Klare taal les 17 - het bijwoord ER
Klare taal les 17 - het bijwoord ER
Het woordje "er" (bijwoord)
Het bijwoord ER
Vier functies
Er is een verwijswoord en het heeft vier verschillende functies.
er als voorlopig onderwerp
er als plaatsaanduiding
er + een voorzetsel
er + een telwoord
1. Voorlopig onderwerp
Kloppen deze zinnen?
1. Iemand met een hond wacht bij het bushokje.
2. Een voetbalclub is niet in dirt dorp.
Kun je deze zin veranderen naar een zin met 'er'?
1. Voorlopig onderwerp
Kloppen deze zinnen?
1. Iemand met een hond wacht bij het bushokje.
Er wacht iemand met een hond bij het bushokje.
2. Een voetbalclub is niet in dirt dorp.
Er is geen voetbalclub in dit dorp.
1. Voorlopig onderwerp
Hoeveel mensen zijn er vanavond tijdens de vergadering?
Zijn er geen kinderen in het zwembad?
Er is geen bakker in deze straat.
Er wordt geschaatst op de IJssel.
Als je niet weet om hoeveel mensen/dingen het gaat (of wie het precies zijn), dan gebruiken we het bijwoord "er".
Dit noem je het voorlopig onderwerp
Maak een zin met ER als voorlopig onderwerp.
2. Plaats (hier/daar)
Er zit iemand op mijn stoel. =
Hier (bijv. in de woonkamer) zit iemand op mijn stoel.
In het weekend rijden er weinig vrachtwagens. =
Op zondag rijden hier (of in Amsterdam, of in Europa,) weinig vrachtwagens.
Er staan twee mannen van de belastingdienst voor de deur =
Daar staan twee mannen van de belastingdienst voor de deur.
2. Plaats (op deze plek)
Er zijn veel palmbomen. = Op deze plek zijn veel palmbomen.
Op zaterdag is er niemand. = Op zaterdag is daar niemand.
Er is steeds meer CO2 in de atmosfeer. = In de wereld is steeds meer CO2 in de atmosfeer.
Daar ligt een boek (maak een zin met "er")
Op die plek staat een groot huis (maak een zin met "er")
In het weekend komt hier niemand. (maak een zin met "er")
3. ER + voorzetsel
Er + een voorzetsel
Bij werkwoorden met een voorzetsel gebruik je er om te verwijzen naar dingen. Er kan samen met het voorzetsel geschreven zijn, maar ook los staan van het voorzetsel.
Denk je aan je huiswerk?
Ja, ik denk eraan. Er = huiswerk
Ja, ik denk er elke dag aan. Er = huiswerk
Lig je 's avonds op de bank?
Nee, ik lig er nooit op. Er = de bank
3. ER + voorzetsel
Er + een voorzetsel
Vergelijk de verwijzingen met:
zien (zonder voorzetsel)
kijken naar (met voorzetsel)
Zie je de auto? Ja, ik zie hem.
Zie je het huis? Ja, ik zie het.
Kijk je naar de auto? Ja, ik kijk ernaar.
Kijk je naar de televisie? Ja, ik kijk ernaar.
Maak een zin met ER + voorzetsel.
4. ER als telwoord
Er + een telwoord
Er + een telwoord verwijst naar een of meerdere personen of dingen.
Er + een telwoord verwijst naar personen of dingen die al eerder zijn genoemd.
Er staat altijd voor het telwoord.
Hoeveel kinderen heb jij? Ik heb er twee. Er = kinderen
Hebben jullie een auto? Nee, wij hebben er geen. Er = auto
Maak een zin met ER met telwoord
Oefening
Opdracht: Lees de zinnen. Bespreek in duo's wat de functie van er is in elke zin.
Kies uit: - er als plaatsaanduiding; - er + een telwoord; - er als voorlopig onderwerp; - er + een voorzetsel
Zijn er nog brieven gekomen?
Heb jij nog een euro? Ik heb er geen.
Wat doe je ermee?
Het ligt erop.
Er staat een boom voor het raam.
minute
second
Oefening - Antwoorden
Opdracht: Lees de zinnen.Bespreek in een duo wat de functie van er is in deze zin.
Poll