Les 7. Feestdagen en Rituelen: Van Nieuwjaar tot Lichtjesfeest

• Godsdienst
• Levensbeschouwing
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1-3

Les 7. Overige feesten

Overige feesten

Dit feest gaat over de bevrijding van het volk uit Egypte.                         De maaltijd die wordt gegeten heet  betekent orde.                               Ook wordt er een stoel voor klaar gezet voor                          . 

Hij komt de komst aankondigen van de                        . Op dit feest herdenkt men dat de Torah gegeven is aan het joodse volk                           .

Tijdens het loofhuttenfeest worden er                            gebouwd in de tuin.  Zo herdenken ze de  

                         uit Egypte.

Dit zijn allemaal feesten van de                          .                           

hutten

Elia

seder

Messias

uittocht 

bevrijding

Wekenfeest

Pesach

Leerdoelen

• Je kunt uitleggen wat de volgende feesten inhouden en hoe deze worden gevierd. 
• Tevens kun je de Joodse naam van deze feesten herkennen.

1. Het Joodse nieuwjaar (Rosh Hasjana)
2. De Grote Verzoendag (Jom Kipoer)  inhoudt en hoe dit wordt gevierd.
3. Het Lichtjesfeest (Chanoeka) 
4. Poerim.

Het Niewjaarsfeest (Rosh Hasjana)

Dit is een tijd voor persoonlijke bezinning, gebed en het zoeken naar vergeving. 

dit feest wordt op de eerste en tweede dag van de negende maand  gevierd.

 Op deze dag beginnen  de Tien Dagen van Berouw die eindigen met Jom Kipoer, de Grote Verzoendag.

Mensen staan stil bij het afgelopen jaar en zich voorbereiden op een nieuw begin met goede voornemens.

Rosh Hasjana, vaak aangeduid als het Joodse Nieuwjaar, is een van de belangrijkste feestdagen in het jodendom. Het markeert het begin van de Joodse Hoge Feestdagen en wordt gevierd op de eerste twee dagen van Tishrei, de zevende maand van de Hebreeuwse kalender, wat meestal in september of oktober valt.

Belangrijke Aspecten van Rosh Hasjana:

Spirituele Betekenis:

Reflectie en Berouw: Rosh Hasjana is een tijd voor persoonlijke bezinning, gebed en het zoeken naar vergeving. Het begint de Tien Dagen van Berouw (Aseret Yemei Teshuva), die eindigen met Jom Kipoer, de Grote Verzoendag.

Hoe wordt het Nieuwjaarsfeest gevierd?

Een belangrijk ritueel  is het blazen van de sjofar, een ramshoorn. Het geluid van de sjofar is bedoeld om de mensen wakker te schudden voor de naderende periode van berouw en verzoening.

Tijdens de diensten in de synagoge worden speciale gebeden en teksten opgezegd.

Er worden symbolisch eten gegeten, zoals appels gedoopt in honing voor een zoet nieuw jaar, en rond gevlochten brood die de cyclus van het jaar symboliseren.

Dit  is een tijd van zowel vreugde als serieuze overdenking.

Tradities en Rituelen:

Sjofar Blazen: Een belangrijk ritueel tijdens Rosh Hasjana is het blazen van de sjofar, een ramshoorn. Het geluid van de sjofar is bedoeld om de mensen wakker te schudden voor de naderende periode van berouw en verzoening.

Speciale Gebeden: Tijdens de diensten in de synagoge worden speciale gebeden en teksten gereciteerd, waaronder de Avinu Malkeinu en het Unetanneh Tokef-gebed, dat de heiligheid van de dag benadrukt.

Symbolisch Eten: Er worden symbolische voedingsmiddelen gegeten, zoals appels gedoopt in honing voor een zoet nieuw jaar, en ronde challe (gevlochten brood) die de cyclus van het jaar symboliseren.

Familie en Gemeenschap:

Gezinsmaaltijden: Veel families houden feestelijke maaltijden met traditionele gerechten, waarbij vaak de tafel wordt gedekt met symbolische voedingsmiddelen die goede wensen voor het nieuwe jaar uitdrukken.

Gemeenschappelijke Diensten: Deelname aan de diensten in de synagoge is voor veel mensen een belangrijk onderdeel van de viering, waarbij de gemeenschap samenkomt om te bidden en te reflecteren.

Rosh Hasjana is dus een tijd van zowel vreugde als serieuze overdenking, waarbij mensen stilstaan bij het afgelopen jaar en zich voorbereiden op een nieuw begin met goede voornemens en spirituele hernieuwing.

 Grote Verzoendag (Jom Kipoer)

Het is de afsluiting van de Tien Dagen van Berouw die begint met Rosh Hasjana.

Op Jom Kipoer vasten de mensen 25 uur lang. Er wordt  niet gegeten of gedronken.

Deze dag zijn Joden bezighouden met berouw en het vragen om vergeving voor hun zonden van het afgelopen jaar. 

Jom Kipoer, ook wel bekend als de Grote Verzoendag, is de heiligste dag in het jodendom. Het wordt gevierd op de tiende dag van Tishrei, de zevende maand van de Hebreeuwse kalender, en valt meestal in september of oktober.

Belangrijke Aspecten van Jom Kipoer:

Spirituele Betekenis:

Verzoening en Berouw: Jom Kipoer is een dag van verzoening, waarop Joden zich bezighouden met berouw en het vragen om vergeving voor hun zonden van het afgelopen jaar. Het is de afsluiting van de Tien Dagen van Berouw (Aseret Yemei Teshuva), die beginnen met Rosh Hasjana.

Boete: Het is een tijd van zelfreflectie en boetedoening, waarbij men probeert om fouten recht te zetten en zich te verbeteren voor het komende jaar.

Vasten en Ascese:

Vasten: Een van de meest kenmerkende aspecten van Jom Kipoer is het volledige vasten van 25 uur, waarbij men geen voedsel of water tot zich neemt. Het vasten begint bij zonsondergang aan de vooravond van Jom Kipoer en eindigt bij zonsondergang op de dag zelf.

Andere Beperkingen: Naast het vasten onthouden veel Joden zich van andere lichamelijke genoegens, zoals het dragen van leren schoenen, baden, het aanbrengen van lotions of crèmes, en seksuele relaties.

Gebeden en Diensten:

Kol Nidrei: De viering begint met de Kol Nidrei-dienst aan de vooravond van Jom Kipoer, waarbij een plechtig gebed wordt gereciteerd dat eerder gedane geloften nietig verklaart.

Intensieve Gebeden: De dag zelf is gewijd aan intensieve gebeden en het bijwonen van lange diensten in de synagoge. Speciale gebeden en liturgie, zoals het Viddui (belijdenis van zonden) en de Ne’ila (afsluitende dienst), worden gereciteerd.

Symboliek en Rituelen:

Wit Kleden: Veel Joden dragen witte kleding op Jom Kipoer, wat zuiverheid en nieuw begin symboliseert.

Tekeling op de Borst: Tijdens de Viddui-sessie slaan mensen vaak zachtjes op hun borst als teken van berouw voor de opgesomde zonden.

Gemeenschaps- en Gezinsleven:

Gemeenschapsgevoel: Hoewel het een dag van persoonlijke introspectie is, versterkt Jom Kipoer ook het gemeenschapsgevoel, aangezien men gezamenlijk bidt en vast.

Afsluiting met de Sjofar: De dag eindigt met een enkele, lange blast van de sjofar, wat het einde van de vasten en de heiligheid van de dag markeert.

Jom Kipoer is dus een diep spirituele en introspectieve dag, gericht op verzoening, vergeving, en het streven naar een beter leven in het komende jaar.

Het Lichtjesfeest (Chanoeka)

Ze kregen de macht terug over Jeruzalem en de Tempel.

Dit feest gaat over hoe de Makkabeeën, een kleine groep Joodse rebellen, wonnen van de veel grotere Seleucidische legers.

Bij de herinwijding van de Tempel vonden de Joden slechts genoeg olie om de Menora één dag te laten branden. 

Het herdenkt de her inwijding van de Tweede Tempel in Jeruzalem 

in de tweede eeuw voor Christus.

Maar de olie brandde acht dagen lang, genoeg tijd om nieuwe olie te maken.

Chanoeka, ook wel gespeld als Chanukah of Hanukkah, is een acht dagen durend Joods feest dat bekend staat als het Feest van de Lichtjes. Het herdenkt de herinwijding van de Tweede Tempel in Jeruzalem in de tweede eeuw voor Christus, nadat deze was ontwijd door de Seleucidische koning Antiochus IV Epiphanes. 

Chanoeka begint op de 25e dag van de maand Kislev in de Hebreeuwse kalender, wat meestal in december valt.

Belangrijke Aspecten van Chanoeka:

Historische Achtergrond:

Makkabeeënopstand: Chanoeka viert de overwinning van de Makkabeeën, een kleine groep Joodse rebellen, over de veel grotere en beter uitgeruste Seleucidische legers. 

Na hun overwinning herwonnen de Makkabeeën de controle over Jeruzalem en de Tempel.

Wonder van de Olie: Een centraal onderdeel van de Chanoeka-geschiedenis is het wonder van de olie. 

Bij de herinwijding van de Tempel vonden de Joden slechts een kleine hoeveelheid rituele olie, genoeg om de Menora (de kandelaar) slechts één dag te laten branden. Wonderbaarlijk genoeg brandde de olie echter acht dagen, de tijd die nodig was om nieuwe, ritueel zuivere olie te maken.

Hoe wordt het Lichtjesfeest gevierd?

Het belangrijkste ritueel  is het aansteken van de Menora. Elke avond van Chanoeka wordt een extra kaars aangestoken, te beginnen met één kaars op de eerste avond en eindigend met acht kaarsen op de laatste avond.

Families en vrienden komen samen voor feestelijke maaltijden en om de Menora aan te steken.

Er wordt gebeden, gezongen, en er worden spelletjes gedaan.

Chanoeka is een feest van licht en wonderen.

Men geeft elkaar cadeautjes.

Tradities en Rituelen:

Menora aansteken: Het belangrijkste ritueel van Chanoeka is het aansteken van de Menora (of Chanoekia), een speciale kandelaar met negen armen. Elke avond van Chanoeka wordt een extra kaars aangestoken, te beginnen met één kaars op de eerste avond en eindigend met acht kaarsen op de laatste avond. De negende arm, de sjamasj, wordt gebruikt om de andere kaarsen aan te steken.

Gebeden en Zegeningen: Bij het aansteken van de Menora worden speciale gebeden en zegeningen uitgesproken, zoals de "Ha-nerot Halalu" en "Maoz Tzur".

Dreidel Spelen: Een populair spel tijdens Chanoeka is het spelen met de dreidel, een vierzijdige tol met Hebreeuwse letters die staan voor "Nes Gadol Haya Sham" ("een groot wonder gebeurde daar").

Lekkernijen: Traditionele Chanoeka-gerechten zijn vaak gefrituurd in olie, ter herinnering aan het wonder van de olie. Voorbeelden zijn latkes (aardappelpannenkoeken) en sufganiyot (gevulde donuts).

Viering en Gemeenschap:

Feestelijke Maaltijden: Families en vrienden komen samen voor feestelijke maaltijden en om de Menora aan te steken.

Liederen en Verhalen: Liederen zoals "Maoz Tzur" en verhalen over de Makkabeeën en het wonder van de olie worden gedeeld.

Chanoeka is ook een tijd voor het geven van cadeautjes, vooral aan kinderen. Het geven van cadeaus is een moderne toevoeging aan de traditionele viering en helpt de feestelijke sfeer te versterken. Naast cadeautjes krijgen kinderen vaak ook geld, bekend als "Chanoeka-geld" of "gelt", soms in de vorm van chocolademunten.

Chanoeka is een feest van licht, wonderen, en de veerkracht van de Joodse identiteit en traditie. Het is een tijd van vreugde, samenzijn, en het vieren van de wonderen uit het verleden en de hoop voor de toekomst.

Nieuw

jaars

feest

Grote

Verzoen

dag

Lichtjes

feest

Het Poerimfeest 

Het herdenkt de redding van de Joden  in het oude Perzië dankzij koningin Esther.

Chanoeka, ook wel gespeld als Chanukah of Hanukkah, is een acht dagen durend Joods feest dat bekend staat als het Feest van de Lichtjes. Het herdenkt de herinwijding van de Tweede Tempel in Jeruzalem in de tweede eeuw voor Christus, nadat deze was ontwijd door de Seleucidische koning Antiochus IV Epiphanes. 

Chanoeka begint op de 25e dag van de maand Kislev in de Hebreeuwse kalender, wat meestal in december valt.

Belangrijke Aspecten van Chanoeka:

Historische Achtergrond:

Makkabeeënopstand: Chanoeka viert de overwinning van de Makkabeeën, een kleine groep Joodse rebellen, over de veel grotere en beter uitgeruste Seleucidische legers. 

Na hun overwinning herwonnen de Makkabeeën de controle over Jeruzalem en de Tempel.

Wonder van de Olie: Een centraal onderdeel van de Chanoeka-geschiedenis is het wonder van de olie. 

Bij de herinwijding van de Tempel vonden de Joden slechts een kleine hoeveelheid rituele olie, genoeg om de Menora (de kandelaar) slechts één dag te laten branden. Wonderbaarlijk genoeg brandde de olie echter acht dagen, de tijd die nodig was om nieuwe, ritueel zuivere olie te maken.

www.bibleproject.com

Hoe wordt het Poerimfeest gevierd?

Het wordt gevierd in het voorjaar.

Tijdens het het voorlezen in de synagoge maken mensen herrie met ratels en andere lawaaimakers. 

Koekjes (Hamans oren) worden gegeten.  Ze symboliseren de hoed van Haman of zijn oren.

Het lijkt erg veel op carnaval.

Er wordt gegeten, gezongen en gedanst. 

Er worden toneelstukjes opgevoerd met vele humor.

Het geven van cadeautjes is ook een belangrijk onderdeel van Poerim.

Poerim is een van de meest uitbundige en vrolijke feesten in het jodendom. 

Voorbereidingen:

De feestelijkheden beginnen vaak al voor de officiële start van Poerim. Mensen bereiden zich voor door verkleedkostuums te maken of te kopen, lekkernijen te bakken, en plannen te maken voor feestelijke maaltijden en vieringen.

Vasten van Esther

De dag voor Poerim is er een vastendag genaamd Ta’anit Esther (Vasten van Esther), ter herdenking van de vasten van koningin Esther en de Joden voordat zij naar koning Ahasveros ging om hun redding te vragen. Dit vasten duurt van zonsopgang tot zonsondergang.

Avond van Poerim

Lezen van de Megilla (Megillat Esther)

Wat: De kern van Poerim is het lezen van het Bijbelboek Esther, ook wel de Megilla genoemd.

Wanneer: Het verhaal wordt zowel 's avonds als de volgende ochtend gelezen.

Hoe: Tijdens het voorlezen maken mensen herrie met ratels en andere lawaaimakers wanneer de naam van de slechterik Haman wordt genoemd, om zijn naam symbolisch uit te wissen.

Op de dag van Poerim zelf zijn er vier belangrijke dingen die gedaan moeten worden:

1. Mishloach Manot (het verzenden van pakketjes)

Het sturen van voedselpakketjes naar vrienden en familie.

Deze pakketten bevatten meestal minstens twee verschillende soorten voedsel, zoals koekjes, fruit, noten, en wijn.

Dit bevordert vriendschap en eenheid onder de Joodse gemeenschap.

2. Matanot La’Evyonim (geschenken aan de armen)

Het geven van geld of voedsel aan minstens twee behoeftige personen.

 Dit zorgt ervoor dat ook de armen kunnen deelnemen aan de vreugdevolle viering van Poerim.

Se'oedat Poerim (Poerim maaltijd)

3. Een feestelijke maaltijd gehouden op de middag van Poerim.

De maaltijd bevat veel lekker eten en drinken, en men wordt aangemoedigd om te vieren met blijdschap en plezier. Het is gebruikelijk om wijn te drinken, soms zelfs tot men 'het verschil niet meer kan onderscheiden tussen gezegend is Mordechai en vervloekt is Haman.'

4. Lezen van de Megilla (Megillat Esther)

Zoals eerder vermeld, is het lezen van het verhaal van Esther een cruciaal onderdeel van Poerim.

Dit gebeurt zowel 's avonds als 's ochtends.

Verkleedpartijen en Feesten

Een van de meest opvallende en leuke aspecten van Poerim is dat mensen zich verkleden in kostuums. Dit kan van alles zijn, van bijbelse personages tot sprookjesfiguren. Verkleedpartijen vinden plaats op scholen, synagogen en in buurten.

Poerimspelen en Schaduwspelen

Vaak worden er toneelstukken en schaduwspelen opgevoerd die het verhaal van Esther vertellen. Deze worden vaak uitgevoerd door kinderen en zijn vol humor en vrolijkheid.

Poerim Liederen en Dansen

Gedurende de dag en tijdens de maaltijden wordt er gezongen en gedanst. Er zijn veel traditionele Poerim liederen die de gebeurtenissen van het verhaal van Esther beschrijven en de vreugde van de redding vieren.

Hamantaschen (Haman's Oren)

Een bekend lekkernij tijdens Poerim zijn hamantaschen, driehoekige koekjes gevuld met maanzaad, vruchten of chocola. Ze symboliseren de hoed van Haman of zijn oren en worden gegeten als een zoete traktatie.

Leerdoelen

• Ik kan  uitleggen wat de volgende feesten inhouden en hoe deze worden gevierd. 
• Tevens kan ik de Joodse naam van deze feesten herkennen.

1. Het Joodse nieuwjaar 
2. De Grote Verzoendag inhoudt en hoe dit wordt gevierd.
3. Het Lichtjesfeest 
4. Poerim.

01:23

Geef een reden waarom het Bijbelboek Ester 

een bijzonder boek is.

1. Een vrouw heeft de hoofdrol
2. Het verhaal speelt zich niet af in Israël
3. Het komt niet voor in de oorspronkelijke bijbel
4. God wordt niet genoemd in het boek

01:58

Wat was de aanleiding dat de koning besloot dat alle mannen moeten gaan heersen over hun eigen huizen?

1. De koningin hield zelf een feest en kon niet komen
2. De koningin was op vakantie
3. De koningin weigerde om zich zelf te laten zien aan de feestgangers
4. De koningin was te moe om te voldoen aan zijn eisen

02:42

Wat was de aanleiding dat Ester koningin werd?

03:01

Wat is Mordechai van Ester?

1. Haar broer
2. Haar vader
3. Haar man
4. Haar oom

03:32

Hoe heet de man in dit verhaal die alle Joden wil uitroeien?

04:33

Waarom zei Ester "moet ik omkomen, dan zal ik omkomen"?

1. Omdat zij de koning iets geweigerd had
2. Omdat zij ongevraagd naar de koning ging
3. Omdat zij ruzie had met de koning
4. Omdat ze ziek was

05:38

Haman vond deze opdracht van de koning 

1. Geweldig goed bedacht
2. Vreselijk vernederend voor hemzelf
3. Wel een aardig plan
4. Raar maar oké

06:05

Wat is het eerste dat Ester aan de koning verteld?

1. Dat Haman een slecht mens is
2. Dat Haman de Joden wil laten doden
3. Dat Haman Mordechai wil vermoorden
4. Dat ze Joods is

06:25

Wat gebeurt er uiteindelijk met Haman?

06:36

Hoe noem je een bevel dat niet kan worden ingetrokken?

1. Een wet van Meden en van Perzen
2. Een wet van Joden en Grieken
3. Een wet van de EU
4. Een wet van de NAVO

07:31

Wat wordt er gevierd tijdens Poerim?

07:47

Wat betekent "poer"?

1. Geluk
2. Lot/ loting
3. Uitroeiing
4. Feest

09:58

Wat laat dit boek zien over God?

1. God is klaar met de mensheid
2. God keurt het gedrag van mensen af
3. God heeft de mensheid aan zichzelf over gelaten
4. God houdt Zijn belofte