De centrale lijn van de les is: hoe herken je of een tekst verzonnen is of op feiten gebaseerd, en welk soort fictie het is? De leerlingdoelen uit de prompt zijn samengenomen tot één hoofdgoal voor de lesopbouw; het tweede doel krijgt een eigen subreeks in de slides.
Lesdoel
Basis:
Ik kan het verschil uitleggen tussen fictie, non-fictie,
Kader
Ik kan het verschil uitleggen tussen fictie, non-fictie
Ik kan het verschil uitleggen tussen realistische fictie en non-realistische fictie.
This item has no instructions
Fictie of non-fictie?
Teksten en boeken kun je in groepen verdelen.
Fictie: een verzonnen verhaal
Non-fictie: informatie over de werkelijkheid
Soms lijken verhalen echt, maar zijn ze toch bedacht.
Open bij voorkennis: leerlingen kennen vaak al verhalen, strips, nieuws en weetjesboeken. Benadruk dat 'verzonnen' niet betekent dat iets onzin is; een fictieverhaal kan wel over echte gevoelens of situaties gaan.
Wat is fictie?
Een schrijver bedenkt het verhaal
Personen en gebeurtenissen zijn verzonnen
Het doel is vaak vermaken of meeslepen
Voorbeelden: roman, sprookje, stripverhaal
Noem dat fictie soms gebaseerd kan zijn op de werkelijkheid, maar dat het verhaal zelf niet letterlijk waar hoeft te zijn.
Wat is non-fictie?
Gaat over echte feiten en informatie
Je leest om iets te leren of te weten
De inhoud moet kloppen
Voorbeelden: nieuwsbericht, leerboek, handleiding
Maak duidelijk dat non-fictie niet altijd 'saai' is. Een dierenboek of sportartikel is ook non-fictie als de informatie echt is.
Het verschil
Fictie vertelt een verhaal dat is bedacht.
Non-fictie geeft echte informatie.
Let op deze vraag: lees je vooral een verzonnen verhaal, of leer je vooral feiten?
Dit is het kernonderscheid van de eerste helft van de les. Houd het eenvoudig en herhaal de vaste woorden steeds hetzelfde.
Voorbeelden
Non-fictie
Roodkapje
Dagboek van een leerling als verhaal
Een strip over superhelden
Fictie
Jeugdjournaal
Een boek over planeten
Een recept of gebruiksaanwijzing
Gebruik herkenbare voorbeelden. Als leerlingen twijfelen bij 'dagboek', leg uit: een echt dagboek is non-fictie, een verzonnen dagboek in boekvorm is fictie.
This item has no instructions
Nog eens het verschil
Verzonnen
Kan echt gebeuren
Lijkt op het dagelijks leven
Non-realistische fictie
Verzonnen
Kan niet echt gebeuren
Bevat onmogelijke dingen
Realistische fictie
Deze vergelijking helpt leerlingen het tweede onderscheid kort en strak te onthouden.
Twee soorten fictie
Niet alle fictie is hetzelfde.
Realistische fictie kan in het echt gebeuren
Non-realistische fictie kan niet echt gebeuren
Beide soorten zijn verzonnen verhalen.
Hier begint het tweede lesdoel. Koppel steeds terug: het blijft fictie, maar het verschil zit in hoe echt het verhaal zou kunnen zijn.
Realistische fictie
Verzonnen verhaal
Lijkt op het echte leven
Personen doen gewone dingen
Het verhaal zou echt kunnen gebeuren
Voor VMBO basis/kader werkt een alledaags voorbeeld goed: school, vriendschap, ruzie thuis, sportwedstrijd.
Voorbeelden van realistische fictie
Een verhaal over een leerling in een nieuwe klas
Een boek over vriendschap of pesten
Een verhaal over voetbal, thuis of vakantie
Het is bedacht, maar het past bij de echte wereld.
This item has no instructions
Non-realistische fictie
Verzonnen verhaal
Bevat dingen die niet echt kunnen
Bijvoorbeeld magie, monsters of pratende dieren
Het verhaal kan niet echt gebeuren
Gebruik het vaste begrip 'non-realistische fictie' steeds letterlijk, omdat dat in het lesdoel staat.
Voorbeelden van non-realistische fictie
Een sprookje met een heks
Een verhaal over een vliegende draak
Een boek waarin dieren praten
Dit is fictie die duidelijk buiten de werkelijkheid gaat.
Je kunt hier bekende titels noemen als de klas die kent, maar houd op de slide de voorbeelden algemeen en veilig herkenbaar.
Aan de slag...
BB Boek Talent 1A
Maak in je boek van 1.1 Fictie:
blz. 8 t/m 11, opdr. 1 t/m 6, behalve de steropdrachten
Kijk daarna je werk na. Het nakijkboek staat in Magister.learn in de weektaak bij de hulpmiddelen.
KB Boek Talent 1A
Maak in je boek van 1.1 Fictie:
blz. 8 t/m 12, opdr. 1 t/m 4, behalve de steropdrachten (snel klaar? maak ook opdr. 5)
This item has no instructions
Aan de slag...
BB Boek Talent 1A
Maak in je boek van 1.1 Fictie:
blz. 8 t/m 11, opdr. 1 t/m 6, behalve de steropdrachten
Kijk daarna je werk na. Het nakijkboek staat in Magister.learn in de weektaak bij de hulpmiddelen.
KB Boek Talent 1A
Maak in je boek van 1.1 Fictie:
blz. 8 t/m 12, opdr. 1 t/m 4, behalve de steropdrachten (snel klaar? maak ook opdr. 5)
This item has no instructions
Welk verhaal is realistische fictie?
pratende dieren
een schooldag
een vliegende draak
een boze heks
Toetst het verschil tussen de twee soorten fictie. 'Een schooldag' sluit aan bij het voorbeeld van leerlingen in een nieuwe klas.
Vul de juiste woorden in
Realistische fictie is verzonnen, maar het verhaal zou echt kunnen gebeuren. Non-realistische fictie is ook verzonnen, maar bevat onmogelijke dingen. Een verhaal met magie of een draak kan dus niet echt gebeuren.
Herhaalt de kernwoorden uit slides 7 t/m 13. Let op dat beide soorten fictie verzonnen zijn; het verschil zit in wel of niet echt kunnen gebeuren.
Wat helpt jou het meest om het verschil te snappen?
voorbeelden
uitleg
filmpje
vergelijking
This item has no instructions
Wat is één ding dat jij hebt geleerd?
Bespreek klassikaal wat leerlingen hebben onthouden. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld het verschil tussen fictie en non-fictie, of tussen realistische en non-realistische fictie.
Wat vond jij nog lastig vandaag?
Laat leerlingen kort benoemen wat nog lastig is. Mogelijke punten: verzonnen maar toch echt lijkend, of het verschil tussen realistische fictie en non-fictie.
Woordenlijst
fictie - een verzonnen verhaal
non-fictie - een tekst met echte feiten en informatie
realistische fictie - een verzonnen verhaal dat echt zou kunnen gebeuren
non-realistische fictie - een verzonnen verhaal dat niet echt kan gebeuren
feit - iets dat echt waar is
verzonnen - bedacht, niet echt gebeurd
werkelijkheid - de echte wereld
This item has no instructions