Bloedsomloop Les 4: Bloeddruk en Transportstoffen

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo lwoo, vwo
• Leerjaar 5

Door SE een abnormaal ECG...?

10.2 Bloeddruk en 10.4 Stoffen transport

Vorige les

BINAS tabel 84D3 - bloeddruk in het hart en slagaders

Bloedverdeling - rust vs inspanning

Deze les

§10.2: Bloeddruk

• Hoe wordt dit gemeten en wat kun je ermee?

§10.4 Transport stoffen

• Wat zit er in je bloed en waarom?
• Hoe is bloed zo geschikt om O₂ te transporteren?
• Hoe komt er extra O₂ in je spieren terecht?
• CO₂, gaat transport hetzelfde als O₂?

Bloeddruk

Bloeddruk is de druk die je bloed uitoefent op de wand van de bloedvaten. 

Bloeddruk verschilt dus enorm:

• per bloedvat (zie Binas 84E)
• per situatie: rust, stress, eten/drinken.
• per persoon: sportief, roken, overgewicht

Dikke disclaimer: een bloeddrukmeting op zich levert weinig informatie op. Altijd ter indicatie bij andere symptomen of als controle.

Bloeddruk aanpassen

Bloeddruk ontstaat door het hart en bloedvaten. 

Wat kan het hart doen om bloeddruk te veranderen? En je bloedvaten?

Regeling korte termijn: baroreceptoren in de wand van aorta(boog) en halsslagaders. 

• Regeling via hersenen > hart en bloedvaten
• bijv: als je opstaat, na het eten, tijdens menstruatie

Bloeddruk aanpassen

Bloeddruk ontstaat door het hart en bloedvaten. 

Regeling korte termijn: baroreceptoren in de wand van aorta(boog) en halsslagaders. 

Regeling lange termijn: chemoreceptoren.

• via hersenen: hormonen, nieren, 
• Hier is met name levensstijl belangrijk.

Veranderen bloeddruk

Hart: aanpassen hartslagfrequentie of krachtig samenknijpen.

Bloedvaten: aan-/ontspannen spieren in de wand 

Wat zegt je bloeddruk over je gezondheid?

Hoge bloeddruk

• slecht op de lange termijn: beschadiging bloedvaten.
  
  

Lage bloeddruk 

• kan zorgen voor duizeligheid en flauwvallen.

Meten bloeddruk

Oefenen

Maak van 10.2 vraag 15, 16, 19

Klaar:

10.4 vraag 34, 35, 39 en 41

Transport zuurstof

Hoofdrolspelers:

Bloedplasma, rode bloedcellen met hemoglobine en myoglobine in spieren.

Rol:

Bloedplasma bevat water waarin zuurstof kan oplossen. 

Hemoglobine en myoglobine binden zuurstof. 

Hierbij is de zuurstofdruk (pO₂) belangrijk. 

Hemoglobine (Hb) kan zuurstof binden en zo vormt er oxihemoglobine (HbO₂). 

Hb + O₂ <> HbO₂.

Let op: dit is een evenwichtsreactie.

Transport zuurstof

Het start bij de longen. 

Longen zorgen voor een hoge zuurstofdruk door continu de lucht te verversen. 

Als bloed naar de longen stroomt heeft dit een lage zuurstofdruk.

Diffusie: er zal meer zuurstof naar het bloedplasma gaan dan naar de lucht in de longblaasjes.

Transport zuurstof

Het start bij de longen. 

Diffusie: er zal meer zuurstof naar het bloedplasma gaan dan naar de lucht in de longblaasjes.

Nu de zuurstofdruk van het bloedplasma stijgt zal hemoglobine makkelijker zuurstof kunnen binden: meer HbO_2.

_{Hierdoor tot 70x meer zuurstoftransport!!}

Hb + O₂ > HbO₂

Als er veel zuurstof beschikbaar is zal het evenwicht dus verschuiven naar steeds meer HbO₂. 

Zuurstoftransport

Plekken waar extra zuurstof nodig is: spieren!

Spieren bouwen reserve op door myoglobine (Mb).

Mb bindt zuurstof beter dan Hb.

(vergelijk: sterkere magneet dan hemoglobine)

Dit heeft invloed op de evenwichtsreactie:

Hb + O₂ <> HbO₂

Evenwicht verschuift naar links.

Transport zuurstof

Het gaat verder bij de lichaamscellen.

Als het bloed van de kleine naar de grote bloedsomloop stroomt, komt het in weefsels waar een lage zuurstofdruk is.

Hier geldt dus dat er in het bloedplasma een hoge zuurstofdruk is. 

Diffusie: er zal meer zuurstof uit het bloedplasma gaan dan dat het erin komt.

Transport zuurstof

Het gaat verder bij de lichaamscellen.

Diffusie: er zal meer zuurstof uit het bloedplasma gaan dan dat het erin komt.

In het bloedplasma daalt de zuurstofdruk. Hierdoor zal er meer zuurstof loskomen van oxihemoglobine. 

Loskomende zuurstof komt in bloedplasma en zorgt voor meer diffusie van zuurstof.

Hb + O₂ > HbO₂

Als er weinig zuurstof beschikbaar is zal het evenwicht dus verschuiven naar steeds meer Hb + O₂. 

Afvoeren CO₂

Transport van CO2 loopt iets anders.

5% lost op in bloedplasma.

95% gaat rode bloedcellen in

Van de 95% in het bloedplasma:

• 25% bindt aan Hb tot HbCO₂
• 70% reageert in bloedcel tot HCO₃^-
  Let op: CAH voor nodig.

HCO₃^- gaat naar bloedplasma, afgesplitst H⁺ verlaagt pH! Daarom: H⁺ bindt aan Hb tot HHb.