bedenk een situatie in de natuur waarin ongeslachtelijke voortplanting handiger is dan geslachtelijke voortplanting.
Bedenk een situatie waarin juist geslachtelijke voortplanting een voordeel oplevert.
Basisbegrip
Ongeslachtelijk = er is maar één ouder nodig, nakomelingen zijn genetisch identiek (klonen).
Geslachtelijk = er zijn twee ouders nodig, nakomelingen krijgen een unieke combinatie van genen.
Voordelen/nadelen
Ongeslachtelijk:
Voordeel → gaat snel, veel nakomelingen in korte tijd, weinig energie nodig.
Nadeel → geen variatie, dus kwetsbaar voor ziektes en veranderingen.
Geslachtelijk:
Voordeel → genetische variatie, daardoor grotere kans dat sommige nakomelingen overleven bij veranderingen.
Nadeel → kost veel energie (partner vinden, voortplantingscellen maken) en gaat trager.
Gevolgen voor populatie
Bij ziekte → kikkers (geslachtelijk) hebben grotere kans dat een deel van de populatie resistent is door genetische variatie. Pantoffeldiertjes zijn allemaal hetzelfde, dus kans is groot dat allemaal ziek worden.
Bij stabiele omstandigheden → pantoffeldiertjes (ongeslachtelijk) groeien sneller omdat ze zich snel en eenvoudig verdelen.
Toepassing
Ongeslachtelijk handig bij stabiele omgeving (bv. bacteriën in een warme voedingsbodem).
Geslachtelijk handig bij veranderlijke omgeving (bv. dieren die in wisselend klimaat leven).
Lesprogramma
Startopdracht
Leerdoelen
Uitleg
Vragen
Nabespreken
Huiswerk
This item has no instructions
Welke vragen van het huiswerk willen jullie dat ik bespreek?
This item has no instructions
Leerdoelen 2.1
Je kent de gebeurtenissen tijdens de celcyclus.
Je weet dat door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die identiek zijn aan de ouder.
Je herkent ethische en biologische argumenten bij standpunten over klonen van organismen.
This item has no instructions
Welke vormen van ongeslachtelijke voortplanting kennen jullie?
This item has no instructions
Ongeslachtelijke voorplanting
Deling
Knopvorming
Uitlopers
Wortelstokken
Knollen
Bollen
Weefselkweek
This item has no instructions
ongeslachtelijke voortplanting
* nakomelingen ontstaan door celdeling
* nakomelingen zijn identiek aan hun voorouder
This item has no instructions
Ongeslachtelijke voortplanting
This item has no instructions
kunstmatig ongeslachtelijk
stekken weefselkweek klonen
This item has no instructions
Interfase = G1 + S + G2. de periode tussen celdelingen
M-fase
Interfase
G1-fase: voorbereiding op celdeling. Hier zitten er nog 46 chromosomen in de cel.
S-fase: Synthese van DNA.
Dus het kopieren van DNA. Nog geen verdeling van chromatiden. Dus 1 chromatide
G2-fase: chromosoom bestaat uit 2 chromatiden. Spiraliseren van chromosomen
Mitose
M-fase: kerndeling en celdeling
This item has no instructions
Kankercellen zijn cellen die ongeremd groeien. Leg uit waarom dat vaak te maken heeft met verlies van de checks in verschillende celcyclus stadia
This item has no instructions
This item has no instructions
S-fase S-fase G-fase
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Klonen: celkerntransplantatie
Somatic Cell Nucleus Transfer (SCNT)
Verwijderen van kern uit eicel.
Toevoegen van kern met gunstige eigenschappen.
Eicel implanteren in draagmoeder
This item has no instructions
Klonen: embryosplitsing
Klompje cellen wordt na bevruchting in meerdere klompjes gesplitst.
Verkrijgen van dieren met gunstige eigenschappen.
This item has no instructions
Wat is GEEN functie van mitose?
Reparatie
Groei
Voortplanting
Celstrekking
This item has no instructions
een organisme heeft 2n = 12 chromosomen, hoeveel chromosomenparen heeft dit organisme?
2
6
12
24
This item has no instructions
In welke fase van de celcyclus wordt het DNA gekopieerd?
Tijdens de G1-fase.
Tijdens de S-fase.
Tijdens de G2-fase.
Tijdens de M-fase (mitose).
This item has no instructions
Wat is ongeslachtelijke voortplanting?
Voortplanting door seks
Voortplanting zonder seks
Voortplanting zonder geslachtscellen
Voortplanting met geslachtscellen
This item has no instructions
Welke processen vinden plaats gedurende de M fase?
DNA replicatie, kerndeling, celdeling
DNA replicatie, celdeling, plasmagroei
kerndeling, celdeling
celdeling, plasmagroei
This item has no instructions
Hoeveel chromosomen zijn er zichtbaar? Hoeveel chromatiden zie je?
1 chromosoom, 1 chromatide
1 chromosoom, 2 chromatiden
2 chromosomen, 1 chromatide
2 chromosomen, 2 chromatiden
This item has no instructions
Bij klonen spreek je van...
Geslachtelijke voortplanting
Ongeslachtelijke voortplanting
This item has no instructions