Thema 2
Voortplanting en seksualiteit
Thema 2
Voortplanting en seksualiteit
Basisstof 1 Geslachtsorganen
Leerdoelen deze les
Aan het einde van deze les:
Kan je de primaire geslachtskenmerken noemen.
Kan je de onderdelen van het voortplantingsstelsel noemen en aanwijzen in een afbeelding + bouw + functie.
Geslachtskenmerken
Bij de geboorte kan je meestal zien of iemand een jongen of een meisje is.
Dit noem je het geslacht.
Primaire geslachtskenmerken:
Lichamelijke kenmerken die je vanaf je geboorte hebt.
Jongens:
Penis (schacht, eikel, voorhuid)
Balzak
Meisjes:
Vulva (vulvalippen, clitoris, vaginale opening)
Geslachtskenmerken
Sommige mensen worden geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken.
Intersekse:
Geslachtsdelen kunnen er ander uitzien.
Iemand kan kenmerken hebben van beide geslachten.
Soms merk je het pas in de puberteit.
Uitwendige geslachtsorganen vrouw
Vula: uitwendige geslachtsorganen van de vrouw
Clitoris:
Gevoelig, reageert op aanrakingen.
Clitorishoed:
Huidplooi die de clitoris beschermt.
Binnenste vulvalippen:
Glad, liggen rond de opening van de urinebuis en vagina.
Buitenste vulvalippen:
behaard, liggen om de binnenste heen.
Uitwendige geslachtsorganen man
Penis:
Bestaat uit schacht en eikel (erg gevoelig)
Voorhuid:
Huidplooi die de eikel beschermt
Balzak:
Huidplooi achter de penis met daarin de teelballen.
Inwendige geslachtsorgaan vrouw
Het grootste deel ligt in de onderbuik van de vrouw.
Baarmoeder:
Hierin kan een bevruchte eicel uitgroeien tot een baby.
Eileiders:
Vervoeren de eicel naar de baarmoeder.
Eierstokken:
Maken eicellen (vrouwelijke geslachtscellen)
De wand van de baarmoeder heeft spieren en slijmvlies.
Inwendige geslachtsorgaan vrouw
De vagina:
Het kanaal naar de baarmoeder.
Wordt vochtig bij seksuele opwinding.
Maagdenvlies:
Randje weefsel bij de ingang van de vagina.
Clitoris:
Ligt grotendeels inwendig, bij opwinding wordt het groter.
Zwellichaam clitoris (vrouw)
In gewone toestand In erectie
Inwendige geslachtsorgaan man
De penis:
Bevat drie zwellichamen, bij opwinding vullen ze zich met bloed, er ontstaat een erectie (stijve).
Balzak:
Liggen de teelballen, produceren zaadcellen.
Bijballen:
Slaan zaadcellen tijdelijk op.
Zaadleiders:
vervoeren zaadcellen naar de prostaat en zaadblaasjes.
Prostaat + zaadblaasjes voegen vocht toe aan de zaadcellen.
De penis + zwellichaam (man)
Penis in gewone toestand
Penis in erectie (stijve)
Aan de slag
Basisstof 1 Geslachtsorganen
Maken opdracht 1 t/m 6
Bladzijde 81 t/m 83
Bij de geboorte kun je meestal zien of een baby een jongen of meisje is. Hoe noem je dat?
Gender
Sekse
Puberteit
Interseke
Welke geslachtskenmerken heb je al bij de geboorte?
Primaire geslachtskenmerken
Secundaire geslachtskenmerken
Inwendige geslachtskenmerken
Tertaire geslachtskenmerken
Wat hoort bij de uitwendige geslachtsorganen van de vrouw?
Baarmoeder
Vulva
Eierstokken
Eileiders
Wat is de functie van de clitoris?
Hier groeien de eicellen.
Hier komt urine naar buiten.
Reageert op prikkels die een fijn gevoel geven
Sluit de vagina af
Waar worden bij een man de zaadcellen gemaakt?
In de prostaat
In de bijballen
In de teelballen
In de penis
Wat gebeurt er bij een erectie?
De penis vult zich met bloed en wordt steviger.
De penis wordt kleiner.
De penis droogt uit.
Er komt sperma vrij.
Wat vervoeren de zaadleiders?
Zaadcellen
Eicellen
Urine
Bloed
Wat is de functie van de baarmoeder?
De eicellen opslaan
Zaadcellen maken
De bevruchte eicel laten uitgroeien tot een baby
Slijm produceren
Wat betekent intersekse?
Iemand met geslachtskenmerken van beide geslachten
Iemand die op jongens en meisjes valt
Iemand zonder geslachtsorgaan
Iemand met een geslachtsziekte
Basisstof 2
Veranderingen in de puberteit
De puberteit is de periode waarin je je ontwikkelt tot volwassene. Zowel je lichaam als je gevoelens veranderen. Deze veranderingen ontstaan door de hormonen in je lichaam.
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
Kan ik uitleggen wat de functie is van de geslachtshormonen.
Kan ik omschrijven wat secundaire geslachtskenmerken zijn en voorbeelden van geven.
Kan ik geestelijke en lichamelijke veranderingen in de puberteit beschrijven.
Hormonen
Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen.
Worden gemaakt door hormoonklieren.
Hormonen gaan via het bloed naar alle delen van het lichaam.
Organen die gevoelig zijn voor een hormoon reageren er op.
De hypofyse
De hypofyse:
Belangrijkste hormoonklier onderaan je hersenen.
In de puberteit maakt de hypofyse stimulerende hormonen:
Zorgt voor de groeispurt
Laat in de eierstokken eicellen rijpen
Laat in de teelballen zaadcellen ontwikkelen.
Geslachtshormonen vrouw
Hormoon
Oestrogeen
Wordt gemaakt door
Eierstokken
Zorgt voor
Vrouwelijke kenmerken
Geslachtshormonen man
Hormoon
Testosteron
Wordt gemaakt door
Teelballen
Zorgt voor
Mannelijke kenmerken
Secundaire geslachtskenmerken
Secundaire geslachtskenmerken:
Kenmerken die in de puberteit ontstaan.
Ze ontstaan door geslachtshormonen:
Testosteron bij jongens
Oestrogenen bij meisjes
Secundaire geslachtskenmerken man
Secundaire geslachtskenmerken vrouw
Lichamelijke veranderingen
Naast de secundaire geslachtskenmerken veranderen er nog meer dingen in je lichaam door hormonen.
Zweten en huid
Je gaat meer zweten.
Zweet ruikt sterker.
Je huid wordt vetter waardoor je puistjes kan krijgen.
Veranderingen bij meisjes.
De vagina maakt meer afscheiding.
Afscheiding houdt de vagina schoon.
Verandering bij jongens en meisjes.
Je lichaam met smegma.
Bestaat uit dode huidcellen, talg, zweet en bacteriën.
Houdt de huid soepel.
Geestelijke verandering
Tijdens de puberteit veranderen ook je gedrag, gedachten en gevoelens.
Meisjes zijn gemiddeld eerder volwassen dan jongens.
Veranderingen in je gedrag en gevoel.
Je wilt meer zelfstandigheid.
Je wilt niet meer als kind behandeld worden.
Je gevoelens wisselen snel.
Je kan veel piekeren of bang zijn om fouten te maken.
Soms kunnen dingen je misschien helemaal niet schelen.
Basisstof 3
Vruchtbaar worden
Vanaf de puberteit zorgen hormonen voor de productie van zaadcellen en de rijping van eicellen. Vanaf dat moment ben je vruchtbaar.
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
kan ik uitleggen hoe zaadcellen worden gevormd en vervoerd.
kan ik de processen tijdens de menstruatiecyclus beschrijven.
Vruchtbaarheid
Eicellen en zaadcellen zijn de geslachtscellen van de mens.
Uit deze cellen kan een nieuw mens ontstaan.
Vanaf het moment dat je vruchtbaar bent, kun je je dus voortplanten.
Vorming zaadcellen
Hoe ontstaan zaadcellen?
Vanaf 13 jaar worden de teelballen actief door geslachtshormonen.
Maken elke dag miljoenen zaadcellen (spermacellen).
Teelballen liggen in de balzak - daar is het wat kouder = goed voor de ontwikkeling van de zaadcellen.
Bijballen slaan de zaadcellen tijdelijk op.
Van zaadcel tot sperma
Zaadleiders vervoeren zaadcellen van de bijballen naar de zaadblaasjes.
Zaadblaasjes + prostaat voegen vocht toe: dat wordt sperma.
Sperma = zaadcellen + voedingsrijk vocht
Vocht helpt de zaadcellen bewegen en overleven.
Via de urinebuis verlaat de sperma het lichaam bij een zaadlozing.
De eicel
Eicellen: de vrouwelijke geslachtscellen
Vanaf de geboorte al alle eicellen in de eierstokken.
Eicellen zitten in blaasjes: follikels
In de puberteit beginnen de follikels te rijpen.
Gemiddeld rijpt 1 eicel per 4 weken.
Eisprong (ovulatie
De rijpe follikel bars open: eicel komt vrij
De eileider vangt de eicel op.
Eicel leeft maar 12 - 24 uur
Niet bevrucht? eicel sterft af
Wel bevrucht? eicel kan zicht ontwikkelen tot een baby in de baarmoeder.
Menstruatie
Baarmoederslijmvlies + bloed + slijm verlaten het lichaam via de vagina.
Duurt gemiddeld 4 - 7 dagen.
Er ontstaan buikkrampen kunnen ontstaan omdat de spieren in de baarmoeder samentrekken.
De menstruatiecyclus
Duurt gemiddeld 4 weken
Ongeveer 14 dagen na het begin van de menstruatie: nieuwe eisprong
De cyclus herhaalt zich steeds
Vooral in het begin kan de cyclus onregelmatig zijn
De overgang
Rond 40 - 60 jaar
Minder geslachtshormonen: de eicellen rijpen niet meer
Vrouwen wordt niet meer ongesteld en kan niet meer zwanger worden.
Basisstof 4
Zwanger worden
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
Kan ik beschrijven hoe bevruchting bij de mens verloopt.
Kan ik de verschillen tussen zaadcellen en eicellen noemen.
Kan ik de embryonale ontwikkeling beschrijven.
Kan ik beschrijven hoe eeneiig en twee-eiige tweelingen ontstaan.
Hoe ontstaat bevruchting
Geslachtsgemeenschap
De man brengt zijn stijve penis in de vagina van de vrouw.
Door bewegingen komt er sperma in de vagina.
In sperma zitten zaadcellen.
Slide titel
Bevruchting
Zaadcellen zwemmen naar de eicel in de eileider.
1 zaadcel dringt de eicel binnen --> bevruchting
De celkernen smelten samen --> begin van een baby