Wijnoorkonde | SDEN2
Les 1
[najaar 2025]
Kristi Gansner-Lotte
Wijnoorkonde | SDEN2
Les 1
[najaar 2025]
Kristi Gansner-Lotte
Wat weet je over wijn?
Nieuwe wereld: Californië, Chili, Argentinië, Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland + H1 en H2
N-Frankrijk: Elzas, Loire, Bourgogne, Champagne + H3
+ H4 (mousserend, p. 84/85)
Z-Frankrijk: Bordeaux, Languedoc-Roussillon en Rhône + H4
Duitsland, Oostenrijk, Hongarije en Italië + H6
+ H7 (omgaan met wijn)
Spanje, Portugal + wijn-spijs (H7, aan tafel)
De smaak van wijn (H1)/ De smaak van druiven (H2)/Proeven en beoordelen
Wijnoorkonde SDEN2 - lesindeling
Lezen – Leren - Proeven
Bezoeken: wijngebieden, wijnbedrijven, producenten, wijnevents, proeverijen
Ontdekken…!
5 lesavonden + sheets van het
Boek “Ik weet meer van wijn”
“En daarnaast: het online tool dat bij het boek hoort [optioneel / geen examenstof!]
Wijncursus SDEN niveau 2
WIJNOORKOONDE
lesavonden
+ boek
+ online tool
Boek “Ik weet meer van wijn”
DRUIVENRAS
Hoofdstuk 2
HERKOMST/GROEIPLAATS:
NATUUR = KLIMAAT, BODEM
Hoofdstuk 3 & 5
WIJNMAKER: OOGST,
VINIFICATIE, OPVOEDING
Hoofdstuk 4 &5
WIJNGAARD: LIGGING, WERK
Hoofdstuk 3 & 5
Elk hoofdstuk van het boek begint met een aantal VRAGEN.
Informatie van boek
= verplichte examenstof!
https://www.drankenacademy.com/project/e-learning-ik-weet-meer-van-wijn-sden-niveau-2/
Bekijk ook het online tool op …
Informatie van online tool
= extra informatie
≠ en is NIET NODIG voor het examen!
Zoveel wijnen … waar moet je beginnen!?
Probeer de wijn te begrijpen.
Feitenkennis helpt daarbij!
Waarom smaakt deze wijn zo?
Stel jezelf vragen:
Ligt het aan het druivenras…?
Waar komt die vandaan?
Is het daar warm of koud?
Welke invloed heeft dat op de smaak…?
Belangrijk: STAP VOOR STAP LEREN PROEVEN
Proeven staat centraal!
Neem een fles wijn…
Ga proeven …
En denk na over:
Kleur
Geur
Smaak
Afdronk
Eindoordeel
Stap voor stap leren proeven
Ga thuis ook oefenen met wijn proeven …
Wijnstreken - hoofdstuk 5
WIJN = alcoholische drank gemaakt van vergiste druiven
Wat is wijn?
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
WIJNDRUIVEN zijn de basis van wijn
WIJN bestaat uit:
Alcohol
Zuren
Suiker
Kleur-, geur- en smaakstoffen
Water
Wat is wijn?
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Hoe smaakt wijn? De smaakfactoren
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
4 SMAAKFACTOREN
Je hebt TERMEN nodig om een wijn te beschrijven
WIJN PROEVEN = WIJN ONDER WOORDEN BRENGEN
en zout
1. Basissmaken
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Droog = niet zoet
(alle suiker is vergist en omgezet naar alcohol).
Let op met alcohol, rijp fruit of zachte zuren:
lijkt zoet(er)
Half zoet: deels onvergiste suiker
Zoet: onvergiste suiker
Zuur: ligt aan druivenras en klimaat
Zout
Bitter: komt van tannine of van nieuwe houten vaten
Let op:
Het is NIET van zuur naar zoet!
Twee aparte aspecten!
Weinig tot veel zuren.
Droog tot zoet (= weinig tot veel restsuiker)
2. Smaakgehalte / smaakintensiteit
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Veel of weinig smaak? Zwaar of licht?
Wordt bepaald door:
Druivenras, Herkomst,
Manier van wijnmaken
Staat los van kwaliteit!
3. Mondgevoel / structuur
‘Voelt’ de wijn zacht of strak?
Zoet => voelt zacht.
Droog, veel zuren of jong met tannine
=> voelt strak/stroef.
4. Smaaktype: aroma’s
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Fris of rijp?
Fruitig of kruidig?
Nuttig hulpmiddel:
AROMAWIEL
NB: aroma’s zijn ASSOCIATIES!
Niet letterlijk in de wijn.
Aromawiel
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Ruiken
Wat ruik ik?
Wijn proeven = zintuigen aan zet
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Wie doet wat?
Buitenom & binnendoor proeven
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Proeven via:
Neus
Smaakpapillen (mond/tong)
Proeven in 6 stappen …
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
Kijken
Ruiken … diepe snuf
Walsen … en weer ruiken
Proeven
Naproeven – de afdronk
Conclusie
Tip: schrijf het op.
Proeven in de praktijk … proefformulier = checklist
De smaak van wijn & wijn proeven - hoofdstuk 1
WIJN = alcoholische drank gemaakt van vergiste WIJNDRUIVEN
Wijndruiven = vitis vinifera
(onderdeel van de wijnstokfamilie: vitaceae)
Ca. 10.000 variëteiten van de wijndruif
4 factoren telkens van belang voor smaak & stijl:
Druivenras?
Welk klimaat en bodem?
Ligging wijngaard.
Hoe is de wijn gemaakt?
Wijndruiven
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
Welke witte druivenrassen ken je?
Chardonnay
Chenin blanc
Gewurztraminer
Grüner Veltliner
Pinot blanc
Riesling
Sauvignon blanc
Viognier
Witte druivenrassen
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
Welke blauwe druivenrassen ken je?
Cabernet sauvignon
Gamay
Grenache
Malbec
Merlot
Pinot noir
Sangiovese
Syrah / shiraz
Tempranillo
Rode druivenrassen
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
Wijndruiven
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
Cabernet sauvignon
Merlot
Tempranillo
Airén
Chardonnay
Syrah/shiraz
Grenache
Sauvignon blanc
Pinot noir
Trebbiano
Top 10 druivenrassen wereldwijd
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
cabernet
merlot
tempranillo
airén
chardonnay
syrah
grenache
sauvignon
pinot noir
trebbinao
Oude wereld: wijnlanden van Europa, zoals Frankrijk, Italië, Duitsland etc.
Nieuwe wereld: wijnlanden buiten Europa, zoals VS, Chili, Argentinië, Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland
Waar de druiven groeien
NB zie ook uitklapkaart achterin boek
nieuwe wereld
oude wereld
De smaak van druiven - hoofdstuk 2
H5 gebieden, p. 138-139: Californië
H5 gebieden, p. 140-141: Chili
H5 gebieden, p. 142-143: Argentinië
H5 gebieden, p. 144-145: Zuid-Afrika
H5 gebieden, p. 146-147: Australië
H5 gebieden, p. 148-149: Nieuw-Zeeland
Wijngebieden: nieuwe wereld = buiten Europa
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Californië
Wijnstreken - hoofdstuk 5
VS: 25-48e breedtegraad
90% VS uit Californië
Westen: koeler (oceaan)
Oosten: warmer
Druivenrassen:
internationale rassen + zinfandel
Beroemdste streek: Napa Valley = AVA = American Viticultural Area
Druivenrassen o.a.:
chardonnay en sauvignon blanc (wit)
cabernet sauvignon, zinfandel en pinot noir (blauw)
3 verschillende klimaten:
Noorden heet
Midden gematigd warm > goed voor wijnbouw
Zuiden koel
Californië: Napa Valley
Wijnstreken - hoofdstuk 5
…
Wijn proeven
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Lang en smal, 4.000km x 90km
Tussen oceaan (W), Andes (O), woestijn (N) en Antarctica (Z)
Meeste wijngebieden in centrum,
tZv Santiago > Valle Central
Gematigd warm klimaat
Langs kust: koel
Achter kustgebergte: warmer
sauvignon blanc en chardonnay
carmenère, cabernet sauvignon, pinot noir, merlot
Chili
Wijnstreken - hoofdstuk 5
O.a. Curicó, Maipo, Rapel en Maule
Vooral blauwe druivenrassen
Vgl. Bordeaux: veel blends met cabernet sauvignon en merlot
Wijnwet vgl. met Franse
Chili: Valle Central
Wijnstreken - hoofdstuk 5
…
Wijn proeven: Chili
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Scheiding Chili en Argentinië: Andes-gebergte
Bekendste gebied: Mendoza
Landklimaat (heet en droog)
Smeltwater Andes
Wijngaarden 600-2000m
Druivenrassen o.a.:
torrontés en chardonnay (wit), malbec, cabernet sauvignon en merlot (blauw)
Argentinië
Wijnstreken - hoofdstuk 5
…
Wijn proeven: Argentinië
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Jan van Riebeeck
1e wijnstokken in 1658
Zuid-Afrika
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Gematigd warm tot warm klimaat
Meeste wijngebieden aan westkust. Coastal Region rond Kaapstad: van koelere gebieden (tZv Kaapstad)
met sauvignon blanc tot warmere gebieden (Swartland) met syrah
Beroemdste wijnstreek: Stellenbosch
chenin blanc (= ‘steen’), sauvignon blanc
pinotage (= pinot noir x cinsault), cabernet sauvignon, syrah/shiraz
Zuid-Afrika
Wijnstreken - hoofdstuk 5
…
Wijn proeven: Zuid-Afrika
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Warm tot heel warm
Veelal irrigatie nodig
Veel machinaal
Wetgeving vrijer
Beroemdste wijnstreek: Barossa Valley (bij Adelaide): shiraz > bush vine
chardonnay, semillon, sauvignon blanc
shiraz, cabernet sauvignon
Australië
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Noorder– en Zuidereiland
Koel tot gematigd warm klimaat
Beste wijngaarden met kiezels en keien
Bekendste wijnstreek: Marlborough (Z-eiland, koel)
sauvignon blanc, chardonnay, riesling, pinot gris
pinot noir, cabernet sauvignon, merlot
Nieuw-Zeeland
Wijnstreken - hoofdstuk 5
...
Wijn proeven: Australië en Nieuw-Zeeland
Wijnstreken - hoofdstuk 5
Boek: is verplichte stof
Online tool: is extra informatie.
Niet verplicht voor het examen.
50 multiple choice vragen
(incl. 4 wijnen).
Geslaagd bij 30 goede antwoorden.
Examen SDEN-2
Volg Wijn aan Zee via
Nieuwsbrief
Op de hoogte blijven?
Volg Wijn aan Zee op social media
Les 1
H1 de smaak van wijn
H2 de smaak van druiven
H5 gebieden, p. 138-139: Californië
H5 gebieden, p. 140-141: Chili
H5 gebieden, p. 142-143: Argentinië
H5 gebieden, p. 144-145: Zuid-Afrika
H5 gebieden, p.146-147: Australië
H5 gebieden, p. 148-149: Nieuw-Zeeland
Cursus
Wijnoorkonde
SDEN2
Les 2
H3 de druif en zijn omgeving
H4 alleen p. 84/85, vinificatie mousserend
H5 gebieden, p. 90/91: Frankrijk algemeen
H5 gebieden, p. 92/93: Elzas
H5 gebieden, p. 98-101: Bourgogne
H5 gebieden, p. 102-103: Champagne
H5 gebieden, p. 106-107: Loire
Les 3
H4 van druif tot wijn
H5 gebieden, p. 94-97: Bordeaux
H5 gebieden, p. 104-105: Languedoc-Roussillon
H5 gebieden, p. 108-109: Rhône
Les 4
H6 wijn en de wet
H7 omgaan met wijn, p. 162-167 en p. 174-177 (deel over kurkentrekker, schenken, glaswerk, temperatuur, karaf, wijn bewaren, blijven genieten)
H5 gebieden, p. 110-117: Italië
H5 gebieden, p. 128-133: Duitsland
H5 gebieden, p. 134-134: Oostenrijk
H5 gebieden, p. 136-137: Hongarije
Les 5
H7 omgaan met wijn, p. 168-173 (deel: aan tafel) en bekijken p. 178-179
H5 gebieden, p. 118-125: Spanje
H5 gebieden, p. 126-127: Portugal
H4, p. 83 port/versterkt
Wijn-spijs
Tot les 2!
Geniet van wijn,
maar drink met mate
Tot in les 2!