2026
Marscha Pannekoek
Hoogbegaafdheid in het mbo
2026
Marscha Pannekoek
Hoogbegaafdheid in het mbo
This item has no instructions
Zij-instromer
Diergeneeskunde UGent
Docent paraveterinair en paardensport en -houderij bij Curio
m.pannekoek@curio.nl
Doel van de workshop benoemen! Route van hb in het mbo op de kaart zetten.
Inhoudsopgave
Doel
1. Theorie
Aanleiding
Kennismaking
Voorkennis
Aanpak pionieren: Begrip
2. Workshop
Aanpak pionieren: Signaleren
Aanpak pionieren: Handvatten
3. Afsluiting
Doel van de workshop benoemen! Route van hb in het mbo op de kaart zetten.
Inleiding
AANLEIDING: WAAROM DIT ONDERWERP?
Privésituatie
This item has no instructions
Wie heeft ervaring met hoogbegaafdheid?
Ik ken het begrip, maar meer ook niet.
Ik ken het begrip en ik ken mensen in mijn (nabije) omgeving die hoogbegaafd zijn.
Ik ben ervaringsdeskundige (bv vanuit privésituatie).
Ik ben specialist (werkgerelateerd).
This item has no instructions
Wat is hoogbegaafdheid?
This item has no instructions
Probleem: géén algemeen aangenomen eenduidige definitie.
Eerste officiële definitie van hoogbegaafdheid in het Marland report (1972)
17 verschillende modellen / benaderingen.
COMPLEX!
This item has no instructions
De beschrijving over hoogbegaafdheid (HB) van Kooijman (2008):
"Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker,
die complexe zaken aankan.
Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard.
Een sensitief en emotioneel mens, intens levend.
Hij of zij schept plezier in creëren’.
This item has no instructions
Cijfers
Geen concrete landelijke cijfers
Ongeveer 2% van de Nederlandse bevolking is hoogbegaafd.
Ongeveer 0,1% (1 op 1000) is uitzonderlijk hoogbegaafd (IQ > 145).
Totaal 17.600 verzuimers (KBA Nijmegen, 2025).
C.a. 5.300 van de thuiszitters is hoogbegaafd (Stichting Hoogbegaafd; HB scholen en Willy de Heer).
This item has no instructions
Vooroordelen / onbegrip
Hoogbegaafden zitten niet op het mbo, toch??
Luxeprobleem
Kinderen naar middelbare school.
This item has no instructions
Zelf ervaren
Beantwoord volgende 3 vragen:
Kinderen naar middelbare school.
Het mannetje plukt de appels uit de boom. Hoeveel appels heeft hij straks in zijn mand?
Hoge cognitieve potentie / sterk intellectueel vermogen, creatief denkvermogen: snel en complex kunnen denken, goed redeneren. Doordat docent dit niet ziet: frustratie door extra werk en eindeloos herhalen.
Wat is een dokter?
This item has no instructions
Teken een boomstam. Hoeveel zaagsnedes zijn er nodig om de stam in 4 gelijke delen te verdelen?
Veel hoogbegaafden bedenken originele oplossingen, maken onverwachte zijsprongen en denken buiten de gebruikelijke kaders.
Onbegrepen
Andere manier van denken / leren
Niet passend systeem
Kinderen naar middelbare school.
This item has no instructions
Pionieren
Problemen in school:
Niet begrepen voelen (studenten)
Onbegrip (collega's)
Verzuim
VSV
Student in de klas die door andere collega's niet wordt gezien als hoogbegaafd.
1 jaar pionieren - tijdlijn
Zichtbaarheid
Begrip / Erkennen
Signaleren / Herkennen
Ondersteuning
Zichtbaarheid vergroten: makkelijker door het pionieren (reclame en budget)
Netwerk (landelijk en in de school)
Posters met quotes / flyers
Social Media --> via LinkdIn verhaal student 4 jaar thuis
Workshops
Promofilm
Signaleren: Wat we niet zien, herkennen we niet.....
Signaleren: Workshop Ronde
Groepen vormen: Stickers met dezelfde kleuren mogen bij de betreffende (whiteboard) / blanco poster gaan staan.
1. Bespreek met elkaar onderstaande vraag (en deelvragen) en schrijf antwoorden / ideeën op het whiteboard / poster:
Hoe herkennen jullie de hoogbegaafde student in jullie klas / school?
# Hoe maak jij onderscheid tussen een hoogbegaafde student en een student met ADD / ADHD / autisme / ODD?
# Hoe maak jij onderscheid tussen een "sterke" (vwo)-student en een hoogbegaafde student?
In envelop vraag 2 en 3:
2. Hoe helpen jullie de hoogbegaafde studenten?
--> Wat heeft de hoogbegaafde student nodig?
3. Wat doen andere scholen / jullie (anders) op dit gebied?
Hoe herkennen we de hoogbegaafde student
in het MBO? Gedacht aan de stickers?
Doel:
# VSV voorkomen
# Warme start (schooltrauma)
# Handvatten kunnen bieden
Signaleren aan de poort!:
# Aanmelding
# Intakers betrekken
# Ondersteuningsteam --> verlengde intake
# Mentoren 1e jaars: kennismakingsgesprek
Hoe?
Denk ook aan de thuiszitters: vaak geen diploma!
Hoe?
Signaleringskaarten
Inzichtenkaarten
Workshops
Scholing
Korte lijntjes met centrale tafel - ondersteuningsteam - schoolpsycholoog enz.
Coördinator hoogbegaafdheid in verschillende teams / locaties
This item has no instructions
30 tot 40 % van de HB’ers heeft een ‘risico-profiel’ volgens de typeringen van Betts en Neihart (2010) - Drop-outs, onderduikers, dubbel exceptioneel – waardoor deelname aan het schoolsysteem niet vanzelfsprekend is.
Door te investeren in bekendheid van HB, en concrete instrumenten te ontwikkelen hiermee te werken vergroot je niet alleen het welzijn van deze student, je kunt ook snel kosten van VSV en vertraging drukken.
Deelvraag: Hoe maak jij onderscheid tussen een hoogbegaafde student en een student met ADD /ADHD / ODD / ASS?
Niet alleen meetbaar IQ. Snelle denksprongen, veel vragen stellen, emotionele overbelasting, monotone schoolroutine funest.
Wat heeft de hoogbegaafde student
in het mbo nodig?
Succeservaring
Maatwerk!
Gezien worden / benoemen
Autonomie
Flexibel onderwijs
Kansen: talenten benutten
Ondersteuningsteam
Coördinator hoogbegaafdheid
Het systeem moet ruimte bieden aan hun drijfveren. Er moeten kansen zijn om talenten te ontwikkelen (cheetah en ferrari in de woestijn).
Autonomie: alleen werken versus in groepjes
Voorbeeld student toetsen versus presentatie.
Flexibel onderwijs: versnellen, maar hoe tijd erna invullen?
S
Relatie belangrijk! Gezien worden
Wat heeft de hoogbegaafde student
in het mbo nodig?
Routekaart
Routekaart
Ondersteuningsteam!
Coördinator hoogbegaafdheid / luisterend oor
Centrale tafel
Peers-to-peers, Roem en Poen
Hoe pakken andere mbo's dit aan?
Tips?
Hoe kunnen we leren van elkaar en elkaar versterken?
This item has no instructions
Belang van aandacht voor hoogbegaafdheid in het mbo:
Urgentie!
Samenwerken tussen de scholen: netwerk HB-mbo
Onderzoek!
Afsluiting
This item has no instructions
"Hoogbegaafdheid is geen garantie voor succes, het is de potentie tot."
Joseph Renzulli
BEDANKT!
This item has no instructions