Toetsvoorbereiding Nederlands H1 leerjaar 2

Klaar voor de toets Nederlands?

1 / 26
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

This lesson contains 26 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Klaar voor de toets Nederlands?

Open de les motiverend: vandaag oefenen leerlingen vier onderdelen die in de toets terugkomen. Houd het kort en positief.

Lesdoel

Ik kan de belangrijkste onderdelen van lezen, woordenschat, grammatica en spelling toepassen tijdens de toets.

This item has no instructions

Welk woord past voor jou bij de toets Nederlands?

Gebruik de woordwolk als korte start: laat leerlingen woorden noemen zoals lezen, lastig, woorden, spelling, toets, oefenen, spannend. Pak 2 of 3 woorden eruit om de les te openen.

Wat komt in deze toets?

  • Lezen: teksten begrijpen

  • Woorden: betekenissen en voorvoegsels

  • Grammatica: zinnen ontleden

  • Spelling: werkwoorden en leestekens

Deze les werkt alleen lezen en woorden uit. Grammatica en spelling worden hier genoemd omdat ze deel zijn van het lesdoel en de toetsvoorbereiding als geheel.

Manieren van lezen

Verkennend lezen

  • je bekijkt de tekst snel

  • je leest titel en tussenkopjes

  • je kijkt naar plaatjes, bron en opvallende woorden

Goed begrijpen of iets zoeken

Nauwkeurig lezen

  • je leest de tekst helemaal om hem te begrijpen


Zoekend lezen

  • je zoekt gericht naar één antwoord of gegeven

Eerste indruk

Benadruk dat de leesmanier afhangt van het doel. Laat leerlingen de drie namen exact overnemen, omdat die vaak letterlijk in toetsvragen staan.

Welke leesmanier kies je?

Je wilt weten hoe laat een film begint.


Dan gebruik je zoekend lezen. Je zoekt alleen het antwoord op één vraag en leest niet de hele tekst.

Gebruik dit als vast voorbeeld: bij tijden, prijzen, data en plaatsen past vaak zoekend lezen.

Het onderwerp van een tekst

Het onderwerp zegt waar de hele tekst over gaat.

Je schrijft het meestal in één of een paar woorden op.


Voorbeeld:

'Steeds meer jongeren gaan op de fiets naar school. Fietsen is gezond, goedkoop en beter voor het milieu.'


Onderwerp: fietsen naar school

Veel leerlingen schrijven een hele zin op. Benadruk dat een onderwerp kort is en niet hetzelfde is als de hoofdgedachte.

Onderwerp herkennen

Lees waar alle zinnen samen over gaan.


Bij een tekst over jongeren die hun telefoon gebruiken voor het slapen, is het onderwerp:

telefoongebruik voor het slapen.

Laat zien dat je het onderwerp kort formuleert. Vermijd lange antwoorden zoals een complete uitleg over slaap en schermlicht.

Alinea en deelonderwerp

Een alinea is een stukje tekst over één onderdeel.

Een nieuwe alinea begint meestal op een nieuwe regel.


Het onderwerp gaat over de hele tekst.

Een deelonderwerp gaat over één onderdeel van de tekst, vaak in één of meer alinea's.

Maak het onderscheid heel expliciet: onderwerp = geheel, deelonderwerp = stukje van het geheel.

Onderwerp of deelonderwerp?

Deelonderwerpen:

  • bewegen

  • gezond eten

  • voldoende slapen


Een deelonderwerp is dus bijvoorbeeld voldoende slapen.

Onderdeel van de tekst

Hele tekst

Onderwerp: gezond leven


Dit gaat over alles samen.

Verwijs naar toetsvragen waarin leerlingen moeten kiezen tussen een breed antwoord en een precies onderdeel.

Signaalwoorden en moeilijke woorden

Signaalwoorden helpen je de tekst beter begrijpen.

Bij een opsomming zie je vaak:

  • ten eerste

  • daarnaast

  • ook

  • verder

  • bovendien

  • ten slotte



Bij moeilijke woorden:

  • lees de zin opnieuw

  • kijk naar woorden eromheen

  • herken bekende woorddelen

Noem ook dat leerlingen daarna de moeilijke-woordenaanpak uit hun boek kunnen gebruiken. Op de slide blijft de aanpak kort en overzichtelijk.

Bij moeilijke woorden:

  • lees de zin opnieuw

  • kijk naar woorden eromheen

  • herken bekende woorddelen

This item has no instructions

Je zoekt alleen een filmtijd. Welke leesmanier past?

A

nauwkeurig lezen

B

zoekend lezen

C

verkennend lezen

D

samenvatten

De leerling zoekt één gegeven. Daarom is zoekend lezen goed. 'Samenvatten' is bewust een plausibele maar foutieve afleider: het is geen leesmanier uit deze les.

Lezen en tekstbegrip

Bij verkennend lezen kijk je snel naar titel en tussenkopjes. Bij zoekend lezen zoek je één antwoord, bijvoorbeeld een tijd. Het onderwerp zegt waar de hele tekst over gaat. Een deelonderwerp gaat over één onderdeel van de tekst.

verkennend lezen
zoekend lezen
onderwerp
deelonderwerp
nauwkeurig lezen
alinea
signaalwoord
voorvoegsel

Alle woorden komen letterlijk uit de behandelde slides 3 t/m 9. Laat leerlingen na afloop hardop uitleggen waarom 'onderwerp' bij de hele tekst hoort en 'deelonderwerp' bij een onderdeel.

Welk signaalwoord zie je vaak bij een opsomming?

This item has no instructions

Wat is een voorvoegsel?

Een voorvoegsel staat vóór een woord.

Het verandert de betekenis van dat woord.


Voorbeelden:

  • mogelijk → onmogelijk

  • eerlijk → oneerlijk

  • bekend → onbekend

  • tevreden → ontevreden

Leg uit dat on-, un- of andere voorstukken niet los staan, maar samen één nieuw woord vormen met een andere betekenis.

Betekenis veranderen

Door een voorvoegsel kan een woord de tegenovergestelde betekenis krijgen.


Onbetrouwbaar betekent:

iemand op wie je niet kunt rekenen.

Koppel woordbetekenis steeds aan een eenvoudige situatie. Dat helpt A1-leerlingen meer dan een abstracte definitie.

Voorvoegsels toepassen

Met one-

  • eerlijk → oneerlijk


Let op: je kiest het voorvoegsel dat bij het woord past.

Met on-

  • mogelijk → onmogelijk

  • tevreden → ontevreden

  • duidelijk → onduidelijk

Benadruk dat leerlingen de juiste hele woordvorm moeten kennen. Niet elk woord krijgt hetzelfde voorvoegsel.

Woordenschat voor de toets

Bij woordenschat kijk je naar:

  • de betekenis van een woord

  • het woord in de zin

  • bekende woorddelen, zoals een voorvoegsel


Zo kun je ook een moeilijk woord beter begrijpen.

De originele planning verwijst naar toetswoorden uit het boek. Noem in de les eventueel eigen voorbeelden uit blz. 42–49, maar zet die alleen op het bord als ze echt geoefend worden.

Wat betekent onbetrouwbaar?

A

heel eerlijk

B

niet duidelijk

C

niet te geloven

D

niet te rekenen

Sluit aan bij slide 11: 'iemand op wie je niet kunt rekenen'. De andere opties lijken qua vorm of betekenis op woorden uit de les, maar zijn niet goed.

Voorvoegsels invullen

Een voorvoegsel staat vóór een woord. Het verandert de betekenis van dat woord. Zo wordt mogelijk onmogelijk en eerlijk wordt oneerlijk.

voorvoegsel
betekenis
onmogelijk
oneerlijk
onderwerp
alinea
onduidelijk
zoekend lezen

Controleer of leerlingen zien dat 'onmogelijk' en 'oneerlijk' hele nieuwe woorden zijn, niet losse stukjes.

Wat moet jij nog het meest oefenen?

1

leesmanieren

2

onderwerp

3

signaalwoorden

4

voorvoegsels

This item has no instructions

Wat heb jij vandaag geleerd voor de toets?

Laat leerlingen kort terugkijken op de les. Mogelijke antwoorden: leesmanieren, onderwerp, deelonderwerp, signaalwoorden, voorvoegsels, woordbetekenis.

Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?

Stimuleer eerlijke antwoorden. Mogelijke punten: voorbeeldzinnen, uitleg van de docent, samen bespreken, invuloefening, meerkeuzevraag.

Begrippenlijst

verkennend lezen - een tekst snel bekijken voor een eerste indruk

nauwkeurig lezen - een tekst helemaal lezen om hem goed te begrijpen

zoekend lezen - gericht zoeken naar één antwoord in een tekst

onderwerp - waar de hele tekst over gaat

alinea - stukje tekst over één onderdeel

deelonderwerp - onderwerp van een deel van de tekst

signaalwoord - woord dat een verband in de tekst laat zien

This item has no instructions

Begrippenlijst

opsomming - rij van dingen of ideeën die bij elkaar horen

moeilijk woord - woord dat je nog niet goed kent

voorvoegsel - stukje vóór een woord dat de betekenis verandert

woordbetekenis - wat een woord betekent

This item has no instructions