H 3.3 Lezen theorie
Leerdoelen
Je weet wat een betogende tekst is
Je kent het begrip argument en kunt het verschil zien tussen een argument gebaseerd op een mening en een argument gebaseerd op een feit.
Je weet wat de leesstrategie kritisch lezen inhoudt.
Je (her)kent het tekstverband oorzaak-gevolg.
Je weet wat een kernzin is en hoe je die kunt vinden.
H 3.3 Lezen theorie
Leerdoelen
Je weet wat een betogende tekst is
Je kent het begrip argument en kunt het verschil zien tussen een argument gebaseerd op een mening en een argument gebaseerd op een feit.
Je weet wat de leesstrategie kritisch lezen inhoudt.
Je (her)kent het tekstverband oorzaak-gevolg.
Je weet wat een kernzin is en hoe je die kunt vinden.
Betogende tekst
In een betogende tekst geeft de schrijver zijn mening. Hij wil de lezer ervan overtuigen dat zijn mening juist is. Hij doet dat door argumenten te gebruiken.
De hoofdgedachte van een betogende tekst bestaat altijd uit de mening van de schrijver, meestal gevolgd door het belangrijkste argument.
Voorbeelden van betogende teksten: een opiniërend artikel, boekbespreking of klachtenbrief.
De meeste betogende teksten bestaan uit drie delen:
• inleiding: de schrijver noemt het onderwerp en geeft zijn mening daarover;
• kern: de schrijver geeft argumenten voor zijn mening;
• slot: de schrijver trekt een conclusie of vat het belangrijkste samen.
Argumenten
Een argument is informatie waarmee de schrijver wil bewijzen dat hij gelijk heeft, dat zijn mening juist is. Een argument kan zowel een feit als een mening zijn:
• Ik vind Groningen een leuke stad, want je kunt er goed winkelen. (mening)
• Ik vind Rotterdam een leuke stad, want er zijn veel musea. (feit)
Of een betogende tekst de lezer overtuigt, hangt af van de argumenten. Een schrijver zal de lezer eerder overtuigen met feiten dan met een mening, want feiten kun je controleren.
Voorbeeld
Ik ben voor een verbod om ballonnen op te laten tijdens feesten. Die ballonnen komen uiteindelijk in de natuur terecht, dieren eten ze vaak op en daar kunnen ze zelfs dood aan gaan. Bovendien is het ook behoorlijk afgezaagd om ballonnen op te laten; er kan toch wel iets feestelijkers bedacht worden!
Wat is hier het feitelijke argument en welk argument is gebaseerd op een mening?
Kritisch lezen
Een vijfde leesstrategie is kritisch lezen. Als je een tekst kritisch leest, stel je jezelf vragen als: is de schrijver deskundig? Is de informatiebron betrouwbaar? Is de informatie waar?
In een betoog zijn het vooral de argumenten die je kritisch leest. Je kunt daarbij jezelf de volgende vragen stellen.
• Bij een feit als argument: Is dit waar? Is het werkelijk zo gebeurd? Is dit onderzocht?
• Bij een mening als argument: Vind ik dit overtuigend? Vind ik dit zelf ook? Klopt dit met wat ik zelf heb meegemaakt? Hoe waarschijnlijk is dit?
Tekstverband oorzaak-gevolg
Ook in deze paragraaf leer je een nieuw tekstverband kennen: het tekstverband oorzaak en gevolg. Dit verband geeft aan dat er iets gebeurt (gevolg), omdat er daarvóór iets anders plaatsvond (oorzaak).
Voorbeeld:
Doordat de trein vertraging had, kwam ik veel te laat op het feest.
Oorzaak: De trein had vertraging.
Gevolg: Ik kwam veel te laat op het feest.
Tekst 2: “Vals” is een verdienstelijke thriller
Leessandwich
Blz. 176/177 – Talent 2HV
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-NC
Voor het lezen: Kijk onderstaande trailer.
https://youtu.be/pdT8TM1_9-Y?si=cQTElk6XZ9c4WMqu
Tijdens het lezen (10 min)
Onderstreep met een groene kleur de kernzinnen van iedere alinea.
Onderstreep met een rode kleur de woorden assertief, onthuld, typische, afgekloven conventie, met verve.
Na het lezen
Weten jullie wat de woorden/begrippen assertief, onthuld, typische, afgekloven conventie en met verve betekenen?
Betekenissen woorden
Na het lezen
Na het lezen
Enkele tweetallen presenteren hun interview voor de klas (6 min)
Nabespreking (3 min)
Wat ging er goed?
Zijn er vier onderstreepte woorden gebruikt?
Wat hebben jullie gemist?