V5 Stereo isomerie: cis/trans isomerie en spiegelbeeld isomerie

  • Stereoisomerie herhaling:

  • Cis-trans isomerie

  • Spiegelbeeld isomerie


Wat herhalen we vandaag?

1 / 25
next
Slide 1: Slide
New lesson editorScheikundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

This lesson contains 25 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

  • Stereoisomerie herhaling:

  • Cis-trans isomerie

  • Spiegelbeeld isomerie


Wat herhalen we vandaag?

This item has no instructions

Ruimtelijke structuur speelt ook een belangrijke rol bij isomerie. Je kent al de structuurisomerie: zelfde molecuulformule, maar de atomen zitten in een andere volgorde aan elkaar verbonden. Bv.: propaan-1-ol en propaan-2-ol.

Het kan ook zijn dat verschillende moleculen dezelfde molecuulformule hebben én dat de atomen in dezelfde volgorde aan elkaar verbonden zijn (zeg maar dezelfde structuurformule). Toch verschillen ze in ruimtelijke bouw. We noemen dit stereoisomerie. We gaan nu kijken naar de eerste vorm van stereoisomerie: cis/trans isomerie.

Trans (trapvorm)

links en rechts van de dubbele binding 2 verschillende groepen aanwezig zijn

één van de genoemde groepen boven en de andere onder de dubbele binding zit.




cis (bootvorm)

links en rechts van de dubbele binding 2 verschillende groepen aanwezig zijn

allebei de genoemde groepen boven óf allebei onder de dubbele binding zitten


Cis & trans isomeren

This item has no instructions

Voorw. 1 voor cis/trans isomerie is dat er een starre binding (maar geen drievoudige binding) is.

Voorw. 2 voor cis/trans isomerie is dat er aan beide C-atomen van de C=C binding twee verschillende (groepen van) atomen gebonden zijn. 

Cis & trans isomeren

This item has no instructions

Geen (!) cis-trans isomeren

  • Groepen aan dezelfde kant van de starre binding:




  • 1 of 3 verschillende groepen:

This item has no instructions

Bij één van onderstaande stoffen is er sprake van trans isomerie. Bij welke stof is dat? 

A                                  B                                   C

This item has no instructions

De ruimtelijke structuur bepaalt of een molecuul een dipool is. 

Heffen de polaire bindingen elkaar op (liggen ze bv in elkaars verlengde)? 

Dan geen dipool molecuul

Micro- en macroniveau

This item has no instructions

Ruimtelijke structuur speelt ook een belangrijke rol bij isomerie. Je kent al de structuurisomerie: zelfde molecuulformule, maar de atomen zitten in een andere volgorde aan elkaar verbonden. Bv.: propaan-1-ol en propaan-2-ol.

Het kan ook zijn dat verschillende moleculen dezelfde molecuulformule hebben én dat de atomen in dezelfde volgorde aan elkaar verbonden zijn (zeg maar dezelfde structuurformule). Toch verschillen ze in ruimtelijke bouw. We noemen dit stereoisomerie. We gaan nu kijken naar de eerste vorm van stereoisomerie: cis/trans isomerie.

Spiegelbeeld isomerie: 

een andere ruimtelijke bouw

Zelfde chemische eigenschappen zoals kookpunt en polariteit


Maar............


Andere fysische eigenschappen zoals geur en smaak.



This item has no instructions

Introductie: asymmetrisch koolstofatoom

  • Een koolstofatoom dat in het molecuul 4 verschillende groepen heeft (C*)



  • Als er een asymmetrisch C-atoom is, is spiegelbeeld isomerie mogelijk

  • Het spiegelbeeld van het molecuul is niet identiek aan het origineel,   maar is een isomeer van het origineel: spiegelbeeldisomeer






This item has no instructions

Introductie: het asymmetrisch koolstofatoom


  • Een asymmetrisch koolstof atoom geeft een asymmetrisch   molecuul

  • Deze twee moleculen zijn dus elkaars spiegelbeeld. De twee   moleculen lijken sterk op elkaar, maar de ruimtelijke bouw is echt   verschillend! Ook niet door draaiing identiek aan elkaar te krijgen.








  • Het maximale aantal stereoisomeren (incl. cis/trans en spiegelbeeld) = 2n

This item has no instructions

Hoeveel spiegelbeeld- isomeren zijn er van deze stof?

A

geen

B

2

C

4

D

6

This item has no instructions

Hoe teken je dat dan?









Let op:

de stippellijn betekent dat de binding naar achteren steekt 

de dikke lijn is naar voren.






This item has no instructions

Inwendig spiegelvlak



Symmetrische figuren hebben één of meerdere inwendige spiegelvlakken. De helft aan de ene kant van het spiegelvlak is het spiegelbeeld van de andere helft.  


Heeft een molecuul een inwendig spiegelvlak dan heeft het geen spiegelbeeldisomeer




This item has no instructions

abc

abc

This item has no instructions

Zijn de twee hiernaast weergegeven moleculen elkaars spiegelbeeld (en dus verschillende moleculen) of niet (en dus dezelfde moleculen)?

A

ja, ze zijn elkaars spiegelbeeld, want er is geen inwendig spiegelvlak

B

ja, ze zijn elkaars spiegelbeeld, want er is een inwendig spiegelvlak

C

nee, ze zijn hetzelfde, want er is geen inwendig spiegelvlak

D

nee, ze zijn hetzelfde, want er is een inwendig spiegelvlak

This item has no instructions

Een asymmetrisch koolstof atoom geeft een asymmetrisch molecuul, ook bij cyclische structuren


Het kan lastig zijn om te herkennen of er spiegelbeeldisomerie mogelijk is bij moleculen. Dit trucje kan uitkomst bieden: ga op zoek naar een C-atoom waar vier verschillende (groepen van) atomen aan gebonden zijn.


Bij cyclische structuren: kijk aan de linkerkant van de C en aan de recterkant van de C. Verschillend?

Asymmetrisch koolstofatoom bij cyclische structuren

This item has no instructions

Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven?

This item has no instructions

Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven

A

A

B

B

C

C

D

D

This item has no instructions

Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven?

This item has no instructions

Al deze stoffen vertonen structuur-isomerie, maar welke vertonen daarnaast ook vormen van stereo-isomerie?

Alléén structuur-isomerie

Ook cis/trans-isomerie

Ook spiegelbeeld-isomerie

propaan-1,2-diol

but-1-een

3-chloorpentaan

2-chloorpentaan

but-2-een

1,4-dichloorcyclohexaan

This item has no instructions

  • Een asymmetrisch C atoom, C*, heeft vier verschillende groepen om zich heen.


  • Er is sprake van spiegelbeeldisomerie als een molecuul een asymmetrisch C atoom heeft. Dan zijn het molecuul en zijn spiegelbeeld niet identiek.


  • Ook bij cyclische structuren komt een C* voor als zich aan een C atoom vier     verschillende groepen bevinden. Je bekijkt dan ‘linksom’ en ‘rechtsom’ in de ring of de   groepen verschillend zijn.

Spiegelbeeld isomerie samenvattengevat

This item has no instructions

Ether: 



Alkoxyalkanen


een subgroep van ethers

  • Als zijgroep: - O – C – R (-oxygroep):

  • Methoxygroep: O - CH3

  • Ethoxygroep: O - CH2 – CH3


Ethoxyethaan

Ethers & alkoxyalkanen

This item has no instructions

Karakteristieke groep:  


R-groep: CnH2n+1 

Naamgeving:  
Uitgang: –al 
Voorvoegsel: oxo- 

Alkanal  


Hex-2-enal

Aldehyden

This item has no instructions

Karakteristieke groep:  


R-groep: CnH2n+1 
Naamgeving:  
Uitgang: –on
Voorvoegsel: oxo- 

Alkanon


Butanon

Ketonen

This item has no instructions