10.5 + 10.6

10.5 + 10.6

1 / 42
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 4

This lesson contains 42 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

10.5 + 10.6

Eiwitten zijn:

A

Voedingsmiddelen

B

Voedingsstoffen

C


D


Welke functie van voedingsstoffen zorgt voor het leveren van energie?

A

Bouwstof

B

Brandstof

C

Reservestof

D

Beschermende stof

Bij welke eetstoornis braakt iemand na het eten?

A

Anorexia nervosa

B

Boulimia nervosa

C

Eetbuistoornis

Welke voedingsstof hoef je niet te verteren?

A

Vet

B

Glucose

C

Eiwit

D

Koolhydraat

Wat is geen verteringsklier?

A

Speekselklier

B

Maagsapklier

C

Lever

D

Slokdarmklier

Door welk orgaan gaat het voedsel niet?

A

Lever

B

Twaalfvingerige darm

C

Maag

D

Endeldarm

Leerdoelen 10.5

10.5.1 Je kunt de delen van het verteringsstelsel noemen met hun functies.
10.5.2 Je kent de functies van speeksel en maagsap.

Mondholte



Vertering begint in de mondholte

  • Door kauwen wordt voedsel kleiner gemaakt (tanden + kiezen).

  • Speekselklieren produceren speeksel

  • Slikken gaat gemakkelijker

  • Enzym in speeksel verteert zetmeel

  • Speeksel doodt bacteriën


Speeksel bestaat uit:

  • Water

  • Slijm --> verhoogt glijbaarheid

  • Enzym --> verteert zetmeel


Keelholte

Met je tong duw je het voedsel vanuit de mondholte in de keelholte.


Slikreflex zorgt ervoor dat voedsel alleen de slokdarm in kan.

  • Neusholte wordt afgesloten door huig.

  • Luchtpijp wordt afgesloten door strotklepje.


Slokdarm

Door de darmperistaltiek wordt het voedsel door de slokdarm richting de maag vervoert


Maag

Is een tijdelijke opslagplaats van je voedsel (2 tot 4 uur)

In de maag wordt het voedsel gekneed en vermengd met maagsap

Maagsapklieren produceren maagsap

Maagsap bestaat uit:

  • Water

  • Maagzuur --> bacteriën doden

  • Enzymen --> vertering eiwitten


Afgesloten met maagportier, deze kringspier laat kleine hoeveelheden voedsel door.


Alvleesklier

Produceert alvleessap


Alvleessap bestaat uit:

  • Water

  • Enzymen --> vertering van eiwitten, koolhydraten en vetten


Lever en galblaas

  • De lever produceert gal.

  • Gal wordt tijdelijk opgeslagen in de galblaas.

  • Via de galbuis komt het gal in de twaalfvingerige darm.


Gal emulgeert vetten (grote vetdruppels worden klein).

Gal is dus geen verteringssap en verteert de vetten niet!

Gal heeft geen enzymen.



Twaalfvingerige darm

  • Stuk darm tussen maag en dunne darm.

  • Buizen van de lever en de alvleesklier komen uit in de twaalfvingerige darm.

  • Gal en alvleessap worden gemengd met voedselbrij.

  • Via darmperistaltiek wordt voedselbrij naar dunne darm verplaatst.



Dunne darm

Ongeveer 6 meter lang


In de wand liggen darmsapklieren, die produceren darmsap.

Darmsap bestaat uit:

  • Water

  • Enzymen --> vertering van eiwitten en koolhydraten


Sterk geplooide darmwand (darmplooien) vergroot de oppervlakte.



Dunne darm

Op de darmplooien zitten uitstulpingen --> de darmvlokken

In de darmvlokken zitten bloedvaten


De wand van de darmvlokken en de bloedvaten is 1 cellaag dik --> stoffen makkelijk uitwisselen


Blinde darm – wormvormig aanhangsel

Blinde darm = de plaats waar de dunne darm overloopt in de dikke darm.

Wormvormig aanhangsel is ontstoken bij een blindedarmontsteking en kan verwijderd worden.


Dikke darm

  • Ongeveer 1,5 meter lang.

  • Door alle verteringssappen die erbij komen bevat de brij veel water. 

  • Water moet terug gehaald worden: doet de dikke darm.

  • Voedselbrij wordt dikker.



Endeldarm

  • Verzamelen en tijdelijk opslaan van onverteerbare voedselresten (= ontlasting)

  • Endeldarm is afgesloten met een kringspier: de anus.

  • Als de endeldarm vol is, moet je poepen,



Leerdoelen 10.6

10.6.1 Je kunt de delen van een tand of kies noemen.
10.6.2 Je kunt omschrijven wat tandplak en tanderosie zijn.
10.6.3 Je kunt uitleggen waarom planteneters een langere darm hebben dan vleeseters.
10.6.4 Je kunt uitleggen wat de functie is van plooikiezen, knipkiezen en knobbelkiezen.

Tanden en kiezen

2 soorten tanden:

  • Snijtanden

  • Hoektanden


Tanden: voedsel afbijten

Kiezen: voedsel fijn kauwen


Kroon = deel dat boven de kaak uitsteekt

  • bedekt met glazuur (harde laag voor bescherming)

  • tandbeen

Wortel = deel in de kaak

  • tandbeen bedekt met cement (zet tand/kies vast)


In tandbeen liggen bloedvaten en zenuwen

Verzorging van het gebit

Tandplak = een laagje etensresten en bacteriën op je tanden.

  • Bacteriën vormen zure stoffen -> tast je tanden/kiezen aan.

  • Kan een gaatje ontstaan.

Tandbederf = aantasting van het gebit.


Tandpasta met fluoride (maakt glazuur steviger).

Fluoridebehandeling krijgen kinderen vaak bij tandarts.


Veel suiker tast tandglazuur aan -> snoep/koek.


Tanderosie = zuur uit voeding tast het glazuur van tanden/kiezen aan.

Het glazuur kan hierdoor helemaal oplossen.



Planteneters

Dieren die alleen planten eten.

Bijv. koeien, paarden, olifanten.


  • Plooikiezen: voedsel fijn malen

  • Geen hoektanden

  • Van voor naar achter of van links naar rechts kauwen

  • Lang verteringskanaal: planten verteren (cellulose)


Vleeseters

Dieren die alleen vlees eten.

Bijv. honden, katten, tijgers.


  • Knipkiezen: vlees in stukken knippen

  • Grote hoektanden (prooi vastpakken/doden)

  • Kort verteringskanaal: vlees verteert snel


Alleseters

Dieren die zowel planten als vlees eten.

Bijv. mensen, varkens, ratten.


  • Knobbelkiezen: voedsel kauwen/fijn malen

  • Hoektanden (groot of niet groter dan snijtanden)

  • Middellang verteringskanaal


Welke route neemt je hap kroket?

A

mond- maag-dunne darm

B

mond-maag-dikke darm

C

maag-mond-dikke darm

D

dikke darm-maag-dunne darm

Waar worden eiwitten verteerd?

A

Mond, maag, dunne darm

B

Mond, 12-v. darm, dunne darm

C

Maag, 12-v. darm, dunne darm

D

Maag, dunne darm

In de maag gaan de meeste bacteriën dood. Hoe komt dat?

A

Door de kneedbewegingen in de maag

B

Door de temperatuur van de maag

C

Door het zoutzuur in de maag

Het pijtje geeft weer

A

Maag

B

Galblaas

C

Alvleesklier

D

Lever

Waar wordt gal gemaakt?

A

Galblaas

B

Twaalfvingerige darm

C

Lever

Gal emulgeert vet. Wat houdt dat in ?

A

Gal breekt vet af tot vetzuren

B

Gal maakt van grote vetdruppels kleine vetdruppels

C

Gal breekt zetmeel af tot glucose

D

Gal maakt kleine bolletjes van zetmeel.

Wat is tandplak?

A

Een gaatje in het glazuur

B

Een laagje op je tanden door het eten van plakkerig voedsel

C

Een laagje voedsel, speeksel en bacteriën op je tanden

D

Een zure laag op de tanden door zure voedingsmiddelen




Hoektanden

Snijtanden

Kiezen





hoektand

snijtand

kies

wortel

kroon

Wat is moeilijker te verteren?

A

Plantaardig voedsel

B

Dierlijk voedsel




Vleeseter

Alleseter

Planteneter

Knipkies

Knobbelkies

Plooikies

alleseter

vleeseter

planteneter

Dit kaakbot van een oerwalvis is gevonden. Was dit een:

A

Vleeseter

B

Planteneter

C

Alleseter

Aan de slag

Maken 10.5, opdracht 1, 4, 5, 7.


Maken 10.6, opdracht 1, 2, 5, 6.