Les 11 Een Nederlander in Vlaanderen

• Nederlands
• Secundair onderwijs

Groot verschil?

1. Waarin verschillen Nederlanders nu eigenlijk van Vlamingen? Kan je voorbeelden geven?

pg. 140

Welke verschillen worden hier aangekaard?

Verschillen uit cartoons

A Nederlanders zijn opvallender, extravaganter. Ze hebben ook een andere uitspraak.

B (West-)Vlamingen spreken veel dialecten en zijn daar trots op.

C Nederlanders begrijpen niet altijd wat Vlamingen zeggen.

D Woorden krijgen een andere betekenis in Nederland en Vlaanderen.

Godfried Bomans, een groot Nederlands schrijver, wist het in de jaren zeventig al: een Vlaming is geen

Nederlander. Maar waarin verschillen ze dan van elkaar?

JIGSAW

Boeken toe!

Lees de vragen.

Waarom veranderde de titel van het programma al na enkele dagen?

Waarom vergelijkt Bomans een Vlaming en Nederlander met een kraai en een raaf?

JIGSAW

Wisselen!

Lees de tekst.

Beantwoord de vragen.

2. Vooroordelen

pg. 141

Is er dan inderdaad een taalverschil tussen een Vlaming en een Nederlander? Annelies Bontjes, een

correspondente van het Nederlandse dagblad Trouw, verkent voor het Radio 1-programma Nieuwe feiten ons land.

Ze brengt na tien maanden verslag uit bij Lieven Vandenhaute over hoe zij het ervaart om als Nederlander tussen

de Vlamingen te leven en welke taalverschillen ze daarbij ondervindt.

Beluister het fragment en beantwoord de vragen.

 

a. Annelies Bontjes woont inmiddels tien maanden in Vlaanderen. Welke invloed heeft dit op haar taal? (1 punt)

b. Is haar Nederlands een middel tot verbinden geworden? Hoezo? (2 punten)

c. Welke twee opmerkelijke feiten stelde ze vast als ze Vlamingen onder elkaar hoorde praten? (2 punten)

d. Verklaar: ‘Dit geeft de ziel van de Vlaming weer’. (1 punt)

e. Bestaat er dan geen tussentaal in Nederland? (1 punt)

Vlamingen houden dus van hun dialect en willen dit te allen tijde spreken, beschermen, behouden. Nederlanders

hebben geen tussentaal of kennen althans niet dezelfde gevoeligheden als Vlaming

Lees de vragen.

a. Waarom hebben Vlamingen de reflex om te zeggen: ‘Die Hollanders moeten ons niet komen vertellen hoe

het zit’? 

b. Een woordkeuze om iets te benoemen zegt vaak veel over hoe men over iets denkt. Zo vinden veel Nederlanders het Vlaams schattig, lieflijk, beleefd … Welk vooroordeel schuilt daarachter?

c. Welke vooroordelen hebben Vlamingen over het Nederlands-Nederlands?

d Waarop kan de luidheid van de Nederlanders duiden?

Lees de tekst en beantwoord de vragen.

Hoe noem jij dit?

Hoe noem jij dit?

Bekijk de dialectenkaarten op pg. 143

Welk duidelijk verschil stel je vast als je de woordvarianten in Nederland vergelijkt met die in
Vlaanderen?

Ken jij nog verschillen? Geef het Nederlands-Nederlands en Belgisch-Nederlands.

Hoekenwerk

Enkele verschillen in woordenschat onder de loep!

Een stukje theorie

Taalvariatie

Taalvariëteiten

• Iedereen spreekt wel een beetje anders op het vlak van uitspraak, woordenschat, grammatica of woordvorming. 
• Er bestaan dus verschillende taalvariëteiten.

A. Geografische taalvariatie

1. Natiolect
2. Standaardnederlands
3. Dialect
4. Accent
5. Regiolect
6. Tussentaal

Natiolect

België, Nederland en Suriname zijn de drie belangrijkste landen waar Nederlands wordt gesproken: Belgisch-Nederlands, Nederlands-Nederlands en Surinaams-Nederlands

Standaardtaal

Het wordt gesproken in het publieke domein, zoals onderwijs, overheidscommunicatie of rechtspraak. 

→ iedereen moet alles begrijpen.

Net omwille van dat belang is de standaardtaal vastgelegd in woordenboeken, grammatica’s en officiële spelling

Dialect

Taalvariëteit die heel sterk afgebakend kan worden in een bepaald geografisch gebied binnen een land. 

In België zijn er vier grote dialectgroepen: Limburgs, Brabants, Oost-Vlaams en West-Vlaams

Accent

Twee mensen kunnen dezelfde taalvariëteit spreken, maar toch anders klinken. 

→ Klanken en klemtonen verschillen

= het accent of de tongval. 

Als een Vlaming en een Nederlander exact dezelfde zin voorlezen, zul je nog steeds horen wie van waar komt. Ook het verschil tussen West-Vlamingen en Limburgers is duidelijk hoorbaar.

Regiolect

Niet meer het ‘oorspronkelijke’ dialect van hun streek.

→ Erg lokale eigenschappen zijn grotendeels verdwenen.

→ Eerder een taalvariëteit die wat is opgeschoven naar de standaardtaal,  (wel nog enkele duidelijk herkenbare dialectkenmerken van de regio). 

Tussentaal

Een aparte vorm van het Vlaamse Nederlands 

Zit tussen het Standaardnederlands en de regiolecten/dialecten.

→ Neemt dialecten over

B. Sociale taalvariatie

Hoe je spreekt, wordt beïnvloed door allerlei sociale factoren zoals leeftijd, geslacht, beroep ...

Bv. jongerentaal en vakjargon

C. Etnisch gekleurde taalvariatie

Mensen  die het Nederlands niet als moedertaal hebben

→ spreken een mix van algemeen Nederlands, elementen uit de eigen moedertaal en elementen eigen aan het regiolect van het gebied waar ze wonen.

Bv. het Marokkaans-Nederlands, de Genkse citétaal

D. Situationele taalvariatie

We passen ons taalgebruik aan op basis van de situatie. Dat doen we vaak onbewust.

Ander taaltje?

Nederlanders spreken dus anders dan Vlamingen. Kunnen we dan spreken van twee aparte talen?

Leestoets