H1 - IJs: Soorten en eigenschappen NLT IJs en Klimaat

NLT Module

IJs en Klimaat 

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

1 / 55
next
Slide 1: Slide
New lesson editorAardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

This lesson contains 55 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

NLT Module

IJs en Klimaat 

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

This item has no instructions

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

Na deze les weet je:

- Welke fysische en chemische eigenschappen ijs heeft.

- Welke soorten ijs er op aarde zijn + hoe deze ontstaan. 

This item has no instructions

Ijs is dus:

  • bevroren water

  • de vaste vorm van water.

  • gestold water

This item has no instructions

Waar komt iets op aarde voor --> verschillende sferen ?

In welke sfeer/sferen zit ijs?

This item has no instructions

Cryosfeer

Naast atmosfeer, lithosfeer, biosfeer, hydrosfeer…. 


Al het ijs op de wereld = cryosfeer 

  1. Zeeijs 

  2. IJskappen op land (landijs)

  3. IJs in de bodem (permafrost)

  4. IJs in de atmosfeer



This item has no instructions

Zee-ijs

  • Zee-ijs = Bevroren zeewater

  • Omstandigheden: Zeewater lange tijd onder de -1,8°C.

  • Waar?: In polaire gebieden (noordpool, Antartica)

This item has no instructions

Pancake icebegin stadium van zee-ijs

kan op twee manieren gevormd worden: 

1. ofwel op water dat bedekt is met een zekere mate aan vergruisd ijs; dan wel, 

2. door het breken van pakijs in bewegende omstandigheden.

Pakijs = Aan elkaar gevroren ijsschotsen

Drijfijs = los drijvende stukken ijs (door wind, golven losgeslagen pakijs)

Vormen van zee-ijs

This item has no instructions

Landijs

This item has no instructions

Landijs en zee-ijs

LANDIJS, ontstaat:

  1. Sneeuw/ijs die in de winter is gevallen en de zomer overleeft

  2. Laag eeuwige sneeuw op land--> die tot ijs is samen-geperst.


ZEE-IJS

  • Bevroren zeewater.

This item has no instructions

Ontstaan landijs

  • Sneeuw bestaat voor 90% uit lucht!, Dat heeft een isolerende werking

  • Als sneeuw niet wegsmelt --> Inklinking
    --> wegdrukken lucht

  • Bij meerjarig sneeuw die is ingedrukt ontstaat: Firn

  • Verdere druk --> luchtbellen worden afgesloten (en ingesloten in het ijs) --> gletsjerijs





door INKLINKING

This item has no instructions

Landijs en drijfijs 

This item has no instructions

  • Landijs

  • Zee-ijs (specifiek:drijfijs)

  • Drijfijs (is een vorm van zee-ijs)

Welke soorten ijs zie je hier?

Kies uit: zee-ijs, landijs, drijfijs

This item has no instructions

Landijs en zeeijs

LANDIJS





ZEE-IJS


This item has no instructions

Gletsjers - IJs"rivieren"

This item has no instructions

Gletsjers - IJs"rivieren"

This item has no instructions

Buer glacier in Noorwegen

This item has no instructions

Ijs op Antartica

Ijsstroomsnelheid op Antartica

This item has no instructions

Vroeger ...

... en nu!

Zoek de verschillen!

This item has no instructions

landijs                             zee-ijs

This item has no instructions

Zee-ijs

Landijs

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Smelten van ijs: 

Verschil effect zeespiegelstijging tussen landijs en zee-ijs

This item has no instructions

This item has no instructions

We maken bij het smelten van ijs onderscheid tussen smeltend zee-ijs en landijs. Waarom maken we dit onderscheid?

This item has no instructions

Het meeste landijs vinden we vooral bij de

A

Noordpool

B

Zuidpool

C


D


This item has no instructions

Het meeste zee-ijs vinden we vooral bij de

A

Noordpool

B

Zuidpool

C


D


This item has no instructions

Zee-ijs

Bij smelten = Geen directe gevolgen voor zeespiegelstijging



Land-ijs

Bij smelten = Zeespiegel stijgt

This item has no instructions

Zee-ijs Noordpool

Oppervlak: 

Zomer 6.000.000 km2, 

winter 15.000.000 km2


Elk decennium 3,8% minder zee-ijs qua oppervlak, op het eind van de zomer zelfs een daling van 11% per decennium!


1,8 meter dunner in de winter, tussen 1978 en 2008



Zee-ijs Zuidpool

Oppervlak: 

Zomer 3.000.000 km2, 

winter 18.000.000 km2: Weinig ijs dat meerdere jaren bestaat


 

(let op: Anders dan ijsplateau, waar landijs de zee in glijdt; dat kan erg dik zijn (tot 1 km!)

Oppervlak gemiddeld gegroeid met 1,5%, maar grote regionale verschillen!


Kortom: jonger, dunner, zouter en meer beweeglijk.

Nog niet goed bestudeerd door wetenschappers


This item has no instructions

This item has no instructions

Landijs Antarctica

Antarctica: Tegenover Arctis (Noordpool)


  • Koudste gebied op aarde:
    Ooit gemeten: -90°C.
    Gem. zomer: -5 tot +5°C.
    Gem. winter: -30 tot -15°C.

  • Circa 90% van al het landijs ligt hier opgeslagen 

  • Circa 60% van het zoetwater op aarde

  • Oppervlak van 13.660.000 km2

  • Bij volledig afsmelten; zeespiegelstijging van 58 meter





Bron: https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/hoeveel-dragen-gletsjers-bij-aan-zeespiegelstijging 

This item has no instructions

Landijs Groenland

Samen met Antarctica 99% van het landijs (90% Antartica + 9% Groenland)


Bij volledige afsmelting van Groenland: zeespiegel 7,5 meter hoger


Al het ijs/gletsjers/permanente sneeuw over hele aarde = 69% zoetwater.



This item has no instructions

Dan nu - 

wat bonus info

This item has no instructions

Water op Mars?

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Vraagje. 

Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn?

Geef twee redenen.

This item has no instructions

Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn? Geef twee redenen.

1. de lage atmosferische druk en 2. de lage temperatuur












This item has no instructions

This item has no instructions

Vraagje. 

Hoe komt Mars dan aan de volgende afzettingen van sedimenten? 

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Conclusie over water op Mars

- In het verleden heeft er vloeibaar water op Mars gestroomd.

- Op dit moment is er geen vloeibaar water

- Sumblimatie van CO2 ijs zorgt nu voor transport van sedimenten op Mars











This item has no instructions

Volgende hoofdstukken:

H. 2: De invloed van ijs op het klimaat 

H. 3: IJs als klimaatarchief 

H. 4: IJs en klimaatverandering, de huidige situatie  

H. 5: IJs en klimaatverandering, de toekomst 

Volgende les

Hoofdstuk 2

- Hoe ontstaan ijstijden eigenlijk?

This item has no instructions

Rest van deze les:

  1. Heb je al een groepje + onderwerp gemaild/ingeleverd in Classroom voor de eindopdracht (artikel)? (zie Classroom), deadline is morgen 23:59

  2. Bekijk de theorie en:
    - maak een samenvatting van de theorie
    - maak de opdrachten van Hoofdstuk 1 (antwoorden staan in Classroom)

This item has no instructions