Wondzorg en de huid: alles wat je moet weten
Wondzorg en de huid: alles wat je moet weten
Voer jij al (eenvoudige) wondzorg uit het op het werk?
Ja, zelfstandig
Nee
Alleen onder begeleiding
Leerdoel van deze les
Aan het einde van de les kun je de bouw en functies van de huid uitleggen, verschillende soorten wonden herkennen en benoemen welke factoren wondgenezing beïnvloeden.
Aan het einde van de les kun je een wondrapportage schrijven en weet je hoe je een rode wond verzorgd.
Waarom is wondzorg belangrijk?
Als verzorgende krijg je vaak te maken met (complexe) wondzorg. Kennis over wondgenezing is essentieel om goede zorg te bieden en herstel te bevorderen.
Lesprogramma
Anatomie van de huid (opfrissing)
Soorten wondgenezing
Fases van wondgenezing (filmpje)
Indeling van wonden
Wondrapportages ALTIS en TIME
Aandachtspunten wondzorg
Rode wond
Praktijk oefenen
Daarna: Vragen digibib opdrachten beantwoorden, inventarisatie behoefte inhalen skills/rekentoets volgende week
De huid: het grootste orgaan
De huid beschermt tegen invloeden van buitenaf, regelt de lichaamstemperatuur, neemt stoffen op, zorgt voor gevoel, maakt vitamine D aan en geneest wonden.
Opbouw van de huid
De huid bestaat uit de opperhuid (epidermis), lederhuid (dermis) en het onderhuids bindweefsel (subcutis). Elke laag heeft een eigen functie.
Opperhuid (epidermis)
Bovenste huidlaag, bestaat uit plaveiselepitheel. De buitenste hoornlaag verhoornt en vernieuwt zich continu. Bevat zelf geen bloedvaten.
Lederhuid (dermis)
Onder de opperhuid. Bevat bloedvaten, zenuwuiteinden, haarwortels, talg- en zweetklieren. Spelen rol bij gevoel, voeding en afweer.
Onderhuids bindweefsel
Verbindt huidlagen met spieren en botten. Rijk aan vet: beschermt, slaat energie op en houdt warmte vast.
Wat is een wond?
Een wond is een onderbreking in huid of onderliggend weefsel, veroorzaakt door een trauma of aandoening. De genezing start meteen na het ontstaan.
Soorten genezing
Primaire genezing
Bij complexe, grote of vieze wonden verloopt genezing trager.
Professionele wondzorg is hier nodig om de wond te kunnen genezen.
Secundaire genezing
Bij schone, kleine wonden sluit de huid snel, vaak zonder complicaties. Voorbeeld: gehechte snee, kleine schaafwond.
De fasen van wondgenezing
1. Reactiefase: opruimen van dode cellen/afval (3-6 dagen). 2. Regeneratiefase: vorming van nieuw weefsel (12-14 dagen). 3. Rijpingsfase: wond wordt sterker, kan 6-24 maanden duren.
Wonden indelen: waarom en hoe?
Wonden kun je indelen op oorzaak, open/gesloten, en kleur. Een goede inspectie bepaalt de beste behandeling.
Oorzaken van wonden
Scherp (snij-, steek-, schaafwond) of stomp (bloeduitstorting). Door trauma, vallen, snijden, schaven.
Chemisch (bijtende stoffen), thermisch (verbranding/bevriezing), elektriciteit, straling, slechte circulatie, tumor.
Andere oorzaken
Mechanische wonden
Open versus gesloten wonden
Open wonden: huid is doorbroken, zoals bij een snee. Gesloten wonden: huid is intact, weefsel eronder beschadigd (bloeduitstorting).
Kleuren van wonden
Gele of zwarte wond
Gele wond: bedekt met beslag (fibrine, necrose).
Zwarte wond: dood weefsel (necrose), mogelijk ontsteking.
Rode wond
Schoon granulatieweefsel. Wond is in goede genezingsfase.
Complexe wonden: voorbeelden
Open been (ulcus cruris) en doorligwonden (decubitus) zijn vaak complex, met risico op necrose en infecties.
Wondrapportages
ALTIS:
Aard (oorzaak)
Locatie
Tijdsduur (sinds wanneer?)
Intensiteit (afmetingen, kleur)
Samenhang (beïnvloedende factoren, bijv. ziekte/medicatie)
Wondrapportages
Schrijf een TIME rapportage van deze wond:
Tissue (weefsel)
Infection
Moisture (vochtigheidsgraad)
Edge (wondranden)
Factoren die wondgenezing beïnvloeden
Wondgenezing hangt af van het wondmilieu, conditie, voeding, zuurstofvoorziening, medicatie en meewerken van de zorgvrager.
Medicatie en wondgenezing
Sommige medicijnen, zoals corticosteroïden, remmen wondgenezing.
Mobiliteit en pijnstilling kunnen juist positief werken.
Samenwerken aan wondzorg
Bij complexe wonden is samenwerking tussen arts, wondverpleegkundige en verzorgende vereist.
Gebruik duidelijke wondregistratie en vaktaal.
Goede wondzorg: waarop letten?
Het wondverband moet zorgen voor een goed vochtig milieu (niet te nat, niet te droog) voor een optimale genezing.
Eiwitten, vitamines, mineralen en voldoende beweging zijn essentieel om nieuw weefsel aan te maken en zuurstof aan te voeren.
Juiste voeding & beweging
Nat-droogbalans
Jouw rol in wondzorg
Observeer, rapporteer bevindingen, let op alarmsignalen, overleg bij complexe wonden altijd met het team.
Jouw rol in wondzorg
Observeer, rapporteer bevindingen, let op alarmsignalen, overleg bij complexe wonden altijd met het team.
Rode wond verzorgen
Verzorging van de rode wond is afhankelijk van de vochtigheidsgraad
Volg altijd het wondplan en overleg bij twijfel!
Reflectie
Welke informatie over de huid of wondzorg was nieuw voor jou?
Wat ga je toepassen in de praktijk?
Opdracht
Lees in Vilans het protocol ´wondzorg´
Kijk goed naar de momenten van het wisselen van de handschoenen en het toepassen van handhygiëne
Oefenen met handschoenen!
Behoefte aan pauze?
Kijk in het vilans protocol: tijdens wondzorg doe je 3x schone handschoenen aan en pas je handhygiëne toe!