WWW: Waarom, waarheen, wanneer?
Over migratie van planten, dieren en mensen
WWW: Waarom, waarheen, wanneer?
Over migratie van planten, dieren en mensen
This item has no instructions
Informatie voor de docent
Benodigdheden
Iconen
Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
Download evt. het werkblad
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
Laptop voor elke leerling
Vooraf
Verdeel de leerlingen in groepjes van 3x2 leerlingen. Zorg voor tekenpapier.
Print vooraf de opdrachtkaartjes. Het werkblad kan ook op het bord getoond worden.
This item has no instructions
This item has no instructions
Leerdoelen
Na deze les...
...kun je voorbeelden van migrerende planten, dieren en mensen noemen.
...kun je oorzaken, obstakels en gevolgen van migratie benoemen.
...kun je overeenkomsten en verschillen tussen migratie van planten, dieren en mensen benoemen.
...heb je kennisgemaakt met enkele studierichtingen met betrekking tot migratie.
This item has no instructions
This item has no instructions
Migratie
Migratie is het verhuizen van een land, streek of plaats naar een andere.
Mensen doen dat.
Vogels ook.
Zelfs planten.
Maar waarom? En waarheen? En wanneer?
Dat ga jij in deze les ontdekken!
This item has no instructions
Wat als?
Wat als...
...er iets rampzaligs gebeurt en je moet morgen je thuis verlaten.
1. Waar ga je heen?
2. Wat neem je mee?
3. Wat ga je het meest missen van wat je niet mee kunt nemen?
Bespreek dit in tweetallen.
Geef je antwoorden in de volgende dia (ieder voor zich).
Doel van deze opdracht is om de leerlingen te betrekken bij het onderwerp. Door dit eerst in tweetallen te bespreken en dan pas in te vullen, komt de gedachtenstroom wellicht wat beter op gang.
Houd de overlegtijd kort.
1
2
3
De antwoorden van de leerlingen verschijnen willekeurig in beeld; sleep ze naar de juiste kolom! Tip: laat de leerlingen een 1 zetten voor antwoorden op de vraag 'waar ga je heen', een 2 voor 'wat neem je mee' en een 3 voor 'wat ga je het meest missen'. Daardoor wordt het slepen een stuk eenvoudiger!
Let op dat het bij 'Dit ga ik missen' gaat om zaken die ze niet mee kunnen nemen (zoals de taal, vrienden, het uitzicht, school (!)).
Vraag
Voor onderzoek naar migratie van bijvoorbeeld vogels zijn zenders nodig. Hoeveel procent van het lichaamsgewicht mag zo'n zendertje wegen?
1,5%
5%
8%
10%
Voor vogels ligt dit percentage erg laag, tussen de 1,5 en 3%, omdat vliegkosten heel hoog zijn. Het dier moet niet (teveel) gehinderd worden door het gewicht van de zender. Voor kleine vogels en bijvoorbeeld vleermuizen en insecten zijn GPS-trackers te zwaar. Nieuw ontwikkelde systemen bieden uitkomst.
Migratie meten
Een vleermuis weegt zo'n 20 gram. Een zendertje mag dan dus 0,30 gram wegen. Dat is ongeveer 15 rijstkorrels. Daar moet een batterijtje en een antennetje bij zitten.
Nieuwe zenders van MOTUS zijn extreem klein (tot 0,16 gram). Gegevens worden opgevangen via een netwerk van geautomatiseerde ontvangstations.
vleermuis (20 gram) met motus-zender
Bron: Motus Wildlife Tracking System (z.d.)
Een klein uitstapje naar migratieonderzoek dat o.a. aan de WUR plaatsvindt. MOTUS werkt met piepkleine zendertjes, waarvan het signaal opgevangen wordt door antennes die op strategische plaatsen (bijv. langs de kust) staan opgesteld. Bron o.a. www.motus.org
Vraag
Migratieonderzoek bij o.a. vogels kan met behulp van GPS-trackers of met behulp van MOTUS-zenders. Beide systemen hebben voor- en nadelen. Opdracht: Sleep de factoren naar de juiste plaats.
MOTUS
GPS
vogel alleen gedetecteerd als hij langs een ontvangerstation vliegt
continue positiebepaling via satelieten
gebruikt veel energie (grote batterij nodig)
gebruikt weinig energie
geschikt voor kleine vogels en grotere insecten
geschikt voor grotere vogels
relatief duur
relatief goedkoop
werkt alleen waar ontvangers staan
werkt wereldwijd zolang er satelieten zijn
This item has no instructions
Opdracht: Ik migreer!
Planten, dieren én mensen migreren, al dan niet vrijwillig.
In deze opdracht verplaats jij je in één planten- of diersoort, of in de migrerende mens. Ga op migratie-onderzoek uit!
Opdracht
Je krijgt van je docent een kaartje. Maak van je migratie-onderzoek een strip of een storyboard. Aan het eind van de les wissel je dit uit met andere groepjes.
Zie de volgende dia's voor de exacte opdracht. Dit is uiteindelijk de bedoeling:
Deel de klas in in groepjes van 6 leerlingen (of doe dat achteraf, zorg wel voor eerlijke verdeling planten/dieren/mensen) (3 tweetallen). Geef een tweetal een plant, een ander tweetal een dier en het derde tweetal een menselijke migrant als opdracht.
Laat de leerlingen in tweetallen de opdracht uitvoeren. Let op dat ze op tijd gaan tekenen. Stimuleer de leerlingen om vooral de tekst uit de pdf 'migratie' te gebruiken (en daarna pas de hulp van andere online bronnen in te roepen).
Gericht of niet?
Bron: Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (2026)
Lees de volgende teksten.
De tekst in deze hotspots (klik ze één voor één aan) staat in het boekje. In de opdracht staat dat ze deze tekst moeten lezen. Dit kan klassikaal met behulp van deze dia, of individueel.
Laat bijvoorbeeld een leerling de tekstjes voorlezen; de anderen kunnen op hun eigen scherm meelezen (ze kunnen op hun scherm de hotspots ook aanklikken)
Aan de slag
1. Download de pdf 'Migratie' via de link in deze hotspot:
2. Zoek in de pdf (via ctrl-f) jouw organisme op.
3. Leef je in jouw organisme in. Zoek info over de volgende vragen:
4. Verwerk de gevonden info in een strip of storyboard.
Waarom wil je (moet je?) weg?
Waar kun je heen?
Welke obstakels kom je tegen?
Wanneer is het beste moment om te vertrekken?
Kom je ook weer terug?
Ga je alleen of samen?
Welke hulpmiddelen gebruik je?
minute
second
Deel de geprinte kaartjes uit. Per zestal (3x2) een uit groep 1 (planten), een uit groep 2 (dieren) en een uit groep 3 (menselijke migratie).
Geen kaartjes geprint? Dit zijn de keuzemogelijkheden:
Maretak, Mais, Reuzenbalsemien, Tamme kastanje, Lijsterbes, Paardenbloem, Viooltje
Goudjakhals, Eikenprocessierups, Monarchvlinder, Paling, Ooievaar, Tijgermug
Migratie van tot slaaf gemaakten, migratie vanwege industriële revolutie, migratie vanwege Eerste Wereldoorlog, migratie in de Tweede Wereldoorlog, Migratie gastarbeiders, Vluchtelingen
Uitwisseling
Vorm een groepje van 3 tweetallen (plant/dier/mens).
Bekijk elkaars strip of storyboard.
Geef eventueel uitleg bij de tekeningen!
Ga vervolgens op zoek naar overeenkomsten zoals:
Vertrekken mensen en dieren om dezelfde redenen?
Migreren planten alleen toevallig of zit daar, net als bij mensen, een doel achter?
Welke barrières komen zowel planten, dieren als mensen op hun tocht tegen?
minute
second
Laat elk tweetal bijvoorbeeld 1,5 minuut vertellen over hun migratie-organisme (geef de tijd aan), waarna er nog tijd overblijft om overeenkomsten te zoeken en te benoemen.
Vraag
Wat viel tijdens de uitwisseling het meest op? Noteer per tweetal tenminste 1 opvallend feit..
Laat enkele antwoorden van leerlingen zien en bespreek die.
Voorbeelden van gevonden overeenkomsten:
- zee/water vormt voor veel planten, dieren maar ook voor vluchtende mensen een obstakel
- honger/voedseltekort is voor veel dieren en mensen een oorzaak/reden voor vertrek
- veel planten en ook dieren migreren schijnbaar ongericht, mensen meestal niet
- de factor 'toeval' speelt in veel migratieverhalen een grote rol
- migranten zijn niet altijd welkom (reuzenbalsemien, tijgermug, vluchtelingen,...)
Migratie: waarom?
Klik op de hotspots om te lezen waarom dieren en mensen migreren. Ook hier zijn weer overeenkomsten te zien.
Verschillend perspectief...
versus
Gebruik deze twee perspectieven om de ongelijkheid van migratie te bespreken. Waarom krijgt jongeman 1 niet dezelfde kansen en mogelijkheden als jongeman 2? Kunnen we dit oplossen?
Natuurlijk gelden deze verschillende perspectieven ook voor vrouwen, maar feit is dat de meeste vluchtelingen jonge mannen zijn (CBS, 2025), vandaar dat daar in dit voorbeeld voor gekozen is.
Geïnspireerd?
Vond je dit een leuke les? Dan is één van de volgende vervolgopleidingen misschien iets voor jou.
This item has no instructions
Gefeliciteerd!
Nu kun je...
...voorbeelden noemen van migrerende planten, dieren en mensen.
...oorzaken, obstakels en gevolgen van migratie benoemen.
...overeenkomsten en verschillen tussen migratie van planten, dieren en mensen benoemen.
...en heb je kennis gemaakt met enkele studierichtingen met betrekking tot migratie!
This item has no instructions
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Link naar vragenlijst voor leerlingen:
ut.onl/leerling4tu
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor docenten
Link naar vragenlijst voor docenten:
ut.onl/docent4tu
This item has no instructions
Bronnen
This item has no instructions