Diabetes insuline spuiten/injecteren

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1-4

Insuline

Bloedglucose prikken en insuline spuiten

Diabetes Mellitus 

Inhoud les

• anatomie van het lichaam
• Wat is Diabetes Mellitus
• Werking insuline
• Diabetes Mellitus type I en II
• Hypoglykemie en hyperglykemie; wat is dit, hoe herkennen, hoe te handelen
• Aandachtspunten injecteren insuline
• Complicaties diabetes
• praktijk oefenen en opdracht
• subcutaan spuiten ( mbv Vilans )

Anatomie van het lichaam

Alvleesklier:

- ligt links achter/onder de maag

- 2 hoofdfuncties:

1. maakt insuline aan

2. helpt bij de spijsvertering

- geeft insuline af aan het bloed

- eilandjes van Langerhans

(daar wordt de insuline gemaakt)

Pancreas 

De eilandjes van Langerhans zijn groepjes cellen in de alvleesklier. In de alvleesklier zitten miljoenen van deze eilandjes. Ze zijn heel klein, maar spelen een grote rol in ons lichaam.

1. Glucose

Dit is een suikermolecuul (een enkelvoudige koolhydraat).

Het is de belangrijkste energiebron voor je cellen.

Je haalt glucose uit voeding (bijv. brood, rijst, fruit), en het komt in je bloed terecht: bloedsuiker.

2. Glycogeen (vaak verwisseld met "glucogeen")

Dit is de opslagvorm van glucose.

Wanneer je teveel glucose hebt, slaat je lichaam dit op in de lever en spieren als glycogeen.

Als je later energie nodig hebt (bijvoorbeeld tijdens sporten of tussen maaltijden), kan glycogeen weer worden omgezet in glucose.

3. Insuline

Dit is een hormoon, gemaakt door de alvleesklier (pancreas).

Functie: insuline zorgt dat glucose uit je bloed in je cellen kan worden opgenomen.

Het voorkomt dat je bloedsuiker te hoog wordt.

👉 Kort samengevat:

Glucose = brandstof (suiker).

Glycogeen = voorraadkast van glucose.

Insuline = sleutel die glucose de cel in helpt.

Insuline slaat op

Type 1

Eilandjes van Langerhans produceren geen insuline

Vaak bij jonge mensen

Vaak acuut begin

Hoge kans op sterke ketoaccidose

Vaak erg onstabiel

Insuline is afwezig

Insuline afhankelijke diabetes, eilandjes van Langerhans produceren geen insuline

Vaak bij jonge mensen

Vaak acuut begin

Hoge kans op sterke ketoaccidose

Vaak erg onstabiel

- 1 op de 10 mensen heeft type 1

- Lichaam (alvleesklier) maakt helemaal zelf geen insuline meer aan.

- Afweersysteem vernielt cellen die insuline aanmaken

keto acidose

Hoe ontstaat het?

Je lichaam heeft normaal glucose als belangrijkste brandstof.

Bij gebrek aan insuline (zoals bij diabetes type 1, soms type 2) kan glucose niet in de cellen komen.

Het lichaam schakelt over op vetverbranding → hierbij ontstaan ketonen (zure stoffen).

Te veel ketonen hopen zich op in het bloed → dit leidt tot acidose (verzuring)

🔹 Waarom gevaarlijk?

Ketoacidose kan snel levensbedreigend worden als het niet wordt behandeld.

Het kan leiden tot coma en overlijden.

Type 2

Meestal maakt lichaam nog wel insuline aan, maar niet genoeg of het werkt niet meer voldoende

Er wordt dan onvoldoende glucose uit het bloed gehaald

Meestal behandeld met medicatie, voeding en beweging.

Vroeger noemde men dit ouderdomssuiker.

- Ouderdomsdiabetes in de volksmond

- 9 op de 10 mensen

- Lichaam (alvleesklier) maakt gedeeltelijk geen insuline meer aan.

- Teveel suiker in het bloed.

- Meestal is alleen medicatie voldoende, soms insuline spuiten noodzakelijk.

Diagnostiek

• Nuchtere bloedsuiker prikken ( 8 uur geen intake)
  - 2x hoger dan 7 of 1x hoger dan 11
• HbA1c in het bloed: is een maat voor je gemiddelde bloedsuiker in de afgelopen 2–3 maanden.
• Glucose in urine meten

opdracht hypo en hyper

oorzaken

symptomen

behandeling indien aanspreekbaar

behandeling indien niet aanspreekbaar

op papier maken, zelfstandig!

Behandeling

Bij overgewicht: afvallen

Lichamelijke beweging

Dieet

Tabletten

Insuline + tabletten

Insuline

insulines

opdracht op papier

Er is een verschil tussen de insuline die zorgt dat er altijd insuline aanwezig is (basale insuline) en de insuline die zorgt dat de maaltijd goed wordt verwerkt (bolus insuline).

complicaties

Waar prikken we Insuline?

www.apotheek.nl

dit zelf gaan bekijken, met de pen naast je, zodat je gelijk kan oefenen

en kijk of er verschillen zitten met het vilans protocol

staat als concept mail om te versturen

zelf opzoeken

vilans: insuline injecteren

lees het protocol door en haal daar de belangrijkste punten uit

vooral belangrijk aandachtspunten en complicaties

schrijf deze voor jezelf op

En maak 6 vragen die je aan het duo gaat stellen die je gaat observeren

handschoenen niet nodig, mag wel

huid desinfecteren allen bij kwetsbare groepen.

Meng troebele insuline zoals in de bijsluiter staat beschreven. Dit kan zijn het rollen van de insulinepen tussen de handpalmen of het zwenken van de insulinepen. Doe dit minstens 10 keer en totdat een volledig gemengd, egaal uitziende wittige substantie is bereikt. Dit is om afwijkingen in de samenstelling van de insuline te voorkomen. Let op: voor het eerste gebruik van een nieuwe pen is er vaak een extra handeling nodig om de insuline te mengen. Bijvoorbeeld het rollen van de insulinepen of extra zwenken. Heldere insuline hoeft niet gezwenkt te worden voor gebruik.

Vervang bij troebele insuline de patroon wanneer deze 12 IE of minder bevat. Bij minder dan 12 IE kan de insuline niet mengen.

Controleer of de injectiepen en de naald het doen. Dit wordt ook wel functietest genoemd. Dit doe je door een eenheid insuline weg te spuiten en dit te herhalen tot je een druppel aan de pennaald ziet. Spuit en/of schud de resterende insuline op een gaasje of tissue. Het verschilt per pennaald of de fabrikant aanbeveelt om de insuline naar boven of beneden weg te spuiten.

Oefenen!

Gebruik je Vilans protocol

insuline injecteren

bloedsuiker prikken

eerst praktijk met peerfeedback, daarna opdracht

handschoenen niet nodig, mag wel

Meng troebele insuline zoals in de bijsluiter staat beschreven. Dit kan zijn het rollen van de insulinepen tussen de handpalmen of het zwenken van de insulinepen. Doe dit minstens 10 keer en totdat een volledig gemengd, egaal uitziende wittige substantie is bereikt. Let op: voor het eerste gebruik van een nieuwe pen is er vaak een extra handeling nodig om de insuline te mengen. Bijvoorbeeld het rollen van de insulinepen of extra zwenken. Heldere insuline hoeft niet gezwenkt te worden voor gebruik.

Vervang bij troebele insuline de patroon wanneer deze 12 IE of minder bevat. Bij minder dan 12 IE kan de insuline niet mengen.

Controleer of de injectiepen en de naald het doen. Dit wordt ook wel functietest genoemd. Dit doe je door een eenheid insuline weg te spuiten en dit te herhalen tot je een druppel aan de pennaald ziet. Spuit en/of schud de resterende insuline op een gaasje of tissue. Het verschilt per pennaald of de fabrikant aanbeveelt om de insuline naar boven of beneden weg te spuiten.

demo

2 studenten insuline pen klaarmaken volgens protocol

en prikken op een pop