WWW: Waarom, waarheen, wanneer?

WWW: Waarom, waarheen, wanneer?

Over migratie van planten, dieren en mensen

1 / 24
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieBurgerschapMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2,3

This lesson contains 24 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Introduction

Migreren: planten, dieren én mensen doen dit. Leerlingen verdiepen zich in één soort en zoeken uit hoe het voor die soort is om - al dan niet vrijwillig - op reis te gaan. Waarom ga je weg? Waarheen? Welke obstakels kom je tegen? Vervolgens delen ze hun bevindingen met tweetallen die een geheel andere soort bestudeerd hebben. Zijn er overeenkomsten? Tot slot wordt de vraag gesteld waarom de ene jongere moet vluchten via een zeer gevaarlijke route, terwijl de andere een studentenvisum krijgt. Waarom krijgt niet iedereen dezelfde kansen? Een les die biologisch migreren combineert met burgerschap.

Instructions

Voorkennis van leerlingen
De les vraagt geen specifieke voorkennis van leerlingen.

Voorbereiding van de docent
  • Neem de les en de bijbehorende notities een keer door.
  • Print de kaartjes (zie bijlagen)
  • Zorg voor pennen, kleurpotloden, A4- of A3-papier en een laptop voor elke leerling.

Leerdoelen/vaardigheden

  • De leerling kan voorbeelden van migrerende planten, dieren en mensen noemen.
  • De leerling kan oorzaken, obstakels en gevolgen van migratie benoemen.
  • De leerling kan overeenkomsten en verschillen tussen migratie van planten, dieren en mensen benoemen.
  • De leerling heeft kennisgemaakt met enkele studierichtingen met betrekking tot migratie.
Aansluiting curriculum
De les sluit aan bij biologie bij ecologie of gedrag, bij aardrijkskunde maar ook bij burgerschap.

Feedback
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!

Items in this lesson

WWW: Waarom, waarheen, wanneer?

Over migratie van planten, dieren en mensen

This item has no instructions

Informatie voor de docent

Benodigdheden

Iconen


Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan

Toon notities bij elke dia

Navigeren door de les

Download evt. het werkblad 

Vergroot een afbeelding

Klik hier

Hotspot met meer informatie

Laptop voor elke leerling

Vooraf

Verdeel de leerlingen in groepjes van 3x2 leerlingen. Zorg voor tekenpapier.

Print vooraf de opdrachtkaartjes. Het werkblad kan ook op het bord getoond worden.


This item has no instructions

This item has no instructions

Leerdoelen

Na deze les...


...kun je voorbeelden van migrerende planten, dieren en mensen noemen.


...kun je oorzaken, obstakels en gevolgen van migratie benoemen.


...kun je overeenkomsten en verschillen tussen migratie van planten, dieren en mensen benoemen.


...heb je kennisgemaakt met enkele studierichtingen met betrekking tot migratie.

This item has no instructions

This item has no instructions

Migratie

Migratie is het verhuizen van een land, streek of plaats naar een andere. 


Mensen doen dat. 

Vogels ook. 

Zelfs planten. 


Maar waarom? En waarheen? En wanneer?


Dat ga jij in deze les ontdekken!

This item has no instructions

Wat als?

Wat als...

...er iets rampzaligs gebeurt en je moet morgen je thuis verlaten. 


1. Waar ga je heen?

2. Wat neem je mee?

3. Wat ga je het meest missen van wat je niet mee kunt nemen?


           Bespreek dit in tweetallen. 


Geef je antwoorden in de volgende dia (ieder voor zich).

Doel van deze opdracht is om de leerlingen te betrekken bij het onderwerp. Door dit eerst in tweetallen te bespreken en dan pas in te vullen, komt de gedachtenstroom wellicht wat beter op gang. 

Houd de overlegtijd kort.

1

2

3

De antwoorden van de leerlingen verschijnen willekeurig in beeld; sleep ze naar de juiste kolom! Tip: laat de leerlingen een 1 zetten voor antwoorden op de vraag 'waar ga je heen', een 2 voor 'wat neem je mee' en een 3 voor 'wat ga je het meest missen'. Daardoor wordt het slepen een stuk eenvoudiger!


Let op dat het bij 'Dit ga ik missen' gaat om zaken die ze niet mee kunnen nemen (zoals de taal, vrienden, het uitzicht, school (!)).

Vraag

Voor onderzoek naar migratie van bijvoorbeeld vogels zijn zenders nodig. Hoeveel procent van het lichaamsgewicht mag zo'n zendertje wegen?

A

1,5%

B

5%

C

8%

D

10%

Voor vogels ligt dit percentage erg laag, tussen de 1,5 en 3%, omdat vliegkosten heel hoog zijn. Het dier moet niet (teveel) gehinderd worden door het gewicht van de zender. Voor kleine vogels en bijvoorbeeld vleermuizen en insecten zijn GPS-trackers te zwaar. Nieuw ontwikkelde systemen bieden uitkomst.

 Migratie meten 

Een vleermuis weegt zo'n 20 gram. Een zendertje mag dan dus 0,30 gram wegen. Dat is ongeveer 15 rijstkorrels. Daar moet een batterijtje en een antennetje bij zitten. 


Nieuwe zenders van MOTUS zijn extreem klein (tot 0,16 gram). Gegevens worden opgevangen via een netwerk van geautomatiseerde ontvangstations.

vleermuis (20 gram) met motus-zender

Bron: Motus Wildlife Tracking System (z.d.)

Een klein uitstapje naar migratieonderzoek dat o.a. aan de WUR plaatsvindt. MOTUS werkt met piepkleine zendertjes, waarvan het signaal opgevangen wordt door antennes die op strategische plaatsen (bijv. langs de kust) staan opgesteld. Bron o.a. www.motus.org 

Vraag


Migratieonderzoek bij o.a. vogels kan met behulp van GPS-trackers of met behulp van MOTUS-zenders. Beide systemen hebben voor- en nadelen. Opdracht: Sleep de factoren naar de juiste plaats. 

MOTUS

GPS

vogel alleen gedetecteerd als hij langs een ontvangerstation vliegt

continue positiebepaling via satelieten

gebruikt veel energie (grote batterij nodig)

gebruikt weinig energie

geschikt voor kleine vogels en grotere insecten

geschikt voor grotere vogels

relatief duur

relatief goedkoop

werkt alleen waar ontvangers staan

werkt wereldwijd zolang er satelieten zijn

This item has no instructions

Opdracht: Ik migreer!

Planten, dieren én mensen migreren, al dan niet vrijwillig. 


In deze opdracht verplaats jij je in één planten- of diersoort, of in de migrerende mens. Ga op migratie-onderzoek uit!


Opdracht

Je krijgt van je docent een kaartje. Maak van je migratie-onderzoek een strip of een storyboard. Aan het eind van de les wissel je dit uit met andere groepjes.

Zie de volgende dia's voor de exacte opdracht. Dit is uiteindelijk de bedoeling:


Deel de klas in in groepjes van 6 leerlingen (of doe dat achteraf, zorg wel voor eerlijke verdeling planten/dieren/mensen) (3 tweetallen). Geef een tweetal een plant, een ander tweetal een dier en het derde tweetal een menselijke migrant als opdracht. 

Laat de leerlingen in tweetallen de opdracht uitvoeren. Let op dat ze op tijd gaan tekenen. Stimuleer de leerlingen om vooral de tekst uit de pdf 'migratie' te gebruiken (en daarna pas de hulp van andere online bronnen in te roepen).

Gericht of niet?


Bron: Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (2026)

Lees de volgende teksten. 

De tekst in deze hotspots (klik ze één voor één aan) staat in het boekje. In de opdracht staat dat ze deze tekst moeten lezen. Dit kan klassikaal met behulp van deze dia, of individueel.

Laat bijvoorbeeld een leerling de tekstjes voorlezen; de anderen kunnen op hun eigen scherm meelezen (ze kunnen op hun scherm de hotspots ook aanklikken)


Aan de slag

1. Download de pdf 'Migratie' via de link in deze hotspot: 



2. Zoek in de pdf (via ctrl-f) jouw organisme op.

3. Leef je in jouw organisme in. Zoek info over de volgende vragen:









4. Verwerk de gevonden info in een strip of storyboard.


  • Waarom wil je (moet je?) weg?

  • Waar kun je heen?

  • Welke obstakels kom je tegen?

  • Wanneer is het beste moment om te vertrekken?

  • Kom je ook weer terug?

  • Ga je alleen of samen?

  • Welke hulpmiddelen gebruik je?

15

minute

00

second

Deel de geprinte kaartjes uit. Per zestal (3x2) een uit groep 1 (planten), een uit groep 2 (dieren) en een uit groep 3 (menselijke migratie).


Geen kaartjes geprint? Dit zijn de keuzemogelijkheden: 

Maretak, Mais, Reuzenbalsemien, Tamme kastanje, Lijsterbes, Paardenbloem, Viooltje

Goudjakhals, Eikenprocessierups, Monarchvlinder, Paling, Ooievaar, Tijgermug

Migratie van tot slaaf gemaakten, migratie vanwege industriële revolutie, migratie vanwege Eerste Wereldoorlog, migratie in de Tweede Wereldoorlog, Migratie gastarbeiders, Vluchtelingen



Uitwisseling

Vorm een groepje van 3 tweetallen (plant/dier/mens).


Bekijk elkaars strip of storyboard.

Geef eventueel uitleg bij de tekeningen!


Ga vervolgens op zoek naar overeenkomsten zoals:


  • Vertrekken mensen en dieren om dezelfde redenen?

  • Migreren planten alleen toevallig of zit daar, net als bij mensen, een doel achter?

  • Welke barrières komen zowel planten, dieren als mensen op hun tocht tegen?


7

minute

00

second

Laat elk tweetal bijvoorbeeld 1,5 minuut vertellen over hun migratie-organisme (geef de tijd aan), waarna er nog tijd overblijft om overeenkomsten te zoeken en te benoemen. 

Vraag

Wat viel tijdens de uitwisseling het meest op? Noteer per tweetal tenminste 1 opvallend feit..

Laat enkele antwoorden van leerlingen zien en bespreek die.

Voorbeelden van gevonden overeenkomsten: 

- zee/water vormt voor veel planten, dieren maar ook voor vluchtende mensen een obstakel

- honger/voedseltekort is voor veel dieren en mensen een oorzaak/reden voor vertrek

- veel planten en ook dieren migreren schijnbaar ongericht, mensen meestal niet

- de factor 'toeval' speelt in veel migratieverhalen een grote rol

- migranten zijn niet altijd welkom (reuzenbalsemien, tijgermug, vluchtelingen,...)


Migratie: waarom?

Klik op de hotspots om te lezen waarom dieren en mensen migreren. Ook hier zijn weer overeenkomsten te zien.

Verschillend perspectief...

versus

Gebruik deze twee perspectieven om de ongelijkheid van migratie te bespreken. Waarom krijgt jongeman 1 niet dezelfde kansen en mogelijkheden als jongeman 2? Kunnen we dit oplossen?


Natuurlijk gelden deze verschillende perspectieven ook voor vrouwen, maar feit is dat de meeste vluchtelingen jonge mannen zijn (CBS, 2025), vandaar dat daar in dit voorbeeld voor gekozen is.

Geïnspireerd?

Vond je dit een leuke les? Dan is één van de volgende vervolgopleidingen misschien iets voor jou. 


This item has no instructions

Gefeliciteerd!

Nu kun je...


...voorbeelden noemen van migrerende planten, dieren en mensen.


...oorzaken, obstakels en gevolgen van migratie benoemen.


...overeenkomsten en verschillen tussen migratie van planten, dieren en mensen benoemen.


...en heb je kennis gemaakt met enkele studierichtingen met betrekking tot migratie!




This item has no instructions

De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!


Feedback gevraagd

Link naar vragenlijst voor leerlingen:


ut.onl/leerling4tu 

De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!


Feedback gevraagd

Vragenlijst voor docenten

Link naar vragenlijst voor docenten:


ut.onl/docent4tu


Check www.4tuschools.nl voor meer inspirerende lessen!

deze les is ontwikkeld in samenwerking met

This item has no instructions

Bronnen

This item has no instructions