De Aarde en ik. Les 2: De Ecologische Voetafdruk

• Wereldcampus
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 1,2

Wereldcampus

De aarde en IK!

De Aarde en ik!

Les 2: De ecologische voetafdruk

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: laptop, JDW-map, etui

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

www.dedagvandaag.nl

Waar ging de vorige les over?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Wat betekent het klimaat?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Waar denk je aan bij het begrip: klimaatverandering?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Noem 1 voorbeeld van klimaatverandering:

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

           Leerdoelen

Aan het einde van de les...

1. kan ik het begrip ecologische voetafdruk uitleggen (T1);

2. kan ik mijn eigen ecologische voetafdruk berekenen (T2); 

Ik heb de les opgesplitst. Mijns inziens waren er teveel leerdoelen voor deze doelgroep. 

Dat houdt dus in dat natuurlijke hulpbronnen en fossiele brandstoffen deze les niet aan bod komen en dus volgende week behandeld moeten worden. 

LEZEN 10 min

Leesmoment

           Aan de slag

Zelfstandig lezen van het artikel.

Geef op de vragen hieronder antwoord. Schrijf dit antwoord op in je map. 

1. Wat is het onderwerp van dit artikel?

2. Wat is de boodschap van dit artikel?

3. Wat wist je al?

Klaar: schrijf in je eigen woorden op waar de tekst over ging (samenvattend)

           Instructie

Met de ecologische voetafdruk betekent eigenlijk de hoeveelheid ruimte die je nodig hebt om te leven. Dus wat jouw levensstijl voor invloed heeft op het milieu en de aarde. 

Hoe groter jouw ecologische voetafdruk, hoe groter jouw invloed is op het milieu en de aarde. (en dat is dus niet goed!)

Aantekeningen laten maken door de leerlingen in hun map aan de hand van de Cornell-methode. 

           Voorbeelden

Deze onderwerpen horen bij de ecologische voetafdruk. 

• Afval
• Energie (elektriciteit, water, gas)
• Spullen en kleding
• Vervoer
• Voedsel

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

           Instructie

We gaan nu een quiz doen om te kijken of jullie begrijpen wanneer de invloed op het milieu groter wordt of kleiner. 

Kan via wisbordjes of via LessonUp. 

Elke dag met de auto naar school, is dat beter of slechter voor het milieu

1. Slechter
2. Beter

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Elke dag vlees eten, is dat slechter of beter voor het milieu? 

1. Slechter
2. Beter

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Als iets slechter is voor het milieu, is je ecologische voetafdruk groter

1. Niet waar
2. Waar

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Wat zou je kunnen doen om je voetafdruk te verkleinen? Dus: wat kan je doen wat beter is voor het milieu

           Aan de slag

Nu gaan jullie je eigen ecologische voetafdruk berekenen, dus: wat voor invloed heeft jouw levensstijl op het milieu?

Dat ga je doen aan de hand van een vragenlijst op een website. Deze vind je bij het huiswerk van vandaag in SomToday. 

• Vul deze vragenlijst zelfstandig in;
• Klaar: bespreek het met je schoudermaatje

Link bij het huiswerk zetten zodat de leerlingen er gemakkelijk en snel bij kunnen. 

https://voetafdruk.hetklokhuis.nl/

voetafdruk.hetklokhuis.nl

           Aan de slag

Nu je je eigen invloed hebt berekend, gaan jullie nu bedenken hoe je deze ecologische voetafdruk kunt verkleinen. 

Eerst gaan we een video bekijken voor wat inspiratie. Daarna gaan jullie aan de slag! 

Tip: schrijf mee in je map wat je in de video ziet. 

           Aan de slag

Nu je je eigen invloed hebt berekend, gaan jullie nu bedenken hoe je deze ecologische voetafdruk kunt verkleinen. 

Eerst gaan we een video bekijken voor wat inspiratie. Daarna gaan jullie aan de slag! 

Schrijf in je map (bij wereldcampus) tenminste 3 voorbeelden van wat jij anders kan doen. 

           Afsluiting

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• Ecologische voetafdruk

Zijn er nog vragen over deze les? 

Eindslide.

Be the change the world wish to see - Ghandi

Kun je een voorbeeld noemen bij iedere 

natuurlijke hulpbron?

   Sleutelwoord:
Natuurlijke hulpbronnen

Natuurlijke hulpbronnen zijn goederen of diensten die rechtstreeks uit de natuur komen en waarbij de mens niet tussen komt.

Woordweb

Beschrijf jouw dag en benoem de hulpbronnen die jij gebruikt.

Hulpbronnen

2-tallen

Gezamenlijk Lezen 

DE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK 

Je ecologische voetafdruk is de hectare die je als mens gebruikt. Met voetafdruk bedoelen ze de grond die je gebruikt om in en op te leven, je huis te bouwen, je groente te verbouwen, je vakantieplek enzovoort. Maar die grond gebruiken we ook om ons eigen afval te verwerken. Dat kost de aarde teveel energie. De aarde heeft ruimte om elk mens op aarde 1,7 mondiale hectare te geven, maar voor ons is dat natuurlijk niet genoeg. Gemiddeld gebruiken we over de hele wereld 2,6 mondiale hectare. In Nederland is het nog erger! Hier gebruiken we gemiddeld 6,3 mondiale hectare. Voor al die extra hectares die we gebruiken hebben we eigenlijk nog een halve aarde nodig. Dat gaat natuurlijk niet zo maar lukken. Daardoor ontstaan veel problemen. Een van de ergste problemen hiervan is toch de klimaatverandering. Denk aan je dagelijkse consumpties. Om jouw voedsel te verbouwen en drinkwater te produceren is veel ruimte nodig. Maar ook papier gebruik, denk aan bomenkap en energie verbruik (bijvoorbeeld het opladen van je laptop. deze dingen nemen veel ruimte op de aarde in beslag. We hebben maar 1 aarde, maar we hebben inmiddels 7,8 miljard mensen die op die aarde moeten wonen. Binnen no time hebben wij met zoveel mensen 10 wereldbollen nodig om te kunnen leven zoals wij nu doen.

                                                                                                                                   Voor docent: De volledige tekst kun je uitprinten bij"mijn lesplan" 

   Sleutelwoord:
Fossiele grondstoffen

Fossiele grondstoffen zijn verbindingen die zijn ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven in het geologisch verleden van de aarde. Hieronder vallen aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool.

      

Check leerdoelen

• Ik kan uitleggen wat de betekenis is van:

- Ecologische voetafdruk

- Natuurlijke hulpbronnen

- Fossiele grondstoffen

• Ik kan  benoemen welke sporen ik achterlaat met mijn ecologische voetafdruk en ik kan deze berekenen
• Ik weet welke invloed ik heb op mijn ecologische voetafdruk
• Ik kan benoemen van welke natuurlijke hulpbronnen ik gebruik maak op een dag
• Ik ben in staat om te bepalen hoe ik mijn ecologische voetafdruk kan verkleinen

EXIT TICKET

Lesdoelen:

• De leerlingen kennen de gevolgen van klimaatverandering voor de gezondheid van mensen
• De leerlingen kennen de gevolgen van klimaatverandering voor de economie
• De leerlingen kennen de gevolgen van klimaatverandering voor ecosystemen

Hoe kun je jouw ecologische voetafdruk verkleinen met betrekking tot watergebruik?

1. Tuin dagelijks besproeien
2. Vaker het zwembad vullen
3. Minder lang douchen
4. Meer water laten lopen tijdens afwassen

Hoe kun je jouw ecologische voetafdruk verminderen op het gebied van afval?

1. Alles in de prullenbak gooien
2. Meer plastic flessen kopen
3. Vaker wegwerpproducten gebruiken
4. Meer recycling

Hoe kan je je ecologische voetafdruk met betrekking tot energie verkleinen?

1. Langere douches nemen
2. Meer elektronische apparaten gebruiken
3. Energie besparen in huis
4. Airconditioning altijd aan laten staan

Wat is een manier om je ecologische voetafdruk te verkleinen?

1. Meer plastic gebruiken
2. Vliegreizen maken
3. Vaker met de auto rijden
4. Minder vlees eten

Onze Ecologische Voetafdruk: Wat Laten We Achter?

hetklokhuis.nl

hetklokhuis.nl

hetklokhuis.nl

hetklokhuis.nl

     Zelf aan de slag: Opdracht de Voute Foed-afdruk

Wat ga je doen?  

Je gaat nu in duo's of groepjes van drie zelf op zoek een Voute Foedafdruk van jezelf in deze wereld. Kijk eens goed naar jezelf Bijv. je kleding, je plastic bekers, je eetgedrag, etc.

en bedenk hoe het is gemaakt, wat ermee gebeurd als je het weggooid. Is het dan ook echt weg of is het een voetafdruk.

Maak nu een mooie tekening op een A-4 tje met daarop het onderwerp van je voetafdruk en 3 oplossingen hoe je dit kunt veranderen. 

Aan het eind van de les presenteer je kort (in 1 minuut) je voetafdruk vertel je waarom je dit project zo belangrijk vind.

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven.

hetklokhuis.nl