Bouwsteen 1 Tekstsoorten

Bouwsteen 1: Tekstsoorten en tekstdoelen

1 / 38
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMBOStudiejaar 1

This lesson contains 38 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Bouwsteen 1: Tekstsoorten en tekstdoelen

Wat kun je allemaal lezen?

Informatieve teksten


Tekstdoel van de schrijver: informeren.


Je herkent dit soort teksten aan zaken als:

  • De schrijver geeft feiten weer, draagt kennis over of geeft uitleg.

  • De schrijver geeft de mening van anderen weer, maar blijft zelf objectief en neutraal.


Informatieve tekst

Voorbeelden: teksten in schoolboeken of artikelen in kranten of op nieuwssites.


Journaal, nieuws- en actualiteitenprogramma’s op radio en tv, documentaires of een presentatie van een docent of gastspreker.

Betogende teksten


Tekstdoel van de schrijver: overtuigen.


Je herkent dit soort teksten aan zaken als:

  • De schrijver geeft zijn/haar eigen mening.

  • De schrijver gebruikt argumenten en draagt oplossingen aan.

  • De schrijver noemt voordelen op en soms ook nadelen.

  • De schrijver spoort je aan tot actie over te gaan. In dat geval kan de schrijver, net als bij instructieve teksten, de gebiedende wijs gebruiken.


Betogende tekst

Voorbeelden: een recensie, column, ingezonden brief, advertentie, blog of een betogend artikel.


Columns op de radio, reviews van producten op YouTube, reclames, praat- en opinieprogramma’s op tv en trailers van films.  



Instructieve teksten


Tekstdoel van de schrijver: instrueren. 


Je herkent dit soort teksten aan zaken als:

  • De schrijver legt uit hoe je iets moet doen.

  • De schrijver geeft een stappenplan.

  • De schrijver gebruikt opsommingstekens of signaalwoorden als ‘eerst’, ‘daarna’, ‘vervolgens’.

  • De schrijver gebruikt de gebiedende wijs. Bijvoorbeeld: ‘Lees deze tekst en leer hem uit je hoofd.’


Instructieve tekst

Voorbeelden: recepten, gebruiksaanwijzingen en handleidingen. 


In tv, in vlogs en op sociale media: kook-, klus- en tuinierprogramma’s met tips, do’s and don’ts, adviezen, how to’s.


Verhalende teksten


Tekstdoel van de schrijver: vermaken of amuseren. En soms jou aan het denken te zetten.


Je herkent dit soort teksten aan zaken als:

De schrijver zet een sfeer neer, speelt in op je gevoelens, probeert je te ontroeren, te verrassen of aan het lachen te maken.

De tekst kan fictief (verzonnen) zijn.


Verhalende tekst

Voorbeelden: stripboeken, romans, detectives.


Films, cabaret, satire.



Let op: 


Een tekst kan meerdere doelen hebben.


Stel de vraag: wat is het belangrijkste doel van de tekst? 

Wat is het een voorbeeld van een informatieve tekst?

A

Een roman

B

Een gebruiksaanwijzing

C

Een ingezonden brief

D

Een krantenartikel

Aan welke kenmerken herken je een betogende tekst?

A

De schrijver geeft feiten weer en blijft objectief

B

De schrijver geeft zijn/haar eigen mening en gebruikt argumenten

C

De schrijver legt uit hoe je iets moet doen

D

De schrijver zet een sfeer neer en probeert je te ontroeren

Wat is een voorbeeld van een instructieve tekst?

A

Een roman

B

Een gebruiksaanwijzing

C

Een ingezonden brief

D

Een krantenartikel

Wat is het belangrijkste doel van een verhalende tekst?

A

De lezer informeren

B

De lezer overtuigen

C

De lezer instrueren

D

De lezer vermaken

Wat moet je doen als een tekst meerdere tekstsoorten bevat?

A

Alleen naar de eerste alinea kijken

B

De tekst als geheel bekijken en het belangrijkste doel bepalen

C

Alleen de informatieve delen lezen

D

De tekst negeren

Informatieve teksten

Betogende teksten

Instructieve teksten




Nieuwsbericht

Woordenboek

Nieuwsbrief

Recensie

Advertentie

Column

Recept

Handleiding

Gebruiksaanwijzing

Soorten vragen:


  • Open vragen

  • Gesloten vragen:

  1. Ja-neevragen

  2. Controlevragen

  3. Meerkeuzevragen

  • Feitelijke vragen

  • Suggestieve vragen

Lees- en luisterstrategieën

Ik lees een tekst die ik echt wil begrijpen, welke leesstrategie pas ik toe?

A

Verkennend

B

Globaal

C

Intensief

D

Gericht/zoekend

Ik moet leren voor een toets, welke leesstrategie pas ik toe?

A

Gericht lezen

B

Intensief lezen

C

Verkennend lezen

D

Globaal lezen

Wat is geen leesstrategie?

A

verkennend lezen

B

globaal lezen

C

intuïtief lezen

D

intensief lezen

Ik zoek iets op in het woordenboek, welke leesstrategie pas ik toe?

A

Verkennend lezen

B

Intensief lezen

C

Globaal lezen

D

Gericht lezen

Open vragen


  • Nodigt de ander uit om een verhaal te vertellen, kennis te delen of een mening te geven. 

  • Beginnen vaak met vraagwoorden, bijvoorbeeld: wie, wat, wanneer, waar, hoe, hoe vaak, waarom.

Gesloten vragen, 3 soorten:

• Ja-neevragen: vragen die je met alleen ‘ja’ of ‘nee’ kunt beantwoorden. Meestal beginnen ze met een werkwoord. Een voorbeeld: ‘Zitten er ook nadelen aan beroemd zijn?’
• Controlevragen: vragen waarmee je probeert meer duidelijkheid te krijgen of naar
bevestiging zoekt. In je vraag vat je min of meer samen wat je net gehoord hebt.
Voorbeelden: ‘Begrijp ik het goed dat …?’, ‘Bedoel je te zeggen dat …?’
• Meerkeuzevragen: hiermee help je je gesprekspartner op weg door alvast een aantal
antwoorden aan te bieden. Bijvoorbeeld: ‘Wat doe je liever: acteren of zingen?’

Doorvragen

Als je niet precies de gewenste informatie krijgt, moet je doorvragen. Vraag bijvoorbeeld naar

details of vraag je gesprekspartner om meer over een bepaald onderwerp te vertellen. 


Enkele voorbeelden:

‘Wat bedoelt u daar precies mee?’, ‘Zou u over die activiteiten voor jongeren wat meer kunnen

vertellen?’ en ‘Kunt u uitleggen hoe het dan precies gaat als we bij jullie binnen zijn?’

open vraag

Gesloten vraag



Hoe was je dag vandaag?

Waarom vind jij haar niet leuk?

Vind jij hem leuk?

Heb jij je pijn gedaan?

Wat bedoel je met lekker?

Hou jij van chocolade?

Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?

Bent u getrouwd?

Feitelijke vragen

  • Vraag je naar informatie zonder daar een mening of oordeel aan te verbinden.

  • Voorbeelden: “Wat is de hoofdstad van Frankrijk?”, “In welk jaar begon de Tweede Wereldoorlog?”

Suggestieve vraag

  • Je eigen mening klinkt in je vragen door. Je kunt dit soort vragen gebruiken als je iemand wilt overtuigen of in een bepaalde richting wilt laten denken. 


  • Voorbeelden: ‘Vind je ook niet dat …?’, ‘Maar is het niet beter als …?’

Had je toen ook het gevoel dat het niet goed ging?

A

open vraag

B

gesloten vraag

C

suggestieve vraag

D

feitelijke vraag

Waarom zou je hier willen komen werken?

A

open vraag

B

gesloten vraag

C

suggestieve vraag

D

doorvraag

Hoe laat begint de ouderavond?

A

open vraag

B

gesloten vraag

C

suggestieve vraag

D

feitelijke vraag

Wil je wat meer over jezelf vertellen?

A

open vraag

B

gesloten vraag

C

suggestieve vraag

D

doorvraag

"Jij hebt toch ook geen zin in dat kerstdiner?" is een ...

A

Open vraag

B

Gesloten vraag

C

Suggestieve vraag

D

Reflecterende vraag

Bedoel je dat je de toets ook moeilijk vond?

A

open vraag

B

gesloten vraag

C

suggestieve vraag

D

controlevraag

Aan de slag:

Taalblokken:

Bouwsteen 1 - 2F / 3F