LICHT
Aansluiting op het curriculum
- Domein kunst en cultuur: kerndoel 50
- Tehatex: domein A1 (beschrijven, onderzoeken en interpreteren)
- Kunst algemeen: vormgeving (beeldaspecten)
Benodigde materialen
- Voor de clair-obscur opdracht hebben de leerlingen een camera/mobiel nodig.
- Voor de twee schetsopdrachten hebben de leerlingen papier en een schetspotlood nodig.
Differentiatie
- De schetsopdrachten kunnen worden uitgebreid door leerlingen te laten schilderen in plaats van schetsen. Houd dan rekening met een lesduur van minstens 60 minuten.
- De les kan worden ingekort door alleen de oefeningen te doen, of deze juist weg te laten.
LICHT
Het beeldaspect 'licht' gaat over de werking van licht op 2d en 3d vormen.
Kreupelhout, 1889.
LICHTBRON
Licht het begrip 'lichtbron' toe of klik op de hotspot voor de definitie.
Leg zo nodig het verschil tussen 'natuurlijk licht' en 'kunstlicht' uit.
Vraag vervolgens waar Vincent 'kunstlicht' en waar hij 'natuurlijk licht' gebruikte. De antwoorden staan in de hotspots.
De oogst, 1888
De aardappeleters, 1885
Voordat Vincent aan De aardappeleters begon, twijfelde hij of hij ze in daglicht of 's avonds zou verbeelden. Hij koos voor de avond en daarmee voor een olielamp.
Ga naar de volgende slide voor de 'leerlingen vraag'.
Wat is het effect van de olielamp?
This item has no instructions
LICHTRICHTING
Licht het begrip 'lichtrichting' toe of klik op de hotspot voor de definitie.
Vraag de leerlingen waar zij denken dat het licht hier vandaan komt en waarom.
Leg zo nodig de begrippen 'tegenlicht' en 'meelicht' uit. Vraag vervolgens waar Vincent 'meelicht' en waar hij 'tegenlicht' gebruikte.
Tip: de lichtrichting kan worden aangewezen door gebruik van het potlood in de onderbalk.
De zaaier, 1888
Portret van Joseph Roulin, 1889, Kröller-Müller Museum, Otterlo
Wat is het grootste verschil tussen mee- en tegenlicht?
This item has no instructions
Leg zo nodig de begrippen 'zijlicht' en 'strijklicht' uit. Vraag vervolgens waar Vincent 'zijlicht' en waar hij 'strijklicht' gebruikte. De antwoorden staan in de hotspots.
Detail van Kop van een skelet met brandende sigaret, 1886
Naaiende vrouw, 1885
Kan strijklicht ook zijlicht zijn?
This item has no instructions
Vraag de leerlingen waar het licht hier vandaan komt.
Boulevard de Clichy, 1887
Schets 1: Stilleven
Teken binnen 5 minuten een stilleven met:
- Kunstlicht
- Strijklicht
minute
second
Geef de leerlingen 5 minuten de tijd om te schetsen. Klik op de timer om de tijd te starten.
Bespreek na 5 minuten de schetsen met de leerlingen. Zorg dat ze hun schets bewaren. Hier gaan ze namelijk later in de les aan verder.
LICHT-DONKER CONTRAST
Licht het begrip 'licht-donker contrast' toe of klik op de hotspot voor de definitie.
Bespreek de verschillende lichtcontrasten in het schilderij.
Vraag de leerlingen waar Vincent vooral een groot licht-donker contrast gebruikte en waar hij juist vooral een klein licht-donker contrast toepaste.
Montmartre: molens en moestuinen, 1887
Schoenen, 1886
Leg uit: In dit zelfportret is ook sprake van een groot licht-donkercontrast. Dit heet: clair-obscur.
Zelfportret met vilthoed, 1886-1887
Maak binnen 1 minuut een dramatische foto met
clair-obscur.
minute
second
Geef de leerlingen 1 minuut de tijd om een foto met clair-obscur effect te maken. Bijvoorbeeld een selfie. Klik op de stopwatch om de tijd te starten.
Bespreek vervolgens de resultaten.
Deel je foto met clair-obscure.
This item has no instructions
SCHADUW
Licht het begrip 'schaduw' toe of klik op de hotspot voor de definitie.
Vraag eventueel: hoe noem je de schaduw die Vincent in dit werk gebruikte? (antwoord: slagschaduw)
Leg zo nodig de begrippen 'slagschaduw' en 'eigen schaduw' uit. Vraag dan waar Vincent 'slagschaduw' en waar hij 'eigen schaduw' gebruikte.
Bierpullen, 1885
De schilder op de weg naar Tarascon, 1888, vernietigd in de Tweede Wereldoorlog
Klik op het icoon voor een citaat van Vincent over dit schilderij.
Landschap bij avondschemering, 1889.
Hoe noem je het effect dat Vincent beschreef?
This item has no instructions
Verder met schets 1.
Voeg toe:
- Een klein licht-donkercontrast
- Slagschaduw
- Eigenschaduw
minute
second
Geef de leerlingen 3 minuten om aan hun schets verder te werken.
Bespreek vervolgens de resultaten.
SAMENVATTING
This item has no instructions
Lichtbron:
Lichtrichting:
Lichtcontrast:
Schaduw:
natuurlijk en onnatuurlijk
tegenlicht, meelicht, zijlicht, strijklicht, diffuuslicht
groot contrast, klein contrast en clair-obscur
eigen schaduw, slagschaduw en silhouet
Loop eventueel het overzicht van de besproken begrippen door.
OEFENEN
Op de volgende slides volgen een aantal oefeningen.
- Wat is de lichtrichting?
- Wat voor schaduw zie je hier?
Klik op de hotspots voor de antwoorden.
Cafétafel met absint, 1887.
- Wat is de lichtbron?
- Welk lichtcontrast gebruikte Vincent?
De sterrennacht, 1889, Museum of Modern Art, New York.
- Wat is de lichtbron?
- Wat voor schaduw zie je?
Veld met irissen bij Arles, 1888.
- Welk lichtcontrast gebruikte Vincent?
- Waarom deed hij dat, volgens jou?
Lees eerst het citaat onder het icoon met de envelop.
De aardappeleters, 1885.
Schets 2: portret
Maak binnen 5 minuten een portret met:
- natuurlijk licht
- een silhouet
minute
second
Geef de leerlingen 5 minuten de tijd om de opdracht te doen. Klik op de stopwatch om de tijd te starten.
Bespreek na 5 minuten de schetsen met de leerlingen en rond de les af.