Bron 2 Op 10 mei 1891 publiceerde een Frans tijdschrift deze antisemitische spotprent van de Franse kunstenaar Adolphe Willette. De titel was: ‘Meneer Isaac en zijn werk.’
Je kunt uitleggen wat antisemitisme is en beschrijven hoe het zich in Europa heeft ontwikkeld.
Leerdoel
Begrippen
getto
pogrom
De massamoord op de Joden basis
Antisemitisme in Europa
§3.3
Bron 2 Op 10 mei 1891 publiceerde een Frans tijdschrift deze antisemitische spotprent van de Franse kunstenaar Adolphe Willette. De titel was: ‘Meneer Isaac en zijn werk.’
Je kunt uitleggen wat antisemitisme is en beschrijven hoe het zich in Europa heeft ontwikkeld.
Leerdoel
Begrippen
getto
pogrom
De massamoord op de Joden basis
Antisemitisme in Europa
§3.3
Bron 3 Vanaf april 1933 probeerden de nationaalsocialisten mensen over te halen geen spullen te kopen bij Joodse winkeliers.
Je kunt beschrijven hoe de nationaalsocialisten Joden uitsloten en vervolgden.
Leerdoel
Begrippen
De massamoord op de Joden basis
Uitsluiting en vervolging
§3.3
uitsluiting
Neurenberger rassenwetten
Rijkskristalnacht
razzia
Bron 4 Bureautje in het Anne Frankhuis in Amsterdam. Anne Frank (1929-1945) werd in Duitsland geboren in een Joods gezin.
Je kunt uitleggen hoe de massamoord op de Joden was georganiseerd.
Leerdoel
Begrippen
Holocaust
vernietigingskamp
Shoah
genocide
De massamoord op de Joden basis
De Holocaust
§3.3
Memory game van paragraaf 3.1 t/m 3.3
Vraag 1:
Wat is de definitie van het begrip ‘razzia’?
1
Vraag 2:
Leg uit waarom het nationaalsocialisme anticommunistisch was.
1
Vraag 3:
Waarom waren Joden een minderheidsgroep in Europa?
1
Vraag 5:
Noem twee groepen die de nationaalsocialisten als minderwaardig zagen.
2
Vraag 6:
Leg uit wat het verband is tussen de Neurenberger rassenwetten en de Rijkskristalnacht.
2
Vraag 7:
Leg uit waarom D-day
een keerpunt in de Tweede Wereldoorlog was.
1
Vraag 9:
Noem een
vernietigingskamp en beschrijf hoe daar met de Joden bij aankomst werd omgegaan.
2
Vraag 10:
Landen herdenken
het einde van de
Tweede Wereldoorlog op verschillende momenten in het jaar. Leg uit waar dit verschil vandaan komt.
3
Vraag 11:
Leg uit waarom er twee verschillende benamingen voor de genocide op de Joden zijn: Holocaust en Shoah.
3
Vraag 4:
Waarom ging Hitler gebieden in Oost-Europa veroveren?
1
Vraag 8:
Waarvan gaven de nationaalsocialisten de Joden specifiek de schuld?
1
Vraag 12:
Leg uit hoe angst
een rol speelde bij de invoer van de machtigingswet in 1933.
3
Antwoorden van Memory game van paragraaf 3.1 t/m 3.3
Antwoord vraag 1:
Kortdurende actie door militairen of de politie in
een bepaald gebied, met het doel alle leden op te pakken van een bepaalde groep (bijvoorbeeld Joden).
.
1
Antwoord vraag 2:
De nationaalsocialisten wilden graag eenheid onder het Duitse volk.
Die eenheid zou worden verstoord door een communistische klassenstrijd tussen arbeiders en ondernemers.
1
Antwoord vraag 3:
Europa was grotendeels christelijk. Joden hadden hun eigen taal, eigen gewoonten en een ander geloof. Ze waren in de minderheid ten opzichte van de andere Europeanen (die vaak christelijk waren).
1
Antwoord vraag 5:
Joden en Roma / Sinti.
2
Antwoord vraag 6:
In de Neurenberger rassen-
wetten werd vastgelegd dat Joden
geen volwaardige burgers meer waren. Hier kwam nauwelijks protest tegen van de Duitse bevolking. Daardoor konden de nazi’s verder gaan en begonnen ze met gewelddadige vervolging. Daarvan is de Rijkskristalnacht een voorbeeld.
2
Antwoord vraag 7:
De landing van de geallieerde soldaten op de Franse kusten was het begin van de bevrijding van West-Europa. Een bepalend moment in de oorlog dus.
1
Antwoord vraag 9:
Auschwitz-Birkenau, Sobibór of Treblinka. De Joden kwamen aan en
werd voorgelogen dat ze moesten douchen. In de gaskamer werden ze vergast, waarna de lijken werden begraven of verbrand.
2
Antwoord vraag 10:
Omdat landen op verschillende momenten werden bevrijd. Voor Nederland is dat 5 mei, maar Japan gaf zich pas op 15 augustus over.
3
Antwoord vraag 11:
‘Shoah’ is de term voor
de genocide op de Joden die
de Joden er zelf aan hebben gegeven: de ramp. ‘Holocaust’ is de term die algemeen gebruikt wordt om de genocide op de Joden te omschrijven.
3
Antwoord vraag 4:
Hij wilde daar gebied
veroveren voor grondstoffen
en goedkope arbeidskrachten.
1
Antwoord vraag 8:
Van de ellende in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog.
1
Antwoord vraag 12:
De Rijksdagbrand zorgde voor angst in Duitsland. Hitler gaf de communisten de schuld van deze aanslag. Mensen waren bang voor nog een aanslag en voor meer macht van de communisten. Parlementsleden werden ook bedreigd en stemden uit angst vóór de machtigingswet.
3
Differentiëren
Werk verder in de volgende paragraaf.
Maak een van de twee steropdrachten voor extra uitdaging (docentmateriaal).
Dit kun je doen:
Beheers je de stof van paragraaf 3?
Vind je paragraaf 3 moeilijk?
Maak een samenvatting (zie pagina 51 en 52 van Memo).
Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).
Dit kun je doen:
Kennis
Maak online de Test jezelf bij deze
paragraaf (leerlingmateriaal).
Kennis toepassen
De bezetting van Nederland basis
Ga naar de online Ontdekkingsplaat
In 1940 bezette Duitsland Nederland.
Welke gevolgen had de Duitse bezetting voor Nederlanders? En wat veranderde er voor Joodse Nederlanders?
Kijkvraag
§3.4
De bezetting van Nederland basis
§3.4
Nederland bezet
Leerdoel
Je kunt beschrijven hoe de Duitsers Nederland bezetten en welke gevolgen dat had voor politiek, cultuur, economie en dagelijks leven.
Geen begrippen
De reactie van de bevolking
Nationaalsocialistische Beweging (NSB)
collaboratie
verzet
Leerdoel
Je kunt uitleggen dat Nederlanders op verschillende manieren op de Duitse bezetting reageerden.
Begrippen
De bevrijding van Nederland
Hongerwinter
Leerdoel
Je kunt beschrijven hoe Nederland werd bevrijd.
Begrippen
Bron 2 Een affiche door Lou Manche, 1943. Op de achtergrond een man met een Nederlands vlaggetje, een speldje met koningin Wilhelmina en de Nederlandse leeuw op zijn das.
Je kunt beschrijven hoe de Duitsers Nederland bezetten en welke gevolgen dat had voor politiek, cultuur, economie en dagelijks leven.
Leerdoel
Geen begrippen
De bezetting van Nederland basis
Nederland bezet
§3.4
Bron 3 Tijdens de oorlog zijn Amsterdamse kunstenaars bezig identiteitspapieren te vervalsen. De foto is gemaakt door verzetsstrijder Violette Cornelius.
Je kunt uitleggen dat Nederlanders op verschillende manieren op de Duitse bezetting reageerden.
Leerdoel
De bezetting van Nederland basis
De reactie van de bevolking
§3.4
Begrippen
Nationaalsocialistische Beweging (NSB)
collaboratie
verzet
Bron 4 Op 8 mei 1945 trok het Canadese leger in een feestelijke optocht het net bevrijde Amsterdam binnen. De vreugde onder de bevolking was enorm.
Je kunt beschrijven hoe Nederland werd bevrijd.
Leerdoel
De bezetting van Nederland basis
De bevrijding van Nederland
§3.4
Begrippen
Hongerwinter
Memory game van paragraaf 3.1 t/m 3.4
Vraag 1:
Wanneer was heel Nederland bevrijd?
1
Vraag 2:
Zet de volgende gebeurtenissen in de juiste volgorde:
• NSDAP wordt grootste partij.
• Machtigingswet wordt ingevoerd.
• Hitler wordt rijkskanselier.
• Rijksdagbrand vindt plaats.
1
Vraag 3:
Hoe heette de beweging waar veel collaborateurs in Nederland lid van waren?
1
Vraag 5:
Noem twee beloften waarmee de NSDAP na 1929 veel stemmen won.
2
Vraag 6:
Leg uit waarom de Februaristaking in 1941 opvallend is voor Nederland én Europa.
2
Vraag 7:
Leg uit waarom
december 1941 een belangrijk moment was in de Tweede Wereldoorlog.
1
Vraag 9:
Leg uit hoe het leven
van een kind in december
1944 in Amsterdam anders was dan dat van een kind in Tilburg op hetzelfde moment.
3
Vraag 10:
Waarom vertrouwden in de 19e eeuw nationalisten
de Joden niet?
1
Vraag 11:
Noem een economisch
en een politiek-bestuurlijk gevolg van de Duitse bezetting van Nederland.
3
Vraag 4:
Wat was het officiële begin van de Tweede Wereldoorlog?
1
Vraag 8:
Welke besluiten die voor Nederlandse Joden discriminerend waren, werden genomen in 1941?
1
Vraag 12:
Leg uit hoe het verloop
van de Tweede Wereldoorlog samenhangt met de Holocaust.
3
Antwoorden van Memory game van paragraaf 3.1 t/m 3.4
Antwoord vraag 1:
Op 5 mei 1945.
1
Antwoord vraag 2:
1. NSDAP wordt grootste partij.
2. Hitler wordt rijkskanselier.
3. Rijksdagbrand vindt plaats.
4. Machtigingswet wordt ingevoerd.
1
Antwoord vraag 3:
Nationaalsocialistische Beweging (NSB).
1
Antwoord vraag 5:
Twee van de volgende beloften: einde aan de werkloosheid, einde aan de economische crisis, einde van het Verdrag van Versailles.
2
Antwoord vraag 6:
De Februaristaking was het grootste openlijke verzet tegen de Jodenvervolging in Europa. Daarnaast was het voor Nederland opvallend, omdat de meeste Nederlanders zich hadden aangepast aan het leven onder de Duitse bezetting. Zo’n grote staking paste niet bij die houding.
2
Antwoord vraag 7:
In die maand besloot
Japan de VS aan te vallen.
Dit deed Japan om te voorkomen dat de VS de Japanners zouden hinderen bij de verovering van een koloniaal rijk. Hierna sloten de VS zich aan bij de geallieerden.
1
Antwoord vraag 9:
Een kind in Tilburg was in september 1944 bevrijd
en kon daarom in december 1944 redelijk normaal leven. Een kind in Amsterdam ging in december 1944 juist een zware tijd tegemoet. Daar duurde de bezetting voort en was de Hongerwinter begonnen.
2
Antwoord vraag 10:
Zij behoorden tot een ander volk en zouden daarom niet trouw zijn aan hun vaderland.
1
Antwoord vraag 11:
Economisch gevolg: Nederlandse mannen
moesten in Duitsland werken en er ontstond schaarste aan voedsel, kleding en brandstof in Nederland.
Politiek-bestuurlijk gevolg: Nederland kreeg een Duits bestuur, de democratie en het parlement werden afgeschaft.
3
Antwoord vraag 4:
Op 1 september 1939 viel Hitler Polen binnen. Hierna verklaarden Frankrijk en Groot-Brittannië de oorlog aan Duitsland.
1
Antwoord vraag 8:
Joden mochten niet meer naar parken, zwembaden, bioscopen of restaurants. Er werden ook razzia’s gehouden.
1
Antwoord vraag 12:
De Holocaust werd in gang gezet in de bezette landen. Joden werden verzameld en neergeschoten door Duitse soldaten. Toen in 1941 bleek dat de Duitse opmars werd afgeremd, werd besloten om de massamoord op de Joden te versnellen. Doodschieten kostte te veel tijd en mankracht. Er werden vernietigingskampen gebouwd met gaskamers, waardoor Joden efficiënter en sneller vermoord konden worden.
3
Differentiëren
Maak een van de twee steropdrachten voor extra uitdaging (docentmateriaal).
Dit kun je doen:
Beheers je de stof van paragraaf 4?
Vind je paragraaf 4 moeilijk?
Maak een samenvatting (zie pagina 51 en 52 van Memo).
Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).
Dit kun je doen:
Kennis
Maak online de Test jezelf bij deze
paragraaf (leerlingmateriaal).
Kennis toepassen