3. Machtsuitbreiding en verzet (1870-1942)

1 / 37
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo g, t, mavoLeerjaar 3,4

This lesson contains 37 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

De koloniale relatie tussen Nederland en Indonesië



3. Machtsuitbreiding en verzet (1870-1942)








Machtsuitbreiding en verzet: 1870-1942

Leerdoel

Je kan uitleggen wat de vrije economie betekende voor ondernemers en contractarbeiders


Je kan uitleggen waarom de Ethische politiek werd ingevoerd en wat deze inhield

Cultuurstelsel

  • 1/5e van je grond gebruiken voor cultuurproducten( koffie, thee, tabak)

  • Herendiensten

  • Hongersnoden

  • Cultuurprocenten


  • Kritiek:

  • Multatuli schrijft het boek Max Havelaar over de uitbuiting en onderdukking van Javaanse Boeren

  • Liberalen vinden dat de overheid zich te veel met de economie bemoeit

  • 1870 afschaffing cultuurstelsel.

Ondernemers in Indië (1)


  • Liberalen willen niet dat de overheid zich met de economie bemoeit


  • Steeds meer wetten maken vrij ondernemerschap mogelijk: Mijnwet (1850), Agrarische wet (1870), Suikerwet (1871)

  • Vrije arbeid

Ondernemers in Indië (2)



  • Steeds meer Europese ondernemers gaan naar Indië


  • Niet alleen op Java en Sumatra maar ook in de Buitengewesten

🏵
🌴
🌴
🌴
🕳
🌴
🕳
🛢
🛢
🛢
☕️
⚽️
🌴
🍚
🍚
🍚
🍚
🖇
🖇
🚬
🌴
🚬
🏵
🌴
🛢
🌴
🌴
☕️
🛢
🌴
🍭
🏵
🏵
☕️
🌴
🚬
🛢
🍭
🕳
⚽️
🍚
🖇
🍵
🍵
🍵

Werken op de plantages

  • Plantages hebben arbeiders nodig


  • Vaak te weinig arbeiders (gebieden dunbevolkt)


  • Arbeiders worden voornamelijk uit China gehaald


  • Deze contractarbeiders worden koelies genoemd

Behandeling van de koelies

  • Werken keihard voor een laag loon


  • Koelies worden zeer slecht behandeld (lijfstraffen)


  • Opstanden worden keihard neergeslagen

Aan de slag!


Je werkt in tweetallen


Fluisteren/ zacht praten


Iedereen moet straks tijdens de bespreking een antwoord kunnen geven.




20

minute

00

second

Nederlands Imperialisme (1)

  • Nederlandse versie van het modern imperialisme


  • Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) beschermt plantage-eigenaren


  • Begint met de harde acties na aanvallen op KNIL


Nederlands Imperialisme (2)


  • In 1910: heel Nederlands-Indië in bezit van Nederland

Tijdens het Cultuurstelsel (1830-1870) moesten de Javaanse boeren producten aan Nederland leveren. Welke producten waren dat?

A

aardappels en vlees

B

specerijen

C

brood en groente

D

koffie en suiker

Tijdens het Cultuurstelsel kregen de Javaanse vorsten geld van het Nederlandse bestuur. Dit geld noemen we:

A

batig slot

B

plantloon

C

cultuurprocenten

D

pacht

De Javaanse vorsten dwongen de boeren meer te verbouwen dan eigenlijk verplicht was. Dit leverde de vorsten extra geld op. De stelling is:

A

goed

B

fout

C


D


Wat was voor Nederland een reden om rond 1870 zijn grondgebied in Indonesië uit te breiden?

A

Nederland wilde de slavenhandel uitbreiden.

B

Nederland wilde er gevangenen naar toe kunnen sturen.

C

Nederland wilde het Cultuurstelsel uitbreiden.

D

Nederland wilde meer macht en aanzien krijgen in de wereld.

Waarom betrokken de Nederlandse bestuurders de Indonesische adel bij het bestuur van Java?

A

Omdat de Indonesische adel bij de verkiezingen inspraak eiste in het bestuur

B

Omdat de Indonesische bevolking beter luisterde naar de eigen Indonesische vorsten dan naar de Nederlandse bestuurders

C

Omdat de Nederlandse bestuurders zich hielden aan een oud verdrag waarin inspraak van de adel was vastgelegd

D


Na de afschaffing van het Cultuurstelsel kwamen er meer particuliere ondernemingen in Indonesië. Op deze ondernemingen ontstond een tekort aan arbeidskrachten. Op welke wijze werd dat tekort aan arbeidskrachten opgelost?

A

Door het aannemen van blanke Europeanen

B

Door het inhuren van contractarbeiders (koelies)

C

Door het kopen van slaven

D


Waarom leidde het Cultuurstelsel tot hongersnoden? Omdat de boeren

A

minder geld gingen verdienen.

B

steeds minder zin kregen om te werken.

C

veel producten voor de export moesten leveren

D


Een groep leden van de Tweede Kamer vond halverwege de 19e eeuw dat de Nederlandse regering moest stoppen met het Cultuurstelsel. Deze groep wilde dat zelfstandige ondernemers een bedrijf in Indonesië konden beginnen. Hoe noemen we deze groep?

A

liberalen

B

communisten

C

socialisten

D

confessionelen

Text

Nationalisme

Mensen zijn trots op hun eigen land volk en cultuur

Ethische politiek

  • Ontstaat rond 1900 in Nederland


  • Nederland wil iets terugdoen voor de Indonesische bevolking (Ereschuld)


  • Beschaving en cultuur bij brengen

De Ethische politiek bestond uit:

  • Verbetering van het onderwijs in Nederlands-Indië


  • Irregatie aanleggen voor betere oogsten


  • Verbetering gezondheidszorg

De gevolgen van beter onderwijs

  • Sommige Indonesiërs gingen in Nederland studeren;


  • ..en leren daar over vrijheid en democratie


  • Gevolg: ontstaan nationalisme in Nederlands-Indië


  • Let op: Ook in andere kolonies ontstaat nationalisme

In India, een Britse kolonie, leidde Mahatma Gandhi de onafhankelijkheidsstrijd van de nationalisten. 

Voor de nationalisten in Indonesië een groot voorbeeld voor hun strijd.

Hoe gaat Nederland om met het opkomend nationalisme?

  • Gematigde nationalisten mogen meepraten in de Volksraad (1918)


  • Voorlopig geen onafhankelijkheid (“Duurt nog wel een paar honderd jaar.”)


  • Volksraad stelt niet veel voor: mag alleen advies geven aan de regering

Soekarno


  • Leider van de Partai National Indonesia (PNI)

  • Eisen onafhankelijkheid en weigeren iedere samenwerking met Nederland

  • Werd snel populair vanaf 1927

  • In 1930 gevangen gezet samen met honderden volgers

Aan de slag:


Maken:

blz 23 1,2 a en c, 3

blz 25 5, 6 en 7


Klaar? lezen deel C

De japanse bezetteing

25

minute

00

second

Begrippen uit deze les


  • liberalen

  • Buitengewesten

  • koelies

  • Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) 

  • modern imperialisme

  • Nederlands imperialisme

  • nationalisme

  • Ethische politiek




Personen uit deze les


  • Johannes van Heutsz

  • Mahatma Gandhi)

Jaartallen uit deze les


  • 1873-1904: Atjeh-oorlogen

  • 1870: einde cultuurstelsel

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je in dit hoofdstuk nog niet zo goed hebt begrepen.