4.3 Wil ik duurzaam leven

• New lesson editor

Wil ik duurzaam leven?

Open met de kern van de les: duurzaam leven gaat over keuzes nu die de wereld ook later leefbaar houden.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe mensen duurzaam leven en waarom mensen daar wel of niet voor kiezen.

De gegeven doelen zijn samengebracht in één leerlingvriendelijk lesdoel dat past bij de hele les.

Waarom zouden mensen duurzaam willen leven?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis te activeren. Verwachte richtingen: toekomst, milieu, dieren, eerlijke handel, minder schade, leefbare wereld.

Wat is duurzaam leven?

Duurzaam leven betekent dat je zo leeft dat de wereld leefbaar blijft.

Je probeert zo min mogelijk schade te veroorzaken aan mensen, dieren en milieu.

Het gaat niet alleen om nu, maar ook om de toekomst.

Waarom kiezen mensen daarvoor?

Mensen vinden duurzaamheid belangrijk omdat ze willen bijdragen aan:

• een eerlijke behandeling van mensen

• een beter leven voor dieren

• minder schade aan natuur en milieu

Koppel dit aan de voorkennisvraag uit het lesplan: waarom zouden mensen duurzaam leven?

Leefbaar nu én later

Als je duurzaamheid belangrijk vindt, kijk je verder dan je eigen gemak van dit moment.

Je denkt na over de gevolgen van je keuzes voor andere mensen, voor dieren en voor de aarde. Duurzaam leven gaat dus over verantwoord omgaan met de toekomst.

Wat hoort het best bij duurzaam leven?

A

Alleen aan nu denken

B

Zo goedkoop mogelijk leven

C

Leefbaar nu én later

D

Vooral gemak kiezen

Toetst de kern van slides 2-4: duurzaam leven gaat over leefbaarheid in de toekomst, niet alleen over prijs of gemak.

Maak de samenvatting compleet

Duurzaam leven betekent dat de wereld leefbaar blijft. Je probeert zo min mogelijk schade te veroorzaken aan mensen, dieren en milieu. Het gaat niet alleen om nu, maar ook om de toekomst.

leefbaar blijft

mensen

toekomst

winst

dieren

verleden

gemak

De drie invulwoorden zijn de dragende begrippen uit de eerste uitleg: leefbaar blijft, mensen, toekomst.

Waar let je op?

Bij duurzaam leven letten mensen vooral op drie dingen:

• eerlijke handel

• dierenwelzijn

• milieu

Deze drie onderwerpen helpen om bewuste keuzes te maken bij kopen, eten en gebruiken.

Deze slide kondigt de drie vaste onderdelen aan die in de volgende slides worden uitgewerkt.

Eerlijke handel

Waar let je op?

Je koopt liever geen producten waarvan je weet dat er sprake is van:

• kinderarbeid

• uitbuiting van personeel

• oneerlijke betaling

Mensen krijgen een goede beloning voor hun werk.

Dit noem je ook wel fair trade.

Wat houdt het in?

Leg uit dat eerlijke handel vooral gaat over de omstandigheden waarin producten worden gemaakt.

Eerlijke handel in keuzes

Duurzaam leven betekent ook dat je nadenkt over wie iets heeft gemaakt.

Een product is niet alleen goedkoop of mooi; het moet ook op een eerlijke manier gemaakt zijn.

Waar gaat fair trade over?

A

Dieren goed verzorgen

B

Mensen eerlijk betalen

C

Afval opnieuw gebruiken

D

Minder water gebruiken

Controleert begrip van eerlijke handel op slides 5-7. Afleiders komen uit de andere twee onderdelen: dierenwelzijn en milieu.

Waarom let iemand op eerlijke handel?

Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: kinderarbeid vermijden, uitbuiting voorkomen, eerlijke betaling belangrijk vinden, nadenken over wie het product heeft gemaakt.

Dierenwelzijn

Waar let je op?

Je kunt kiezen voor:

• minder vlees eten

• biologisch vlees

• geen vlees uit de bio-industrie

• helemaal geen vlees

Wat houdt het in?

Boeren zorgen ervoor dat dieren een zo goed mogelijk leven hebben.

Houd het bij de burgerschapskant: keuzes maken vanuit zorg voor dieren en verantwoordelijkheid.

Duurzaam omgaan met dieren

Wie duurzaam leeft, let op hoe dieren behandeld worden.

Daarom kiezen sommige mensen bewust anders bij het kopen of eten van dierlijke producten.

Welke keuze past bij dierenwelzijn?

A

Meer plastic kopen

B

Afval niet scheiden

C

Minder vlees eten

D

Langer douchen

Toetst of leerlingen dierenwelzijn kunnen koppelen aan concrete keuzes uit slides 8-9.

Vul de juiste woorden in

Bij dierenwelzijn zorg je dat dieren een zo goed mogelijk leven hebben. Daarom kiezen sommige mensen voor biologisch vlees of eten ze minder vlees.

dierenwelzijn

leven

biologisch vlees

milieu

afval

fair trade

water

Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit de slides over dierenwelzijn.

Milieu

Wat houdt het in?

Het milieu is de omgeving waarin we leven.

Waar let je op?

Je gaat zorgvuldig om met grondstoffen en afval:

• afval scheiden

• recyclen

• zuinig omgaan met energie

• zuinig omgaan met water

Benadruk dat dit vaak de meest zichtbare vorm van duurzaam gedrag is in het dagelijks leven.

Milieu in het dagelijks leven

Veel duurzame keuzes zijn kleine gewoontes.

Door minder te verspillen en bewuster om te gaan met energie, water en afval kun je elke dag iets bijdragen.

Welke keuze helpt het milieu direct?

A

Kinderarbeid stoppen

B

Biologisch vlees eten

C

Afval scheiden

D

Meer spullen kopen

Toetst het onderscheid tussen milieu en de andere twee thema’s op slides 10-11.

Maak de tekst af

Het milieu is de omgeving waarin we leven. Je kunt duurzaam omgaan met afval door te recyclen en door zuinig om te gaan met energie en water.

milieu

recyclen

energie

dierenwelzijn

eerlijke handel

personeel

vlees

Verankert de kernwoorden milieu, recyclen en energie uit de dagelijkse voorbeelden.

Duurzame keuzes zijn niet altijd makkelijk

Duurzame producten zijn vaak duurder dan andere producten.

Duurzaam gedrag kost soms ook meer moeite. Je moet er bewust op letten en soms andere keuzes maken dan je gewend bent.

Hier begint het spanningspunt van de les: mensen vinden duurzaamheid belangrijk, maar handelen niet altijd duurzaam.

Waarom leven mensen niet duurzaam?

Mensen kiezen niet altijd voor duurzaamheid, bijvoorbeeld omdat:

• duurzame producten meer kosten

• duurzaam gedrag extra tijd of moeite vraagt

• gemak soms belangrijker voelt dan lange termijn

• mensen niet altijd weten welke keuze duurzaam is

De laatste bullet is een voorzichtige afleiding vanuit 'waar let je op'; gebruik die alleen als herkenbaar voorbeeld, zonder nieuwe theorie toe te voegen.

Toch wordt het steeds belangrijker

Ondanks de nadelen vinden veel winkels en consumenten duurzaam leven steeds belangrijker.

Duurzaamheid speelt dus een grotere rol in wat mensen kopen en hoe ze willen leven.

Laat zien dat duurzaamheid niet alleen een persoonlijke keuze is, maar ook terugkomt in de samenleving en in winkels.

Samenvatting

Duurzaam leven betekent rekening houden met:

• mensen via eerlijke handel

• dieren via dierenwelzijn

• milieu via zuinig en zorgvuldig gedrag

Mensen willen dit vaak wel, maar prijs en moeite maken het niet altijd eenvoudig.

Gebruik deze slide om de centrale vraag af te ronden: waarom zouden mensen duurzaam leven, en waarom doen ze dat niet altijd?

Waarom kiezen mensen soms niet duurzaam?

A

Het is altijd verboden

B

Het kost nooit moeite

C

Het is vaak duurder

D

Het helpt dieren niet

Gebaseerd op slides 12-14: prijs en moeite zijn belangrijke drempels. Andere opties zijn onjuist of te stellig.

Wat maakt duurzaam kiezen het vaakst lastig?

1

Prijs

2

Moeite

3

Onwetendheid

4

Gemak

Noem één reden waarom duurzaam leven lastig kan zijn.

Bespreek antwoorden als: omdat het duurder is, meer moeite kost, mensen voor gemak kiezen of niet weten wat duurzaam is. Laat leerlingen voorbeelden geven uit hun eigen leven.

Wat is één ding dat jij vandaag hebt geleerd?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht uit de les verwoorden.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectievraag over leerproces. Mogelijke reacties: voorbeelden, schema met drie onderdelen, klassengesprek, invuloefeningen.

Begrippen

duurzaam leven - leven op een manier die zo min mogelijk schade veroorzaakt voor mens, dier en milieu

leefbaar - geschikt om prettig en veilig in te leven, nu en in de toekomst

eerlijke handel - handel waarbij mensen goed worden beloond voor hun werk

fair trade - een andere naam voor eerlijke handel

dierenwelzijn - zorgen dat dieren een zo goed mogelijk leven hebben

milieu - de omgeving waarin we leven

recyclen - afval opnieuw gebruiken om er nieuwe producten van te maken