Thema 2 Voortplanting en seksualiteit

Thema 2

Voortplanting en seksualiteit

1 / 52
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 3

This lesson contains 52 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 70 min
Report this lesson

Items in this lesson

Thema 2

Voortplanting en seksualiteit

Basisstof 1 Geslachtsorganen

Leerdoelen deze les

Aan het einde van deze les:

  • Kan je de primaire geslachtskenmerken noemen.

  • Kan je de onderdelen van het voortplantingsstelsel noemen en aanwijzen in een afbeelding + bouw + functie.

Geslachtskenmerken

Bij de geboorte kan je meestal zien of iemand een jongen of een meisje is.

Dit noem je het geslacht.


Primaire geslachtskenmerken:

  • Lichamelijke kenmerken die je vanaf je geboorte hebt.


Jongens:

  • Penis (schacht, eikel, voorhuid)

  • Balzak


Meisjes:

  • Vulva (vulvalippen, clitoris, vaginale opening)

Geslachtskenmerken

Sommige mensen worden geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken.


Intersekse:

  • Geslachtsdelen kunnen er ander uitzien.

  • Iemand kan kenmerken hebben van beide geslachten.

  • Soms merk je het pas in de puberteit.


Uitwendige geslachtsorganen vrouw

Vula: uitwendige geslachtsorganen van de vrouw

Clitoris:

  • Gevoelig, reageert op aanrakingen.


Clitorishoed:

  • Huidplooi die de clitoris beschermt.


Binnenste vulvalippen:

  • Glad, liggen rond de opening van de urinebuis en vagina.


Buitenste vulvalippen:

  • behaard, liggen om de binnenste heen.


Uitwendige geslachtsorganen man

Penis:

  • Bestaat uit schacht en eikel (erg gevoelig)


Voorhuid:

  • Huidplooi die de eikel beschermt


Balzak:

  • Huidplooi achter de penis met daarin de teelballen.

Inwendige geslachtsorgaan vrouw

Het grootste deel ligt in de onderbuik van de vrouw.


Baarmoeder:

  • Hierin kan een bevruchte eicel uitgroeien tot een baby.


Eileiders:

  • Vervoeren de eicel naar de baarmoeder.


Eierstokken:

  • Maken eicellen (vrouwelijke geslachtscellen)


De wand van de baarmoeder heeft spieren en slijmvlies.



Inwendige geslachtsorgaan vrouw

De vagina:

  • Het kanaal naar de baarmoeder.

  • Wordt vochtig bij seksuele opwinding.


Maagdenvlies:

  • Randje weefsel bij de ingang van de vagina.


Clitoris:

  • Ligt grotendeels inwendig, bij opwinding wordt het groter.

Zwellichaam clitoris (vrouw)

In gewone toestand In erectie

Inwendige geslachtsorgaan man

De penis:

  • Bevat drie zwellichamen, bij opwinding vullen ze zich met bloed, er ontstaat een erectie (stijve).


Balzak:

  • Liggen de teelballen, produceren zaadcellen.


Bijballen:

  • Slaan zaadcellen tijdelijk op.


Zaadleiders:

  • vervoeren zaadcellen naar de prostaat en zaadblaasjes.


Prostaat + zaadblaasjes voegen vocht toe aan de zaadcellen.


De penis + zwellichaam (man)

Penis in gewone toestand

Penis in erectie (stijve)

Aan de slag

Basisstof 1 Geslachtsorganen

Maken opdracht 1 t/m 6

Bladzijde 81 t/m 83

Bij de geboorte kun je meestal zien of een baby een jongen of meisje is. Hoe noem je dat?

A

Gender

B

Sekse

C

Puberteit

D

Interseke

Welke geslachtskenmerken heb je al bij de geboorte?

A

Primaire geslachtskenmerken

B

Secundaire geslachtskenmerken

C

Inwendige geslachtskenmerken

D

Tertaire geslachtskenmerken

Wat hoort bij de uitwendige geslachtsorganen van de vrouw?

A

Baarmoeder

B

Vulva

C

Eierstokken

D

Eileiders

Wat is de functie van de clitoris?

A

Hier groeien de eicellen.

B

Hier komt urine naar buiten.

C

Reageert op prikkels die een fijn gevoel geven

D

Sluit de vagina af

Waar worden bij een man de zaadcellen gemaakt?

A

In de prostaat

B

In de bijballen

C

In de teelballen

D

In de penis

Wat gebeurt er bij een erectie?

A

De penis vult zich met bloed en wordt steviger.

B

De penis wordt kleiner.

C

De penis droogt uit.

D

Er komt sperma vrij.

Wat vervoeren de zaadleiders?

A

Zaadcellen

B

Eicellen

C

Urine

D

Bloed

Wat is de functie van de baarmoeder?

A

De eicellen opslaan

B

Zaadcellen maken

C

De bevruchte eicel laten uitgroeien tot een baby

D

Slijm produceren

Wat betekent intersekse?

A

Iemand met geslachtskenmerken van beide geslachten

B

Iemand die op jongens en meisjes valt

C

Iemand zonder geslachtsorgaan

D

Iemand met een geslachtsziekte

Basisstof 2

Veranderingen in de puberteit

De puberteit is de periode waarin je je ontwikkelt tot volwassene. Zowel je lichaam als je gevoelens veranderen. Deze veranderingen ontstaan door de hormonen in je lichaam.

Leerdoelen deze les

Aan het einde van de les:

  • Kan ik uitleggen wat de functie is van de geslachtshormonen.

  • Kan ik omschrijven wat secundaire geslachtskenmerken zijn en voorbeelden van geven.

  • Kan ik geestelijke en lichamelijke veranderingen in de puberteit beschrijven.

Hormonen

Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen.

  • Worden gemaakt door hormoonklieren.

  • Hormonen gaan via het bloed naar alle delen van het lichaam.

  • Organen die gevoelig zijn voor een hormoon reageren er op.



De hypofyse

De hypofyse:

  • Belangrijkste hormoonklier onderaan je hersenen.


In de puberteit maakt de hypofyse stimulerende hormonen:

  • Zorgt voor de groeispurt

  • Laat in de eierstokken eicellen rijpen

  • Laat in de teelballen zaadcellen ontwikkelen.


Geslachtshormonen vrouw

Hormoon

  • Oestrogeen


Wordt gemaakt door

  • Eierstokken


Zorgt voor

  • Vrouwelijke kenmerken

Geslachtshormonen man

Hormoon

  • Testosteron


Wordt gemaakt door

  • Teelballen


Zorgt voor

  • Mannelijke kenmerken

Secundaire geslachtskenmerken

Secundaire geslachtskenmerken:

  • Kenmerken die in de puberteit ontstaan.


Ze ontstaan door geslachtshormonen:

  • Testosteron bij jongens

  • Oestrogenen bij meisjes


Secundaire geslachtskenmerken man

Secundaire geslachtskenmerken vrouw

Lichamelijke veranderingen

Naast de secundaire geslachtskenmerken veranderen er nog meer dingen in je lichaam door hormonen.



Zweten en huid

  • Je gaat meer zweten.

  • Zweet ruikt sterker.

  • Je huid wordt vetter waardoor je puistjes kan krijgen.

Veranderingen bij meisjes.


  • De vagina maakt meer afscheiding.

  • Afscheiding houdt de vagina schoon.

Verandering bij jongens en meisjes.


  • Je lichaam met smegma.

  • Bestaat uit dode huidcellen, talg, zweet en bacteriën.

  • Houdt de huid soepel.

Geestelijke verandering

Tijdens de puberteit veranderen ook je gedrag, gedachten en gevoelens.

  • Meisjes zijn gemiddeld eerder volwassen dan jongens.



Veranderingen in je gedrag en gevoel.

  • Je wilt meer zelfstandigheid.

  • Je wilt niet meer als kind behandeld worden.

  • Je gevoelens wisselen snel.

  • Je kan veel piekeren of bang zijn om fouten te maken.

  • Soms kunnen dingen je misschien helemaal niet schelen.

Basisstof 3

Vruchtbaar worden

Vanaf de puberteit zorgen hormonen voor de productie van zaadcellen en de rijping van eicellen. Vanaf dat moment ben je vruchtbaar.

Leerdoelen deze les

Aan het einde van de les:

  • kan ik uitleggen hoe zaadcellen worden gevormd en vervoerd.

  • kan ik de processen tijdens de menstruatiecyclus beschrijven.

Vruchtbaarheid

Eicellen en zaadcellen zijn de geslachtscellen van de mens.

  • Uit deze cellen kan een nieuw mens ontstaan.

  • Vanaf het moment dat je vruchtbaar bent, kun je je dus voortplanten.

Vorming zaadcellen

Hoe ontstaan zaadcellen?

  • Vanaf 13 jaar worden de teelballen actief door geslachtshormonen.

  • Maken elke dag miljoenen zaadcellen (spermacellen).

  • Teelballen liggen in de balzak - daar is het wat kouder = goed voor de ontwikkeling van de zaadcellen.

  • Bijballen slaan de zaadcellen tijdelijk op.

Van zaadcel tot sperma


  1. Zaadleiders vervoeren zaadcellen van de bijballen naar de zaadblaasjes.

  2. Zaadblaasjes + prostaat voegen vocht toe: dat wordt sperma.

  3. Sperma = zaadcellen + voedingsrijk vocht

    1. Vocht helpt de zaadcellen bewegen en overleven.

  4. Via de urinebuis verlaat de sperma het lichaam bij een zaadlozing.

De eicel

Eicellen: de vrouwelijke geslachtscellen

  • Vanaf de geboorte al alle eicellen in de eierstokken.

  • Eicellen zitten in blaasjes: follikels

  • In de puberteit beginnen de follikels te rijpen.

  • Gemiddeld rijpt 1 eicel per 4 weken.

Eisprong (ovulatie

  • De rijpe follikel bars open: eicel komt vrij

  • De eileider vangt de eicel op.

  • Eicel leeft maar 12 - 24 uur

    • Niet bevrucht? eicel sterft af

    • Wel bevrucht? eicel kan zicht ontwikkelen tot een baby in de baarmoeder.


Menstruatie

  • Baarmoederslijmvlies + bloed + slijm verlaten het lichaam via de vagina.

  • Duurt gemiddeld 4 - 7 dagen.

  • Er ontstaan buikkrampen kunnen ontstaan omdat de spieren in de baarmoeder samentrekken.


De menstruatiecyclus

  • Duurt gemiddeld 4 weken

  • Ongeveer 14 dagen na het begin van de menstruatie: nieuwe eisprong

  • De cyclus herhaalt zich steeds

  • Vooral in het begin kan de cyclus onregelmatig zijn

De overgang

  • Rond 40 - 60 jaar

  • Minder geslachtshormonen: de eicellen rijpen niet meer

  • Vrouwen wordt niet meer ongesteld en kan niet meer zwanger worden.

Basisstof 4

Zwanger worden

Leerdoelen deze les

Aan het einde van de les:

  • Kan ik beschrijven hoe bevruchting bij de mens verloopt.

  • Kan ik de verschillen tussen zaadcellen en eicellen noemen.

  • Kan ik de embryonale ontwikkeling beschrijven.

  • Kan ik beschrijven hoe eeneiig en twee-eiige tweelingen ontstaan.

Hoe ontstaat bevruchting

Geslachtsgemeenschap

  • De man brengt zijn stijve penis in de vagina van de vrouw.

  • Door bewegingen komt er sperma in de vagina.

  • In sperma zitten zaadcellen.



Slide titel

Bevruchting

  • Zaadcellen zwemmen naar de eicel in de eileider.

  • 1 zaadcel dringt de eicel binnen --> bevruchting

  • De celkernen smelten samen --> begin van een baby