Communicatie in de praktijk
Communicatie in de praktijk
Open met de kernvraag: 'Wat betekent communicatie voor jou?' Laat kort benoemen dat communicatie overal terugkomt: op school, stage, werk en thuis.
Lesdoelen
Je leert wat verbale en non-verbale communicatie is.
Je leert op verschillende manieren communiceren.
This item has no instructions
Waar denk jij aan bij het woord: communicatie?
Gebruik de woordwolk als korte activering van voorkennis. Vraag daarna door op veelgenoemde woorden zoals luisteren, praten, houding, misverstanden of samenwerken.
Wat is communicatie?
Communicatie is het uitwisselen van informatie, gevoelens of bedoelingen.
Bij communicatie spelen drie onderdelen een rol:
Zender: degene die iets overbrengt
Boodschap: wat er gezegd of bedoeld wordt
Ontvanger: degene die de boodschap krijgt
Verbind de definitie aan herkenbare situaties: een appje sturen, een klant helpen, een collega iets uitleggen.
Waarom is communicatie belangrijk?
In opleiding en beroep is communicatie nodig om:
informatie duidelijk door te geven
samen te werken
vragen te stellen
misverstanden te voorkomen
vertrouwen op te bouwen
This item has no instructions
Communicatie in jouw praktijk
Je gebruikt communicatie bijvoorbeeld bij:
een gesprek met een docent
samenwerken aan een opdracht
contact met een klant of cliënt
uitleg geven op stage
De manier waarop je communiceert, beïnvloedt hoe anderen jou begrijpen.
Sluit aan bij verschillende MBO-richtingen: zorg, techniek, retail, horeca, onderwijsassistentie of beveiliging.
Welk onderdeel hoort bij de ontvanger?
De boodschap geven
De boodschap krijgen
De toon kiezen
De regels bepalen
Checkt of studenten zender, boodschap en ontvanger uit elkaar kunnen houden.
Maak de kern van communicatie compleet
Bij communicatie zijn er drie onderdelen: de zender brengt iets over, de boodschap is wat gezegd of bedoeld wordt, en de ontvanger krijgt de informatie en geeft er betekenis aan.
Laat studenten de drie kernbegrippen precies koppelen aan hun rol.
Wat is volgens jou het grootste verschil tussen verbale en non-verbale communicatie?
This item has no instructions
Verbale communicatie
Verbale communicatie is communiceren met woorden.
Dat kan mondeling of schriftelijk, bijvoorbeeld:
praten
luisteren
vragen stellen
uitleg geven
appen of mailen
Woorden helpen om informatie precies over te brengen.
Noem dat luisteren hier bewust staat: verbale communicatie is niet alleen zenden, maar ook ontvangen en reageren.
Praten, luisteren, vragen stellen
Sterke verbale communicatie herken je aan:
duidelijk spreken
actief luisteren
gerichte vragen stellen
samenvatten wat de ander zegt
Zo controleer je of de boodschap goed is overgekomen.
Leg actief luisteren kort uit: niet onderbreken, doorvragen, samenvatten, laten merken dat je aandacht hebt.
Duidelijk spreken
Duidelijk spreken betekent:
korte en begrijpelijke zinnen gebruiken
vaktaal alleen gebruiken als dat past
rustig en logisch uitleggen
rekening houden met je doelgroep
Wat je zegt, moet passen bij wie er luistert.
Maak het verschil zichtbaar tussen spreken met een klasgenoot, klant, collega of begeleider.
Vragen stellen helpt
Goede vragen maken communicatie sterker.
Je krijgt duidelijkere informatie
Je voorkomt aannames
Je laat interesse zien
Je begrijpt de ander beter
Voorbeelden zijn open vragen, gesloten vragen en controlevragen.
Geef mondeling voorbeelden: 'Hoe bedoel je dat?' 'Kun je een voorbeeld geven?' 'Begrijp ik goed dat…?'
Vul de kenmerken van sterke verbale communicatie in
Sterke verbale communicatie herken je aan duidelijk spreken, actief luisteren en gerichte vragen stellen. Door ook kort samen te vatten controleer je of de boodschap goed is overgekomen.
Sluit direct aan op de slides over praten, luisteren, vragen stellen en samenvatten.
Non-verbale communicatie
Non-verbale communicatie is alles wat je zonder woorden uitstraalt.
Denk aan:
houding
oogcontact
gezichtsuitdrukking
gebaren
lichaamstaal
Maak duidelijk dat non-verbale signalen vaak onbewust worden gegeven, maar wel sterk worden opgepikt.
Meer dan alleen woorden
Bij communicatie speelt vaak mee:
7% woorden
38% tonaliteit
55% lichaamstaal
Deze verhouding laat zien dat mensen niet alleen luisteren naar wat je zegt, maar ook naar hoe je het zegt en hoe je erbij kijkt of beweegt.
Noem dat deze percentages vooral gebruikt worden om bewust te maken van het belang van stem en lichaamstaal in persoonlijke communicatie.
Houding en oogcontact
Je houding en oogcontact geven veel informatie.
Een open houding komt toegankelijk over
Wegkijken kan onzeker of ongeïnteresseerd lijken
Oogcontact laat aandacht en betrokkenheid zien
Te weinig of te veel oogcontact kan onprettig zijn
Bespreek dat passend oogcontact per situatie en persoon kan verschillen, maar aandacht uitstralen altijd belangrijk blijft.
Gezichtsuitdrukking en lichaamstaal
Je gezicht en lichaam kunnen je woorden versterken of juist tegenspreken.
Een glimlach kan geruststellen
Fronsen kan spanning of twijfel laten zien
Armen over elkaar kunnen afstandelijk overkomen
Een knikje laat zien dat je luistert
Als woorden en lichaamstaal niet passen, gelooft men vaak de lichaamstaal.
Geef een simpel voorbeeld: 'Ja hoor, prima' zeggen met een zucht en wegdraaiende blik.
Verbale en non-verbale communicatie samen
Sterke communicatie ontstaat als woorden, stem en houding elkaar ondersteunen.
Woorden + toonval + lichaamstaal → duidelijke boodschap
Als deze niet bij elkaar passen, ontstaat sneller verwarring, spanning of wantrouwen.
Dit is de kern van het verband tussen de twee lesdoelen: niet alleen weten wat het is, maar begrijpen hoe je verschillende manieren samen inzet.
Welke verhouding past bij non-verbale invloed?
7% woorden
38% stilte
55% lichaamstaal
90% inhoud
Toetst of studenten de bekende verhouding juist lezen: woorden, tonaliteit en lichaamstaal.
Maak de uitleg over non-verbale communicatie af
Non-verbale communicatie is alles wat je zonder woorden uitstraalt. Daarbij spelen houding, oogcontact en gezichtsuitdrukking een grote rol. Als woorden en lichaamstaal niet passen, ontstaat sneller verwarring.
Benadruk dat studenten hier de kernbegrippen uit meerdere slides samenbrengen.
Terug naar de lesdoelen
In deze les stond centraal:
wat verbale communicatie is
wat non-verbale communicatie is
Communicatie is pas sterk als je bewust kiest hoe je iets overbrengt.
Gebruik deze slide om de les samen te vatten en terug te koppelen aan de twee vaste lesdoelen.
Vooruitblik
De volgende les :
We gaan het dan hebben over waarom goede communicatie onmisbaar is: zowel hier op school als straks op je stage of werkplek
Deze slide moet als vaste afsluiting strak en rustig ogen. Leg de brug naar presenteren: inhoud, stemgebruik, houding en contact met publiek.
Begrippenlijst
communicatie - het uitwisselen van informatie, gevoelens of bedoelingen
zender - degene die een boodschap verstuurt of uitspreekt
boodschap - wat je wilt overbrengen
ontvanger - degene die de boodschap ontvangt
verbale communicatie - communiceren met woorden, mondeling of schriftelijk
non-verbale communicatie - communiceren zonder woorden, via houding, stem en lichaamstaal
lichaamstaal - signalen die je met je houding, beweging en uitstraling geeft
This item has no instructions