2.5 DNA en de celcyclus

2.5 DNA en de celcyclus

1 / 23
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

This lesson contains 23 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

2.5 DNA en de celcyclus

Leerdoelen 2.5

  • Je leert wat chromosomen zijn en hoe deze zijn opgebouwd.

  • Je kunt beschrijven wat er tijdens alle stappen van de celcyclus gebeurd.

  • Je kunt beschrijven wat er tijdens alle stappen van de mitose gebeurd.

  • Je leert hoe mutaties kunnen leiden tot kanker.




Celdeling

  • Cellen vermeerderen zich door deling.

  • 1 moedercel splits in 2 dochtercellen.

  • DNA wordt verdeeld


Levenscyclus van een cel

BINAS 76A

DNA verdubbeling

BINAS 76A

S-fase: replicatie

  • Langs beide DNA-ketens wordt een complement gelegd.

  • Via basenparingsregels van DNA: A => T, C => G

  • Na deze verdubbeling bestaat 1 chromosoom uit 2 chromatiden.


S-fase: replicatie

Chromosomen

  • Chromosoom = gespiraliseerd DNA molecuul omwonden om eiwitten.

  • Chromatiden = een van beiden identieke helften van een verdubbeld DNA molecuul.

  • Centromeer = bindingsplaats van de 2 identieke chromatiden.


M-fase: celdeling

BINAS 76A

Mitose - Profase

  • Kernmembraan verdwijnt

  • Chromosomen spiraliseren (opgerold)
     

  • Spoelfiguur ontstaat => Netwerk van eiwitdraden die polen van de cel verbinden met het centromeer van de opgerolde chromosomen


Mitose - Metafase

  • Chromosomen liggen naast elkaar op de equator van de cel.
     

  • Spoelfiguur bij de polen met trekdraden bij de centromeren van elk chromosoom.
     

  • Elk chromosoom is verbonden met beide spoelfiguren.

Mitose - Anafase

  • Trekdraden trekken de chromatiden uit elkaar.
     

  • De chromosomen zijn nu weer 'normaal'.


Mitose - Telofase

  • Chromatiden ontrollen zich tot chromosomen. 46 in elke dochtercel.
     

  • Nieuw kernmembraan ontstaat
     

  • Spoelfiguren verdwijnen



Controlepunten

  • Tijdens de celcyclus zijn er controles om te zien of alle processen goed verlopen.


  • G1-fase (P53)

  • G2-fase

  • M-fase


Controle celdeling

  • Tumor Suppresor gen = gen dat als schakelaar genen van celdeling uit kan zetten om ongecontroleerde deling te voorkomen.

  • P53 = Tumor suppresor gen dat codeert voor het eiwit dat in de G1 fase controle uitvoert.

  • Apoptose = gecontroleerde  zelfmoord van een cel


Van tumor tot kanker

  • Tumor = een gezwel van cellen die ongecontroleerd delen. Celcyclus wordt niet meer goed gereguleerd.

  • Kanker = een kwaadaardige tumor die zich door het lichaam verspreidt (metastaseren).

  • Goedaardige tumor => tumor ingesloten door bindweefsel.

Kanker- behandelingen

  • Chirurgie: verwijderen van de tumor

  • Bestraling: vernietigen van de tumor door radioactieve straling

  • Chemotherapie: cytostatica (geneesmiddel dat de celdeling remt) voorkomen celdeling, ook van tumorcellen. Bijwerkingen, tast ook gezonde cellen aan.

  • Immunotherapie: stimulering van het afweersysteem om zelf tumorcellen op te ruimen.