Les pathologie spijsvertering 27-11-2025


 

Spijsvertering stelsel + aandoeningen  

1 / 85
next
Slide 1: Slide
New lesson editorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2,3

This lesson contains 85 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson


 

Spijsvertering stelsel + aandoeningen  

This item has no instructions

Wat gaan we doen 


  • ziektes /aandoeningen aan het spijsverteringstelsel 

  • Werken aan een casus

This item has no instructions

Leerdoelen   

De student:

  • kan uitleggen wat metabolisme is.

  •  uitleggen hoe het spijsverteringsstelsel werkt.

  •  Aandoeningen aan mond en keelholte

  • Aandoeningen aan de slokdarmkanker

  • Aandoeningen aan de maag

  • Aandoeningen aan dunne en dikke darm


This item has no instructions

De Taken van het Spijsverteringsstelsel

  • Opnemen (eten en drinken)

  • Fijnmaken (bijten en kauwen)

  • Verteren door inwerking van verteringssappen  (speeksel, maagzuur, gal en alvleeskliersap)

  • Transport 

  • Opname voedingsstoffen in bloed via darmwand

  • Uitscheiding van resterende en onverteerbare bestanddelen via endeldarm en anus



This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Wat kom jij tegen in de praktijk als  het gaat om problemen bij mond-keelholte en maag?

  • tanden tandvlees problemen

  • mondslijmvliesontsteking (stomatitis)

  • slikproblemen  --- VERSLIK PNEUMONIE 

  • slokdarmkanker

  • slokdarmvarices------ oesofagitis- hernia diafragmica-oesofagus stenose- oesofagus divertikel en oesofagus bloeding

  • reflux

  • maagslijmvliesontstekingen

  • maagcarcinoom 

Tanden + tandvlees ontstoken?? Dan eten zorgvragers anders / minder – observeren !! Ook belangrijk bij mondzorg!

Stomatitis; door bv slecht gebit

Slikproblemen; komt voor bij allerlei doelgroepen / gehandicapten / ziektebeelden

Gevaar is verslikken / stikken. Risico verslikken is pneumonie

Kanker ; slokdarmkanker, varices – helder rood bloed - obsserveren

Reflux ; klepje van slokdarm naar maag functioneert niet goed – voeding terug naar slokdarm


Wat is stomatitis?

A

ontsteking mondslijmvlies

B

ontsteking mondhoeken

C

aften

D

andere naam voor keelontsteking

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Een aantal maagklachten/aandoeningen...

... maagzweer/ulcus

...maagzuur/zuurbranden

...maagbloeding

...maagperforatie 

 maagkanker

This item has no instructions

Oorzaken van maag klachten 

- Ontstekingen (gastritis/ helicobacter pylori)

- Maagzweer (Ulcus pepticum)



Complicaties bij maagzweer: maagbloeding, perforatie

- Tumoren

This item has no instructions

Ziekten van de maag - Ulcus

= Maagzweer; is een goedaardige zweer van de maag. Er is sprake van een beschadiging in de slijmvlieslaag van de maag.  

- Oorzaken 

    chronische Gastritis 

    Zie gastritis 


- Symptomen 

    

     Met name pijn bij een lege maag (hongerpijn) 


- Wat is het gevolg van een onbehandelde ulcus?? 

     Maagbloeding 

                         >>>>shock 

    Maagperforatie 

                       >>>peritonitis 


Behandeling  

Oorzaak wegnemen  

Dieet  

Medicatie (AB, maagzuurremmers)  


This item has no instructions

Complicaties Maagzweer

Maagbloeding: door maagzweer die bloedvat aantast-> bloeding

Perforatie: gat in de maagwand-> acute buik

Pylorusstenose: door terugkerende maagzweren, is vernauwing overgang maag-twaalfvingerige darm


Maagperforatie:

ernstige aandoening waarin er een gat in de maag of twaalfvingerige darm komt


Kan door maagzweer of trauma (bv schotwond)


Levensbedreigende situatie:

waarvoor een dringende operatie nodig is


grootste gevaar; inhoud maag lekt in de buikholte (peritoneum) en veroorzaakt infectie, buikvlies ontsteking.(.peritonitis)


Oplossing: deel maag verwijderen, gaatje gedicht, soms niets doen, wel daarna AB tegen mogelijke infectie

Wat is gastritis?

A

andere naam voor maagzweer

B

gat in de maagwand

C

een gas in de maag

D

ontsteking maagslijmvlies

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

IBD (inflammatory Bowel Dissaes) is tegenwoordig de verzamelnaam voor chronische darmontstekingen.


Chronische darmontstekingen

Zijn ziekten die een lange tijd, vaak levenslang, klachten veroorzaken. Het verloop is bij iedereen wisselend. Goede en slechte periodes wisselen elkaar af.


Chronische darmontstekingen – waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa -  zijn ernstige aandoeningen met veel pijn en complicaties, vaak in opvlammingen.


De ziekte van Crohn kan zich overal in het darmstelsel voordoen, terwijl colitis ulcerosa zich beperkt tot de dikke darm (het colon).


Beide aandoeningen kunnen een grote verscheidenheid aan complicaties met zich meebrengen, bijvoorbeeld reumatische aandoeningen. 

Ook verhogen ze de kans op darmkanker aanzienlijk. 


De behandeling bestaat uit een scala aan geneesmiddelen, aangevuld met diëten.

In verband met bloedverlies moet ook bloedarmoede worden aangepakt.


Daarnaast kunnen chirurgische ingrepen nodig zijn, bijvoorbeeld in geval van fistels, abcessen of voor verwijdering van ernstig aangetaste delen van de darm. De ziekte wordt hiermee meestal niet weggenomen.




Ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa 

- oorzaak en epidemiologie ('"de cijfers") 

Oorzaak: onbekend, mgl immunologische reactie 


Pathologie: terugkerend ontsteking van het darmslijmvlies met ulcera (zweren) 




This item has no instructions

This item has no instructions

Ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa - Symptomen

Verloop symptomen: exacerbaties en remissies. 

Remissies: geen klachten


Symptomen bij exacerbaties zijn: 

diarree met slijm, pus en bloed (crohn vaker slijm/pus, colitis vaker bloed)

soms incontinent voor ontlasting

pijn/krampen in de (onder) buik. opgezette buik

weinig eetlust, vermoeidheid, misselijk

Vermagering doordat voedingsstoffen en vocht niet worden opgenomen. 

soms koorts


Triggers voor exacerbatie: 

spanning/stress, voeding, medicatie, roken, zonlicht, infectie,  te weinig bewegen, verstoord slaapritme. 

This item has no instructions

Verschillen

voorkomen



locatie

welke darmlagen doen mee?

1000 nieuwe patient/jaar in Nl

vaker vrouwen


Gehele darmstelsel, in segmenten

alle darmlagen, 


1500 nieuwe patienten/jaar in Nl

piek leeftijd: 15-40, mannen 60-70 jaar. vaker bij mannen. 


alleen de dikke darm

alleen het slijmvlies

Ziekte van Crohn

Colitis Ulcerosa

This item has no instructions

Onderzoeken maag-darm problematiek

Echo abdomen 

X-thorax / X-BOZ

CT-thorax / Abdomen met contrast (beter zicht op eventuele bloeding)

Gastroscopie 

Colonscopie 

Bloedonderzoek: ontstekingswaarden 

Feaceskweken

Bioptie 


This item has no instructions

Diagnostiek

- anamnese

- lichamelijk onderzoek

- fecesonderzoek  > vertering bekijken

- Rontgen > typisch beeld bij ziekte van Crohn

- colonoscopie/ sigmoïdoscopie, met eventueel biopsie. 



This item has no instructions

Behandeling

Acute fase: 

- rust aan darmen : 

dieetaanpassingen OF

oraal stoppen en parenteraal geven (infuus)


- medicatie: 

(5-aminosalicylzuur) die ontstekingremmend werkt

soms in combinatie met corticosteroïden (bij colitis kan dit via klysma) 


- laatste redmiddel: 

Stoma, hopelijk tijdelijk

Rustige fase: gericht op voorkomen van nieuwe 


- leefstijlaanpassingen

- soms onderhoudsmedicatie 

- Poeptransplantatie bij clostridium/colitus ulserosa (onderzoek) 

This item has no instructions

Voeding:

aangepast dieet, vaak wel oppassen met kruiden.

vaak extra vitaminen en mineralen i.v.m. tekorten door diarree.

Medicijnen:

Milde ontstekingsremmers zijn:

Mesalazine-preparaten: remmen de ontstekingen in uw darm en kunnen soms nieuwe opvlammingen voorkomen.

Voorbeelden hiervan zijn:  Mesalazine ( Pentasa®, Salofalk®, Asacol®, Mezavant ®) en  Sulfasalazine Salazopyrine

Krachtige ontstekingsremmers zijn :

Corticosteroïden: worden als korte kuur (enkele maanden) voorgeschreven bij hevige acute aanvallen. Ze remmen de ontstekingen in de darm, maar hebben vaak ook forse  bijwerkingen (met name op de lange termijn)

Voorbeelden hiervan zijn:  Prednisolon (Prednison); remt en onderdrukt de ontstekingen in de darmen.

Budesonide (o.a. Entocort®, Budenofalk®, Cortiment®); afgeleid van prednison. De bijwerkingen zijn aanzienlijk minder.

Afweer-onderdrukkende medicijnen

Immunosuppressiva: remmen uw afweersysteem, waardoor er minder ontstekingsreacties ontstaan. 

Deze medicatie wordt vaak voorgeschreven om de ziekte op lange termijn te onderdrukken.

Voorbeelden zijn: Azathioprine (Imuran®), 6-mercaptopurine (Puri-Nethol®) en 6-thioguanine (Lanvis®)

Methotrexaat (Ledertrexate®) Ciclosporine (Neoral® en Sandimmune®)





Therapie bij Colitis Ulcerosa

Voeding:

  • Voldoende drinken

  • Medicatie 

  • Operatie

Men moet voldoende drinken.

De darm neem nu minder vocht op.

Ontstekingsremmers

Soms een operatie

This item has no instructions

Complicaties - medisch: 

Ziekte van Crohn 

- stricturen > ileus

- fistelvorming 


- Gewrichtsaandoeningen

- huidafwijkingen

- oogontstekingen

- leverziekten

- gal- en nierstenen

- botontkalking

- Mentale gezondheid

Colitis ulcerosa

- hele dikke darm aangedaan

    >  toxisch megacolon 

       > overlijden


Later: 

- verandering naar kwaadaardige tumor (20-30 jr)

stoma

tijdelijke voedingsdeficiënties (Hb, Vit K bijv)

speciale voeding/dieet rest van het leven

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Complicaties - Overig: 

Huidletsel rond de anus/billen

Onzekerheid en schaamte

Angst voor nieuwe klachten

Sociale isolatie

This item has no instructions

Wat is diverticulitis?

A

uitstulpingen maagwand die ontsteken

B

maagzweren

C

slijm bij de ontlasting

D

maagkrampen

This item has no instructions

This item has no instructions

Werk in groepjes of individueel aan de casus!!


This item has no instructions

Hoe gaat het met iedereen?

- Heb je nog iets geleerd wat je wil delen?

This item has no instructions

Een obstructie-ileus (afsluiting)

Stuwing/ opgezette buik/ pijn/ ischemie/ perforatie



is een mechanische afsluiting van het darmlumen, waardoor darminhoud niet verder kan. Oorzaken zijn verklevingen na operatie, tumoren, volvulus, hernia of feces-impactie.

This item has no instructions

Oorzaken 

1. Adhesies (verklevingen) 

2. Tumor

3. Hernia inguinalis/incarcerata (beknelling in Liesbreuk).

4. Impactie van feces (met name bij ouderen).

5. Intussusceptie (invaginatie van de darm).

________________________________________


This item has no instructions

5. Volvulus

• Darmlumen afgesloten

• Bloedvaten en lymfevaten afgekneld 

• Risico op necrose en perforatie


Het is levensbedreigend omdat:

• Necrose binnen uren kan optreden.

• Fecale peritonitis en sepsis kunnen ontstaan.



This item has no instructions

Dunne darm en dikke darm aandoeningen:


This item has no instructions

darmafsluiting (ileus)

Laag zittende ileus: last van winderigheid, stoelgang steeds minder goed, rottende etensresten weer uitgebraakt( retentiebraken of fecaal braken)

Hoog zittende ileus:  vaak oprisping en braken, stoelgang en winderigheid nog mogelijk

This item has no instructions

Dunne darm en dikke darm aandoeningen:

This item has no instructions

Onderzoeken:


This item has no instructions

Onderzoeken

1. Lichamelijk onderzoek (Opgezette buik, peristaltiek?, drukpijn.)

2. Röntgenfoto (BOZ)( Lucht-vloeistofspiegels/ Uitzetten van darmlissen)

3. CT-abdomen met contrast> oorzaak ileus (volvulus, tumor, littekens)

4. Laboratoriumonderzoek • Elektrolyten, nierfunctie → dehydratie

                                                          • CRP/leukocyten → ontsteking

                                                          • Lactaat → marker voor ischemie

5. Echo abdomen (soms)


This item has no instructions

Behandeling

Darmen rust geven NPO

Infuus met vocht 

Maagsonde

Pijnstilling

Voor Tanja een operatie volulus wordt opgeheven


Bij Crohn of CU: medicatie, voeding, en eventueel chirurgie.

This item has no instructions

Verpleegkundige zorg

veel uitleg geven/ gevoelens bespreekbaar maken

voorkomen dat er druk op het stoma komt

Goed aanmeten van stoma materiaal (stoma vpk)

Veel drinken/ vezelrijke voeding

This item has no instructions

Gevolgen absorptie van voedingsstoffen:

Ileumresectie (zoals bij Tanja → ileostoma) minder opname van:

• Vitamine B12

• Galzouten → vetdiarree

• Vetten en vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K)

• Meer diarree door slechte wateropname

• Risico op dehydratie en elektrolytstoornissen




This item has no instructions

Colonresectie:


Minder waterabsorptie → diarree


This item has no instructions

Hypokaliëmie

Elektrolytresorptie = 

terug opname van zouten (Na⁺, K⁺, Cl⁻) in de nieren.


Kaliumverlies → hypokaliëmie (laag kalium in bloed).


Gevolgen: Spierzwakte, krampen- Vermoeidheid- Tintelingen- Obstipatie- Hartritmestoornissen

This item has no instructions

Bespreek met elkaar

- een ziekte die je hebt uitgewerkt


This item has no instructions

Blindedarmontsteking

appendicitis

vormvormig aanhangsel, de appendix, is ontstoken

is een acute ontsteking

verschijnselen: misselijkheid en braken, tempverhoging, drukpijn re kant onderbuik bij onderzoek, buikpijn die afdaalt




This item has no instructions

This item has no instructions

PDS

spastische darm of spastisch colon

peristaltiek darmen verstoord-> te snel of te traag

Geen duidelijke oorzaak, kan ook gevolg zijn van bv colitis u.

Klachten: zeurende, krampende, stekende buikpijn li in de buik, opgeblazen gevoel, afwijkend ontlastingspatroon



peristaltiek: knijpede beweging dat het voedsel vooruitbrengt.

Aandoening anus en endeldarm

Aambeien: gezwollen weefsels met bloedvaten in endeldarm en rectum


Anusfissuur: scheur of kloofvormige zweer anusslijmvlies, ontstaat meestal door harde ontlasting

This item has no instructions

Aandoeningen aan lever, galblaas en alvleesklier

Zie opdracht

This item has no instructions



This item has no instructions

De lever

De lever is voor het lichaam de chemische fabriek waarin stoffen uit het voedsel worden afgebroken, omgezet of opgeslagen.

This item has no instructions

Alvleesklier (pancreas)


This item has no instructions

This item has no instructions

Pancreatitis

This item has no instructions

Pancreatitis. Wat zou de oorzaak kunnen zijn?

This item has no instructions

This item has no instructions

Cholecystitis

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Einde les.

Bedankt en tot de volgende keer!

This item has no instructions

This item has no instructions

Galstenen

Ontstaan in de galblaas (gal ingedikt)

Kunnen jaren aanwezig zijn zonder klachten


Klachten: KOLIEKPIJN

Wanneer galwegen afgesloten door grote steen-> geelzucht


Oplossing: Verwijderen galblaas, vergruizen galstenen

Galstenen bestaan uit bilirubine (afbraakproduct van de rode bloedcellen), kalk en cholesterol


Als de stenen de galwegen afsluiten, dan komen er pas klachten


Ontstaan in de galblaas door indikken van de gal in de galblaas


Behandeling: eerst ERCP 9contrast in de hoofdgalgang), tijdens ercp indien nodig vergruisen en laatste operatief verwijderen van de galblaas.

klachten spijsvertering

  • braken

  • buikpijn/ maagpijn

  • brandend maagzuur / reflux

  • verstoord ontlastingspatroon: diarree/obstipatie

  •  gewichtsverlies of -toename

  • gebrek aan eetlust

  • misselijkheid

  • vermoeidheid

This item has no instructions

Defecatiestoornissen 

Frequentie

Hoeveelheid

Kleur

Consistentie

Geur

Samenstelling


This item has no instructions

Kleur 

Zwart (medicijnen, voeding, bloed in het maag- darmkanaal

Rood (meestal aambeien of oorzaak in laatste deel van dikke darm, bietjes)

Grijs (stopverfontlasting, afsluiting galwegen)

Groen (ernstige infecties)


This item has no instructions

Gebrek aan eetlust

Mogelijke oorzaken hiervan zijn directe stoornissen van het spijsverteringskanaal zoals overmatig braken en diarree, maar ook bewusteloosheid door hersenletsel. 

This item has no instructions

Voedings advies 

Aantrekkelijk

Vet remt de maagontleding en vult snel, niet handig

Kleine porties

Zo min mogelijk inspanningen

Calorierijke voedingsmiddelen vullen snel, niet handig

Voorkeuren zorgvragers

Sterke smaak vermijden


This item has no instructions

Omgevingsfactoren


This item has no instructions

In  v.v.t 2     Thema 2

Opdrachten 

  • 2.7 Verpleging van zorgvragers met aandoeningen aan het spijsverteringskanaal

  • Praktijksituaties

  • Themaopdrachten

  • Test je kennis over zorgvragers met aandoeningen aan het spijsverteringskanaal

This item has no instructions

Vragen/opmerkingen 

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions