De axenroos van Cuvelier
De axenroos van Cuvelier
This item has no instructions
Deel 1
Inleiding
Online vragenlijst
This item has no instructions
Online vragenlijst
We starten deze lessen met een online vragenlijst.
Na het invullen van deze vragenlijst krijg je een overzicht van enkele dieren die we kunnen terugvinden op de axenroos.
Je komt te weten met welke dieren jij de meeste gedragingen deelt.
Je markeert in de resultaten bij de eerste 4 dieren de positieve en overdreven gedragingen waarin jij je kan herkennen.
This item has no instructions
Op welke 4 dieren scoor jij het best in de vragenlijst?
This item has no instructions
Positief
Overdreven
Geef van je vorige 4 dieren telkens 1 positief en 1 overdreven gedrag waarin je je herkent.
This item has no instructions
Deel 2
Theorie axenroos
We bekijken samen wat de axenroos is en welke verschillende onderdelen de axenroos heeft.
This item has no instructions
Een model van Ferdinand Cuvelier
Gedragingen van mensen ordenen
De plaats van de dieren belangrijk
Onderlinge relaties en wisselwerking tussen de dieren ook belangrijk
Sociaalvaardig = alle dieren kunnen gebruiken
Kunnen aanpassen aan ‘de andere’
Afhankelijk van de situatie
1 of meerdere dieren
Positief en overdreven gedrag
Valkuilen
Wat is de axenroos?
This item has no instructions
Sleep het positieve gedrag naar het bijhorende dier.
Weerstaan
Lossen
Volgen
Genieten
Opkijken
Zich tonen
Aanvechten
Houden
Leiden
Zorgen
This item has no instructions
Welk dier ben jij op school?
De bel is gegaan. Iedereen stormt naar buiten, maar jij ziet dat de leraar nog veel materiaal moet opruimen. Je blijft even staan om de banken recht te zetten.
Schildpad
Bever
Poes
Havik
This item has no instructions
Welk dier ben jij op school?
Je zit in de les Engels en je snapt er helemaal niets van.
Je staart uit het raam en hoopt dat de leraar je niet aanspreekt.
Schildpad
Kameel
Poes
Havik
This item has no instructions
Welk dier ben jij op school?
Tijdens de praktijkles zegt een klasgenoot dat je een fout maakt. Jij roept direct: "Bemoei je met je eigen zaken, je bakt er zelf ook niks van!"
Kameel
Wasbeer
Poes
Havik
This item has no instructions
Welk dier ben jij op school?
In de sportles mag jij de teams verdelen voor
het voetbaltoernooi. Je deelt de hesjes uit en vertelt iedereen waar ze moeten staan.
Leeuw
Bever
Poes
Steenbok
This item has no instructions
Valkuilen: overdreven gedrag
Arrogant = dikke nek
Fanatiek = slijmerig doen
Hebzuchtig = veel willen hebben
Ontmoedigd = geen zin om iets te doen
Wantrouwig = niemand vertrouwen
Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?
Bij een groepsopdracht in het praktieklokaal deelt een leerling bevelen uit. "Jij pakt de borstels, jij ruimt dat op en jij gaat nu die emmer vullen!" Als iemand een suggestie doet, snauwt hij: "Ik beslis hier wat er gebeurt, zwijg gewoon."
Pauw
Bever
Leeuw
Steenbok
This item has no instructions
Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?
De leerling krijgt te horen dat hij een taak opnieuw moet doen. In plaats van te vragen wat er mis is, kruipt hij in zijn schulp. Hij zet zijn capuchon op, zegt de rest van de dag geen woord meer en weigert nog naar de leraar te kijken.
Pauw
Poes
Leeuw
Schildpad
This item has no instructions
Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?
Een leerling heeft zijn huiswerk niet gemaakt. Hij probeert de leraar te paaien: "Goh meneer, wat heeft u die leerstof gisteren toch fantastisch uitgelegd! U bent echt de beste leraar van de school." Hij hoopt zo onder zijn straf uit te komen.
Kameel
Poes
Wasbeer
Schildpad
This item has no instructions
Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?
De klas spreekt af om gezamenlijk een toets te boycotten en niets op te schrijven. Een leerling die de leerstof eigenlijk goed kent en wil slagen, durft niet tegen de groep in te gaan. Hij geeft ook een leeg blad af, puur omdat de rest dat doet.
Kameel
Poes
Wasbeer
Schildpad
This item has no instructions
Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?
Twee klasgenoten staan in de gang zachtjes te praten. Een leerling loopt voorbij en denkt direct: "Die lachen mij uit. Ik weet zeker dat ze een plannetje tegen mij smeden." Hij blijft hen boos en achterdochtig aanstaren.
Kameel
Poes
Wasbeer
Havik
This item has no instructions
De 10 dieren op de axenroos
Positief gedrag met klasvoorbeelden
This item has no instructions
De havik
kan goed aangeven wat er fout loopt of niet goed loopt.
zal met zijn kritische blik altijd aankaarten wat onrechtvaardig is.
is daarin vrij rechtuit en durft confrontatie aan te gaan.
Voorbeeld
"Echt waar, jouw deel van de opdracht trekt op niets, we gaan een slecht cijfer krijgen!"
This item has no instructions
De uil
is iemand die zich niet bemoeit met zaken.
kijkt toe, maar houdt zijn mond.
is weleens graag alleen
vertelt niet zoveel over zichzelf.
stelt zich eerder terughoudend op in groep
zal niet altijd hulp vragen.
Voorbeeld
Je luistert aandachtig naar de uitleg over een nieuw onderwerp zonder te praten.
This item has no instructions
De leeuw
is een geboren leider.
weet steeds raad en wijst de weg.
neemt het heft in eigen handen
is goed in richtlijnen geven, voorstellen doen en dingen uitleggen.
Voorbeeld
"Ik neem de leiding bij dit groepswerk, jij doet de tekst en jij de foto's."
This item has no instructions
De bever
is een echte werker en helper.
hecht veel waarde aan vriendschap en leeft met als leuze ‘sharing is caring’.
doet anderen maar al te graag een plezier.
Voorbeeld
Je ziet dat een klasgenoot zijn tekengerief vergeten is en leent jouw set uit.
This item has no instructions
De pauw
laat zich graag zien.
stapt makkelijk naar anderen toe
kan goed aangeven waar hij goed en minder goed in is.
heeft geen probleem met gevoelens of meningen delen met anderen.
Voorbeeld
Je hebt een 9/10 gehaald en loopt trots met je toets rond om het aan iedereen te laten zien.
This item has no instructions
De wasbeer
kan goed luisteren
toont veel waardering.
aanschouwt situaties vaak heel aandachtig
kan zijn aandacht goed verdelen.
Voorbeeld
"Amai, heb jij die presentatie zelf gemaakt? Dat ziet er echt super professioneel uit!"
This item has no instructions
De poes
is een echte genieter.
durft zowel hulp vragen als hulp aannemen wanneer die aangeboden wordt.
is een dankbaar dier.
Voorbeeld
De leraar geeft je een compliment over je project en je zegt stralend: "Dankjewel!"
This item has no instructions
De kameel
is een volgzaam dier.
gehoorzaamt en voert al zijn taakjes uit zonder te zeuren.
voert altijd een gegeven opdracht uit, maar durft ook uitleg, raad of informatie vragen.
Voorbeeld
De instructie is: "Sla je boek open op pag. 40," en je doet dit meteen.
This item has no instructions
De schildpad
is een onzeker dier dat twijfelt
trekt zich soms kwetsbaar terug in zijn schild.
durft wel altijd aan te geven wanneer hij zich bang voelt of er iets niet lukt.
Voorbeeld
Het is veel te druk in de refter, dus je zet je even apart met je oortjes in.
This item has no instructions
De steenbok
laat geen mensen dicht bij hem toe.
weerstaat aan de eisen van anderen
zal hulp geven weigeren voor taken waarvan hij denkt dat anderen het wel zelf zullen kunnen.
laat zich niets opdringen.
Voorbeeld
De leraar vraagt je iets te doen wat je onrechtvaardig vindt en je zegt kordaat: "Nee."
This item has no instructions
Kwartetspel dieren
This item has no instructions
De relatiewijzen
Conflictzone (tegen) = als er iets aangevochten of weerstaan wordt.
Afzonderingszone (uiteen) = als iemand zich in het houden, lossen of ondergaan bevindt. Interactie tegengaan waardoor afstand vergroot.
Harmoniezone (samen) = als de één iets aanbiedt en de ander het aanneemt of als de één iets vraagt en de ander het geeft.
This item has no instructions
De relatiewijzen
Een havik en steenbok zijn uit op conflict in interactie met anderen.
De schildpad en uil zullen zich meer onthouden of afzijdig houden wanneer ze in interactie treden met anderen.
Tussen de leeuw, bever, pauw, wasbeer, poes en kameel zou er een harmonische uitwisseling moeten zijn.
This item has no instructions
Deel 3
Praktische oefeningen
Casus
De gouden mix
Rollenspelen
This item has no instructions
Casus: herken de dieren
Op de volgende slide zie je een situatie met verschillende leerlingen.
Je leest de situatie en zoekt voor elke leerling het juiste dier.
Je schrijft de verschillende leerlingen op met daarachter hun dier.
Bijvoorbeeld
Erika: uil
Rik: ...
Greta: ...
Willeke: ...
Pieter: ...
This item has no instructions
Erika komt naar school met een zak snoep. Tijdens de pauze biedt ze die aan aan haar klasgenootjes. Ze zou hem natuurlijk ook voor zichzelf kunnen houden. Rik neemt het aangeboden snoep aan en bedankt ervoor, maar Greta neemt het niet aan, ze weigert omdat ze het snoep niet lust. Willeke twijfelt of zij het al dan niet zal aannemen. Pieter reageert nog anders. Zijn kritiek luidt: "snoepen is ongezond".
This item has no instructions
De 'gouden mix' op school
Geen enkel dier is 'slecht', maar je moet kunnen wisselen.
Bijvoorbeeld: een goede leerling is soms een kameel (instructies volgen), soms een leeuw (initiatief nemen) en soms een bever (medeleerlingen helpen).
Op de volgende slide is het de bedoeling dat je nadenkt over welke 3 dieren je het meest nodig hebt binnen je studierichting.
This item has no instructions
"Welke 3 dieren heb je het meest nodig in jouw specifieke studierichting (zowe of orlo)? Vertel ook waarom je deze dieren kiest”.
This item has no instructions
Rollenspelen: actie - reactie
In de Axenroos roept gedrag vaak een tegenreactie op.
Bijvoorbeeld:
Leeuw (leiden) roept vaak kameel (volgen) op.
Havik (aanvallen) roept vaak steenbok (verzet) of schildpad (terugtrekken) op.
This item has no instructions
Rollenspelen: verloop
Vorm duo's.
Je krijgt een situatie van de LK.
Spreek af wie welke rol speelt. Je zegt nog niet welk dier je bent.
Let op je houding! Bv: een leeuw staat rechtop, een schildpad maakt zich klein.
Speel variant A (negatief): voel wat deze situatie met jou doet.
Speel variant B (positief): voel wat deze situatie met jou doet.
Korte nabespreking na elke situatie:
- Welke dieren werden er gespeeld?
- In welke zones bevinden we ons?
- Welke kenmerken van deze dieren herken je in de situatie?
- Zijn er valkuilen?
- …
Bookwidget invullen
This item has no instructions
Rollenspelen: situaties
Er zijn 3 situaties:
Situatie 1: de rommelige werkbank
Tijdens de praktijkles moet er opgeruimd worden. Persoon A (de controleur) ziet dat persoon B (de sloddervos) zijn materiaal niet heeft weggelegd.
Situatie 2: de lastige groepsopdracht
Een groepje van twee moet een presentatie maken. Persoon A heeft alles al beslist zonder te overleggen.
Situatie 3: hulp nodig?
Persoon B zit te sukkelen met een opdracht. Persoon A komt erbij staan.
Geen enkel dier is verboden. Leg uit dat een Havik soms nodig is (bijvoorbeeld als iemand gepest wordt en je moet ingrijpen), maar dat je niet altijd een Havik moet zijn.
Rollenspelen: nabespreking
Wie vond het moeilijk om zijn/haar dier te spelen? Waarom?
In welk dier uit de situaties herken je jezelf het meest?
Leg uit hoe de situaties veranderen als we het dier bij variant B aanpassen.
Ben jij soms ook verschillende dieren in een situatie? Leg uit.
Denk je dat je soms een dier bent, terwijl je liever een ander dier had willen zijn? Leg uit.
This item has no instructions
Deel 4
Creatieve opdracht
Mijn persoonlijke axen-totem
This item has no instructions
Mijn persoonlijke axen-totem
Jullie maken een visueel werkstuk met klei waarin je 2 axen dieren gaat afbeelden.
De inhoud van de opdracht
De kern: welk dier ben jij meestal op school? Waarom?
De uitdaging: welk dier vind je erg moeilijk om te zijn op school? (Bijv. de Pauw: "ik durf niet goed te tonen wat ik kan"). Waarom?
Presentatie: aan het einde van de opdracht stelt iedereen zijn 'totem' kort voor aan de klas. De focus ligt hierbij op zelfreflectie: "Ik ben een echte kameel (volger), maar ik wil dit jaar leren om vaker de leeuw (trekker) te zijn bij groepswerken." Je schrijft deze reflectie kort op.
Je krijgt punten op deze opdracht via een bookwidget.
This item has no instructions
This item has no instructions
Bronnen
Ferdinand Cuvelier: De psycholoog en grondlegger van het model.
Methodiek 'De Stad van Axen': Het officiële systeem waarbij gedragsposities aan de 10 dieren zijn gekoppeld.
Leefsleutels / De Link: Vlaamse onderwijsmethodieken die de Axenroos vertalen naar sociale vaardigheden voor jongeren.
Vakoverschrijdende Eindtermen (Vlaanderen): Specifiek de eindtermen rond 'Sociale Vaardigheden' en 'Communicatief Vermogen' voor de 2de graad secundair onderwijs.
Ervaringsgericht Leren (Kolb)
https://depapaver.be/info/axenroos (afbeelding roos)
http://educatie2.cdokortrijk.be/EDUCATIESITE/PAV/communicatie/Axenroos.pdf
https://chiro.be/dubbelpunt/leiding-evalueren-met-de-dieren-van-de-axenroos
https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/axenroos-cuvelier/
https://jufhanneblog.wordpress.com/2016/03/17/de-axenroos-in-actie/
https://assessmentoefenen.nl/assessment-begrippen/wat-is-een-rollenspel/
https://www.amazon.com.be/-/nl/Coco-Papaya-Indiase-massief-adelaar/dp/B0C7HHBNNP
https://www.amazon.nl/Houten-Geschilderde-Eagle-Totem-Spread/dp/B00GMQX3BO
This item has no instructions