2KGT_H1_ak landbouw

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 2

Bloemen, zuivel en vlees

Landbouw: grootste ruimtegebruiker van Nederland.  veel export landbouwproducten

• Bloemen, bloembollen en sierplanten: - belangrijkste exportproducten - teelt in kassen in Noord- en Zuid-Holland  vlakbij Schiphol

Bloemen, zuivel en vlees

• Kaas, boter, melk(poeder): - veel export zuivelproducten - veel koeien in laaggelegen West-Nederland  te nat voor graan en suikerbieten

• Vlees: - veel export - deel voer groeit in hogere, drogere delen Nederland  ook veel import veevoer

Steeds minder boeren

In Nederland zijn veel grote boerderijen met één product.

• Vroeger veel zwaar handwerk op boerderijen. Daarna mechanisatie van de landbouw.  gevolgen: - schaalvergroting - minder mensen nodig

• Specialisatie: boeren kiezen voor één product door dure machines.  VB: alleen varkens, alleen aardappels

Steeds minder boeren

• Machines kunnen niet al het werk doen: - oogsten - seizoensarbeid  scholieren, mensen uit andere EU-landen

Voor- en nadelen van de landbouw

Schaalvergroting en specialisatie  meer productie met minder mensen  goedkoper voedsel Ook nadelen:

• Koeien stoten methaan uit  opwarming aarde

• Veel veeteelt  veel mest  meer mineralen  schadelijk voor het milieu  schadelijk voor mensen

• Afname biodiversiteit door te veel mineralen.

• Veel boeren hebben lage inkomens.  lage prijzen, hoge schulden

• Milieuvriendelijkere producten zijn duurder.  lagere opbrengsten per hectare

Grondstoffen

Grondstoffen zijn nodig om producten te maken: - soms lastig te vervoeren of bewaren - industrie bij vindplaats Redenen voor keuze locatie van een bedrijf (vestigingsplaatsfactoren) in de buurt van grondstoffen:

• Verwerking verse producten  dichtbij landbouwgebieden. VB: zuivelfabrieken

• Veel grondstoffen per product  goedkoper om product te vervoeren. VB: suikerfabrieken

Grondstoffen

• Vervoer als massagoed (zoals veel grondstoffen) is goedkoper dan als stukgoed  in zeehaven. VB: hoogovens, olieraffinaderijen

Mensen

Fabrieken staan vaak in steden.

• Reden 1: daar zijn arbeidskrachten.  vaak eenvoudig werk voor een laag loon.  eerst: bij arbeiderswijken, nu: in lagelonenlanden  vestiging bij de arbeidsmarkt.

• Reden 2: daar zijn klanten.  vestiging bij de afzetmarkt.

Mensen

• Reden 3: daar zijn andere bedrijven.  voor verdere verwerking of voor dienstverlening.  agglomeratie-effect: gunstig om bij elkaar in de buurt te zitten.

Traditie

Soms gelden de oude vestigingsfactoren niet meer, maar blijven de fabrieken toch. = industriële inertie

• VB: DSM in Zuid-Limburg.  vroeger: steenkool, nu: chemische industrie  gevolg: arbeidsplekken konden blijven bestaan

Nederlandse bedrijven wereldwijd

Veel grote Nederlandse industriële bedrijven verkopen wereldwijd en produceren in andere landen.  hoofdkantoor wel in Nederland

Veel verschillen

De Nederlandse dienstensector (tertiaire sector) is groot en heel verschillend.

• Grote sector door afname banen in andere sectoren.

• De dienstensector groeit door: - verandering van de bevolking

 meer ouderen = meer banen in de zorg - nieuwe diensten  websitebouwers, youtubers

Voorzieningen

Kenmerken van voorzieningen:

• Wel of geen baliefunctie: - wel in een ziekenhuis of restaurant - niet bij een verzekeringskantoor

• Hoe vaak de voorziening wordt bezocht: - dagelijkse voorzieningen: iedere dag of week  supermarkt, bakker - gespecialiseerde voorzieningen: 1x  Rijksmuseum, pianowinkel

• Commercieel of niet-commercieel: - een winkel moet winst maken - een school niet

De plaats van diensten

De kenmerken van voorzieningen bepalen waar ze gevestigd zijn.

• Dagelijkse voorzieningen met een baliefunctie: meer mensen = meer voorzieningen.  kleine reikwijdte  VB: school, supermarkt

• Voor andere voorzieningen willen mensen wel ver reizen.  groter verzorgingsgebied  zijn vaak bij elkaar gevestigd  VB: schoenenwinkels, meubelzaken

De plaats van diensten

• Geen baliefunctie, veel werknemers: goed bereikbare plekken.  langs snelwegen, bij stations  in een land met lagere lonen  VB: klantenservice

Olie in de Rotterdamse haven: 1 supertanker met ruwe olie komt aan 2 bewerking ruwe olie (= raffinage) in de haven  benzine, andere producten 3 vervoer bewerkte olie  pijpleidingen, binnenvaartschip, tankauto, trein  VB: naar Schiphol, naar Zuid-Limburg

Bron 2 Massagoed

Ooit veel werk in de haven, nu niet meer door: - mechanisatie - schaalvergroting - specialisatie

 VB: computergestuurd lossen en laden van containers.  overslag = het overladen van goederen van het ene op het andere vervoermiddel.

Bron 3 Containers

Grote luchthaven met veel werkgelegenheid.  veel bestemmingen  veel passagiers en goederen

Bron 4 Schiphol

Nadelen: - het verkeer loopt vast - volle treinen - vertragingen op de luchthavens - vervuiling

Bron 5 Nadelen van veel verkeer