1.1 Problemen in de kerk
Welkom!
1.1 Problemen in de kerk
Welkom!
Aan het einde van de les...
Kun je uitleggen wat ketters zijn en hoe de kerk hen bestreed.
Je kunt uitleggen welke kritiek er rond 1500 op de kerk kwam.
Reformatie
Katholieke kerk (1)
Christelijke kerk
Staat onder leiding van de Paus in Rome (vandaar ook wel: Rooms-Katholieke Kerk)
Hiërarchisch: er is een duidelijke leider en indeling van macht
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in het Latijn
Katholieke kerk (2)
Er staan beelden in de kerk
Deze beelden (van bijvoorbeeld heiligen) worden soms ook vereerd
Ook relieken (overblijfselen van heiligen) worden vereerd
Er zijn magische handelingen en rituelen, zoals: wijn/bloed en brood/lichaam
Maarten Luther
Maarten Luther was een leraar en monnik uit Wittenberg, Duitsland. In 1517, na een reis naar Rome, schreef hij over de paus en de Kerk:
Kritiek
Aflaten
De rijkdom en luxe van de kerk.
De wrede bestraffingen van ketters door de inquisitie
Regels (van de paus) waren niet gebaseerd op de bijbel.
Iedereen zou de bijbel moeten kunnen lezen.
Hervormer
Iemand die kritiek heeft op de kerk en deze wil veranderen (hervormen).
Wie strafte de ketters en waarom deden ze dit?
Noem 4 kritiekpunten die Maarten Luther had op de kerk.
Leg uit wie Maarten Luther is en wat hij wilde bereiken.
Werd Luther gezien als een ketter? Leg je antwoord uit.
Reformatie (1)
Betekent hervorming
In dit geval hervorming van de katholieke kerk
Begint aan het einde van de middeleeuwen, in de 15e eeuw
Protesteren tegen de macht en rijkdom (o.a. door aflaten) van de katholieke kerk
Reformatie (2)
Belangrijkste hervormers: Maarten Luther en Johannes Calvijn
In 1517 komt Luther met 95 stellingen (vooral tegen aflaten)
Hij hoopt dat de Paus mee wil denken en de Kerk zal hervormen
Luther wordt echter door de Paus in de ban gedaan
Waarom heeft Luther succes?
Door de uitvinding van de boekdrukkunst kunnen de teksten van Luther snel worden gekopieerd en verspreid.
Luther wordt gesteund én beschermd door machtige Duitse vorsten.
De ideeën (van eenvoud en soberheid) spreken veel arme gelovigen aan.
Veel gelovigen zijn het niet eens met de aflaten: Luther durft er iets van te zeggen.
Reactie
Luther hoopte dat de paus zich bij zijn hervormingen zou aansluiten, maar hij werd uit de kerk gezet.
Karel V wilde dat iedereen in zijn rijk katholiek zou blijven en riep Luther op om zichzelf te verantwoorden tijdens de Rijksdag in Worms
Gevolgen in het Duitse Rijk
Karel V verklaarde Luther vogelvrij, maar hij kreeg bescherming van de hertog van Saksen.
In het Duitse Rijk brak een godsdienstoorlog uit tussen katholieken en protestanten.
1555: Vrede van Augsburg
Gevolgen van de reformatie
Splitsing in de christelijke kerk (1517): ontstaan van de protestantse kerken (ook wel: hervormde- of gereformeerde kerk) naast de katholieke Kerk
Protestantse kerk spreekt veel (arme) mensen in West-Europa aan.
Vervolging van protestanten (ketters)
Maarten Luther (1483-1546)
Duitse monnink die grote moeite had met de aflaten en levensstijl van de geestelijken.
Veel aanhangers in Duitsland.
Johannes Calvijn (1509-1564)
Zwitserse hervormer die vond dat beelden niet in de Kerk thuishoorden.
Veel aanhangers in Nederland
Protestantse kerk
Christelijke kerk
Er is geen duidelijke leider
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in de volkstaal
Geen beelden en/of verering van heiligen en relieken (is afleiding)
Sobere handelingen
Hoewel er grote en kleine verschillen zijn...
...horen beide kerken bij de christelijke godsdienst
Waarom splitste de kerk in tweeën?
Was de splitsing een bedoeld of onbedoeld gevolg? Leg je antwoord uit.
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van heiligen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Sobere handelingen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van relieken
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? De Paus is de leider
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Welke van de stellingen is juist? 1 Toen Luther zijn stellingen bedacht wilde hij een nieuwe kerk beginnen. 2 De Paus wilde wel met Luther praten over zijn ideeën.
Alleen 1 is juist
Alleen 2 is juist
Beide zijn juist
Beide zijn onjuist
Maarten Luther is het niet eens met de grote rijkdommen van de Kerk en de geestelijken. Op welke manier kwam de Kerk aan haar rijkdommen?
Mensen kochten hun zonden af met een aflaat.
Mensen handelden met de Kerk.
De Kerk veroverde rijke gebieden.
Mensen hadden medelijden met Kerk en gaven geld.
→Sleep de onderdelen naar de juiste plek
Protestant
Katholiek
Maarten Luther
De Paus
Aflaten
Bijbel in volkstaal
Latijnse kerkdienst
Sober
Beeldenverering
Reliekenverering
'Kale' kerk
Beelden in de kerk
'Magische' handelingen
Sobere handelingen