Lesdoel: je kent de verwijswoorden en weet wanneer je ze moet gebruiken.
Lesdoel: je kent de verwijswoorden en weet wanneer je ze moet gebruiken.
Theorie
Verwijswoorden zijn woorden die verwijzen naar eerder (of heel soms later) genoemde woorden.
Een verwijswoord verwijst naar een ander woord, een andere woordgroep of een andere zin. Verwijswoorden kunnen voornaamwoorden, bijwoorden of synoniemen zijn.
Voorbeelden van verwijswoorden die verwijzen naar personen zijn: 'hij', 'zij', 'ze', 'hem', 'haar' en 'zijn'.
De jeugdvereniging (v) heeft veel te danken aan haar leden.
De gemeenteraad (m) neemt zijn verantwoordelijkheid.
In het woordenboek staat bij zelfstandige naamwoorden die alleen mannelijk zijn een (m), bij woorden die alleen vrouwelijk zijn een (v). Staat er niets achter dan is het woord zowel mannelijk als vrouwelijk.
Andere verwijswoorden zijn: die, dat, deze, dit, wat, wie.
Voorbeelden:
Dit lokaal is van meneer Kasper. Hij is pauze aan het houden.
Marijn houdt van lezen. Haar boekenkast staat vol met boeken.
Daar loopt Joost. Ik krijg van hem nog vijf euro.
De taxichauffeur is erg zuinig op zijn auto.
Oma vertelt haar kleinkinderen graag over vroeger.
Andere verwijswoorden zijn:
die, dat, deze, dit, wat, wie, haar, zijn, hun, daar, hiermee etc.
Voorbeelden:
Waar is mijn fiets (m)? Die staat buiten.
Aardrijkskunde is het vak dat ik het moeilijkste vind.
Paul is met drie onvoldoendes overgegaan, wat ik nooit verwacht had.
De jongen met wie zij zit te kletsen.
De man fietst op zijn fiets.
Ik was in Hilversum, daar regende het.
Verwijswoorden kun je onderverdelen in:
persoonlijke voornaamwoorden (hij, zij, het, jullie)
aanwijzende voornaamwoorden (die, dit, dat diegene, zo'n)
bezittelijke voornaamwoorden (mijn, zijn, hun)
vragende voornaamwoorden (welke, wat)
bijwoorden (daar, daarvan, erover, hier, hoe, toen , waar, wanneer, zo)
synoniemen (verschillende woorden die hetzelfde betekenen)
Persoonlijk en bezittelijk voornaamwoord
Je kunt naar personen, dieren of dingen verwijzen. Daarvoor gebruik je een persoonlijk of bezittelijk voornaamwoord.
Een persoonlijk voornaamwoord verwijst naar een persoon, dier of ding:
- Wij gaan een weekend naar Texel.
- Onze kat slaapt overdag, omdat hij 's nachts buitenloopt.
- Ik heb je bericht ontvangen, maar ik heb het nog niet gelezen.
Een bezittelijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is. Het staat altijd voor een zelfstandig naamwoord! - Jullie tuin, onze school, jouw tas.
Voornaamwoorden:
Persoonlijk, bezittelijk, aanwijzend, vragend
Je verwijst naar de-woorden met die en deze en naar het-woorden met dit en en dat.
Je verwijst naar mannelijke de- en het-woorden met zijn en naar vrouwelijke woorden met haar.
Mijn zus is bezorgd dat iedereen haar mislukte kapsel meteen opmerkt.
De grijze poes die daar loopt, is van mijn buren.
Bijwoorden:
Daar, daarvan, erover, hier, hoe, toen, waar, wanneer, zo
Wat vind je van mijn voorstel? Denk erover na.
Heb je haar idee gehoord voor de vergadering? Ik weet nog niet wat ik daarvan vind.
Synoniemen:
Verschillende woorden om hetzelfde te omschrijven
Koning Willem-Alexander bracht een bezoek aan het rampgebied. Het staatshoofd was zichtbaar aangedaan.
'Ik zal nooit slakken eten, van slakken gruwel ik. Of je slakken nu bakt met knoflook, of dat je slakken grilt, slakken hoef ik niet.'
Wat valt je op aan dit kleine stukje tekst?
Wat kan anders?
Ik zal nooit slakken eten, daar gruwel ik van. Of je ze nu bakt met knoflook, of grilt, ik hoef ze niet.'
Er volgen meerkeuzevragen over verwijswoorden
Poll
Welke verwijswoorden gebruik je bij het-woorden?
dit
deze
die
dat
Welke verwijswoorden gebruik je bij de-woorden?
dit
deze
die
dat
Formuleren (verwijswoorden) ''Ik heb een oude fiets, maar … rijdt nog goed.''
dat
dit
hem
die
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'boek'?
deze, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'het kind'?
dat, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
De verwijswoorden: "het/zijn" verwijzen naar....
een "het" woord
een "de" woord
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'vogel'?
deze, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'auto'?
dat, die
deze, dat
dit, dat
deze, die
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'leerling'?
dat, die
deze, dat
dit, dat
deze, die
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'volk'?
deze, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'de verloting'?
deze, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
De kinderen gaan zometeen hard aan het werk. Ze hebben geleerd hoe ze verwijswoorden kunnen herkennen en toepassen in een zin. Waar verwijst “ze” naar?
De kinderen
de juf
Werk
Verwijswoorden
Welke verwijswoorden horen in deze zin?
Sleep de verwijswoorden naar de goede plaats.
Er kunnen meerdere verwijswoorden goed zijn als antwoord.
Vera doet het trucje voor. ________ zegt:
‘Zo moet je ________ doen.’
s
deze
die
dit
dat
hij
zij
het
Welke verwijswoorden horen in deze zin?
Sleep de verwijswoorden naar de goede plaats.
Twan heeft een bijbaantje voor twee uurtjes,
________ vindt ________ erg leuk
deze
die
dit
dat
hij
zij
het
ze
wat
Welke verwijswoorden gebruik je voor 'de verloting'?
deze, die
deze, dat
dit, dat
die, dit
Welk verwijswoord hoort op de puntjes? ''Je moet even doorfietsen naar de volgende pinautomaat, want ... hier doet het niet.''
het
dit
dat
deze
De kinderen gaan zometeen hard aan het werk. Ze hebben geleerd hoe ze verwijswoorden kunnen herkennen en toepassen in een zin. Waar verwijst “ze” naar?
De kinderen
de juf
Werk
Verwijswoorden
Klopte jouw voorspelling?
JA
NEE
REDELIJK
Wat heb je van deze les geleerd? (wat neem je mee?)
Heb je nog een vraag over verwijswoorden? Zo ja, stel je vraag!