Taalvaardig: Woordenschat en betekenis

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 2

Taalvaardig: Woordenschat en betekenis

Wat weet jij al over leenwoorden en figuurlijk taalgebruik?

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je verschillende woordsoorten herkennen en uitleggen, en weet je meer over het gebruik van woorden in onze taal.

Wat zijn leenwoorden?

Leenwoorden zijn woorden die uit een andere taal in het Nederlands zijn gekomen, zoals 'computer' of 'garage'.

Herken jij een leenwoord?

Kijk naar het woord 'hotel'. Dit woord komt uit het Frans. Kun je andere voorbeelden noemen?

Wat is een drieslag?

Een drieslag is een rijtje van drie woorden, vaak gebruikt om taal sterker en mooier te maken. Bijvoorbeeld: eten, bidden en werken.

Voorbeelden van drieslag

Bloed, zweet en tranen. Kun jij zelf een drieslag bedenken?

Wat is een overdrijving?

Een overdrijving is iets heel groot of sterk maken dan het eigenlijk is, bijvoorbeeld: Ik heb uren gewacht!

Oefenen met overdrijven

Bedenk zelf een zin met een overdrijving. Bijvoorbeeld: Ik kan wel duizend pannenkoeken eten!

Wat is een voorvoegsel?

Een voorvoegsel is een stukje dat je voor een woord plaatst om de betekenis te veranderen, zoals 'on-' in 'onmogelijk'.

Wat is een achtervoegsel?

Een achtervoegsel is een stukje dat je achter een woord plaatst, zoals '-loos' in 'zorgeloos'.

Wat betekenen de voorvoegsels?

On- betekent ‘niet’ (onbelangrijk). Her- betekent ‘opnieuw’ (herbeginnen).

Betekent ‘heel oud’ of ‘oorspronkelijk’, bijvoorbeeld ‘oertijd’.

On- en her-

Oer-

Wat betekenen achtervoegsels?

-baar

Iets dat kan, zoals ‘leesbaar’: het kan gelezen worden.

-loos

Zonder iets, zoals ‘respectloos’: zonder respect.

Wanneer komt een woord in de Dikke van Dale?

Een woord komt in de Dikke van Dale als veel mensen het gebruiken en het lange tijd bestaat.

Wat staat er nog meer in de Dikke van Dale?

Je vindt betekenis, uitspraak, waar het vandaan komt, of een woord bij mannelijk, vrouwelijk of onzijdig hoort en hoe je het gebruikt.

Wat is figuurlijk taalgebruik?

Figuurlijk taalgebruik is als je iets niet letterlijk bedoelt, maar iets anders uitdrukt. Bijvoorbeeld: Hij heeft een hart van goud.

Wat is letterlijk taalgebruik?

Letterlijk taalgebruik is precies zeggen wat je bedoelt, zonder versiering of andere betekenis.

Voorbeeld: letterlijk of figuurlijk?

Hij heeft een houten hart.

De stoel is van hout.

Letterlijk: je bedoelt echt van hout.

Figuurlijk: je bedoelt dat iemand niet gevoelig is.

Oefening: herken het taalgebruik

Schrijf op of de zin letterlijk of figuurlijk bedoeld is.

Oefentoetsje: meerkeuze

Wat betekent het achtervoegsel -loos in het woord 'kinderloos'? a) vol met kinderen b) zonder kinderen

Opdracht: verzin je eigen woord

Maak een nieuw woord met een voorvoegsel of achtervoegsel. Leg uit wat het betekent.

Reflectie

Welke onderwerpen vond je makkelijk? Waar wil je nog extra uitleg over?

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.